(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន បានដាក់ឈ្មោះទីកន្លែងមួយ ដែលបាន ក្លាយជាជម្រករស់នៅបណ្តោះអាសន្នរបស់ជនភៀសសឹកកម្ពុជា ជាភូមិ «រង់ចាំ»។ ឈ្មោះនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាឈ្មោះភូមិមួយប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាសារនយោបាយ និងសារអធិបតេយ្យភាពមួយ ដែលបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា មិនបោះបង់ការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនឡើយ ទោះជាជ្រើសរើសដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីក៏ដោយ។ ក្នុងឱកាស ចុះសាកសួរសុខទុក្ខពលរដ្ឋនៅទីនោះ សម្តេចប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានបញ្ជួនសារនយោបាយសំខាន់ជាច្រើន ពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាមឆ្នាំ២០២៥ ការទាមទារទឹកដីកម្ពុជាមកវិញ តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅ៖

នៅពេលដែលមនុស្សជាង៣ពាន់គ្រួសារ កំពុងរស់នៅក្នុងផ្ទះបណ្តោះអាសន្ន ក្រោយបាត់បង់ដី និងភូមិកំណើតដោយសារសង្គ្រាមព្រំដែន ការដាក់ឈ្មោះមជ្ឈមណ្ឌលជនភៀសសឹកថា «ភូមិរង់ចាំ» មិនមែនគ្រាន់តែជាការដាក់ឈ្មោះភូមិមួយប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាសារនយោបាយ…សារប្រវត្តិសាស្ត្រ…និងសារអធិបតេយ្យភាពមួយ។ ពាក្យ«រង់ចាំ» មិនមែនមានន័យថា បោះបង់ចោលទេ។ «រង់ចាំ» ក៏មិនមែនមានន័យថា ចុះចាញ់ដែរ។ ប៉ុន្តែ «រង់ចាំ» មានន័យថា កម្ពុជា នឹងទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនមកវិញ តាមមធ្យោបាយដែលមិនបំផ្លាញជីវិតប្រជាជន និងមិនបំផ្លាញអនាគតជាតិ។

ក្នុងពិធីសំណេះសំណាល និងចែកអំណោយជូនពលរដ្ឋភៀសសឹក ៣,៣១៨គ្រួសារ នៅមជ្ឈមណ្ឌលភៀសសឹកបណ្តោះអាសន្ន ភូមិស្លក្រាម ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅថ្ងៃទី៩ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦, សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានផ្ញើសារនយោបាយដ៏ម៉ឺងម៉ាត់មួយទៅកាន់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្នុងប្រទេស នៅក្នុងតំបន់ និងនៅសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សារនោះគឺ៖ កម្ពុជា នឹងមិនទទួលស្គាល់ការកាន់កាប់ទឹកដីដោយការប្រើកម្លាំងឡើយ។ ហើយកម្ពុជា ក៏នឹងមិនយកសង្គ្រាម ជាមធ្យោបាយដើម្បីដណ្តើមដីវិញដែរ។ នេះជាគោលជំហរមួយ ដែលបង្ហាញពីការបញ្ចូលគ្នារវាង «អធិបតេយ្យភាព» និង «សន្តិភាព» នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា៖

យើងមិនបានទទួលស្គាល់នូវការប្រើប្រាស់កម្លាំងដើម្បីកាន់កាប់ទេ ចំណុចនេះគឺជាចំណុចដែលនៅលើពិភពលោកអត់មានអ្នកណាប្រើប្រាស់កម្លាំងដើម្បីនិងកំណត់ព្រំដែនទេ។

*កំហុសនៃការជឿទុកចិត្ត
ប្រសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ លើកនេះ មានចំណុចបញ្ជាក់មួយ ដែលកម្រឃើញមេដឹកនាំហ៊ាននិយាយជាសាធារណៈឡើយ នោះគឺការហ៊ានទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួន។

សម្តេចតេជោ បានរំលឹកអំពីអតីតកាលក្រោយនយោបាយឈ្នះឈ្នះ បានបញ្ចប់សង្គ្រាម ស៊ីវិល និងគោលដៅរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល គឺការបង្កើតតំបន់ព្រំដែនដែលធ្លាប់មានសង្គ្រាមនិង អសន្តិសុខ ជាតំបន់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការអភិវឌ្ឍន៍។
សម្តេចបានរំលឹកថា ទោះមានបញ្ហាប្រទុស្តរាយនៅប្រាសាទព្រះវិហារ នៅឯខេត្តឧត្តរមានជ័យ ក្នុងជម្លោះឆ្នាំ២០០៨ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១១ និង២០១៣ក៏ដោយ ប៉ុន្តែជម្លោះនោះមិនបានរីករាលដាលទូទាំងព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរទេ។ ហើយបញ្ហាជម្លោះយោធា មិនបានរីករាលដល់ប៉ះពាល់ដល់សង្គមកិច្ច និង ទំនាក់ទំនងដទៃទៀតដែរ។ សម្តេចបានថ្លែងថាក្នុងរយៈពេល៩ឆ្នាំ រវាងពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់២០២៣ ដែលបានធ្វើការជាមួយអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកប្រាយុទ្ធ ចាន់អូរចា សម្តេចតេជោ មានការទុកចិត្តលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជានិងថៃយ៉ាងក្រៃលែង។

ដោយសារការជឿទុកចិត្តថៃកន្លងមកនេះហើយ បានជាសម្តេចក្នុងឋានៈជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលមានអំណាចពេញលេញ មិនបានត្រៀមរៀបចំណាមួយសម្រាប់ការប្រយុទ្ធជាមួយថៃនោះទេ។ សម្តេចបានថ្លែងថា៖
«ដោយសារការជឿទុកចិត្តនេះហើយបានជាខ្ញុំក្នុងឋានៈជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលមានអំណាចពេញលេញ គឺមិនបានតៀមរៀបចំណាមួយសម្រាប់ការប្រយុទ្ធទេ។អញ្ចឹងពេលដែលមានសភាការណ៍ គឺជាកំហុសរបស់ខ្ញុំ មិនមែនជាកំហុសនាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នទេ ជាកំហុសរបស់ខ្ញុំដែលខ្ញុំខ្វះក្នុងការតៀមរៀបចំខ្លួនដើម្បីការប្រយុទ្ធមួយ។»

ប្រសាសន៍ទទួលស្គាល់កំហុសនេះ មិនមែនជាពាក្យការពារខ្លួនទេ។ វាជាការទទួលស្គាល់ថា កម្ពុជា បានជឿលើបរិយាកាសសន្តិភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយថៃយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ បន្ទាប់ពីនយោបាយឈ្នះឈ្នះ បានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។
ក្នុងរយៈពេល៩ឆ្នាំនៃការធ្វើការជាមួយអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Prayut Chan-o-cha កម្ពុជា បានប្តូរថវិកា ពីការទិញអាវុធ ទៅកាន់ការសាងសង់ផ្លូវ ស្ពាន មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន និង ការ អភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនទៀតក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលបានបញ្ចប់។
នេះគឺជាទស្សនវិស័យរបស់ប្រទេសដែលចង់រស់នៅក្នុងសន្តិភាព មិនមែនប្រទេសដែលត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃនោះទេ។

ប៉ុន្តែសង្គ្រាមចុងឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ អ្វីដែលគេហៅថា «ការជឿទុកចិត្ត» អាចក្លាយជាចំណុចខ្សោយយុទ្ធសាស្ត្របានដែរ។

«ភូមិរង់ចាំ»៖ ពាក្យខ្លី ប៉ុន្តែមានន័យធំ
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាម ពលរដ្ឋភៀសខ្លួនភាគច្រើន តែងត្រូវបាត់បង់ទាំងផ្ទះ ទាំងអត្តសញ្ញាណ និងក្តីសង្ឃឹម។ ប៉ុន្តែការដាក់ឈ្មោះថា «ភូមិរង់ចាំ» គឺជាការបដិសេធមិនឱ្យពាក្យ «បាត់បង់» ក្លាយជាពាក្យចុងក្រោយឡើយ។ សម្តេចបានមានប្រសាសន៍ថា៖ (H3) «ហេតុអ្វីបានយើងត្រូវកសាងផ្ទះនេះ តើផ្ទះនេះ ភូមិនេះ គួរដាក់ភូមិអ្វី? ខ្ញុំសំណូមពរបែបនេះ យើងមិនមែនធ្វើភូមិនេះហើយយើងបោះបង់ចោលការទាមទារដីរបស់យើងនោះទេ។ ភូមិនេះខ្ញុំសូមស្នើដាក់ថាជាភូមិ «រង់ចាំ»។

ប្រសាសន៍ដាក់ឈ្មោះសម្រាប់ភូមិថ្មីនេះ គឺជាសារបញ្ជាក់ថា៖
• កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ការបាត់បង់ទឹកដីដោយការប្រើកម្លាំង
• ពលរដ្ឋភៀសសឹក មិនមែនជាពលរដ្ឋ ដែលគ្មានដីទេ
• និងពាក្យ «រង់ចាំ» នេះ គឺជាការរង់ចាំ ដើម្បីពលរដ្ឋភៀសសឹកនឹងវិលត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេវិញ។

នេះគឺជាការបង្កើត «និមិត្តសញ្ញានយោបាយ» មួយ ដើម្បីរក្សាការទាមទារអធិបតេយ្យភាព ដោយមិនប្រើសង្គ្រាម។

*ហេតុអ្វីកម្ពុជា មិនជ្រើសរើសសង្គ្រាម?
ចំពោះបញ្ហាទឹកដី ដែលរងការទន្ទ្រានខុសច្បាប់ពីសំណាក់ទាហានថៃ សម្តេចតេជោ ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ក៏បានប្រកាសជំហរដាច់ខាតថា នឹងត្រូវតែទាមទារយកមកវិញ។ សម្តេចតេជោ បាន ថ្លែង មានជម្រើសពីរក្នុងការទាមទារដីរបស់កម្ពុជាមកវិញ៖ ទី១ ការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា និងទី២ ការចរចាដោយសន្តិវិធី។

ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់បំផុតក្នុងប្រសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ គឺការពន្យល់ប្រាប់ពលរដ្ឋថា ហេតុអ្វីកម្ពុជា មិនប្រើកម្លាំងដើម្បីដណ្តើមដីវិញ?
មូលហេតុសំខាន់ទី១ គឺផ្នែកនយោបាយ និងការទូត។ សម្តេចតេជោ បានថ្លែងថា បើកម្ពុជាបាញ់គ្រាប់ទីមួយ កម្ពុជា នឹងត្រូវគេចោទថា ជាអ្នកបង្កសង្គ្រាម និងរំលោភបទឈប់បាញ់។

ហើយមូលហេតុទី២ គឺផ្នែកមនុស្សធម៌។ សម្តេចបានថ្លែងថា សង្គ្រាមមិនមែនមានតែការដណ្តើមដីទេ។ សង្គ្រាមពិតជាមានសាកសព…មានជនភៀសខ្លួន…មានភូមិឆេះ…មានកុមារបាត់បង់ការសិក្សា…និងមានសេដ្ឋកិច្ចខូចខាតខ្ទេចខ្ទាំថែមទៀត។

ចំណែកមូលហេតុទី៣ គឺការពិតផ្នែកយោធា។ សម្តេចតេជោ បានទទួលស្គាល់ដោយត្រង់ថា បើទោះបីវាយយកដីបាន ក៏មិនប្រាកដអាចរក្សាទុកបានដែរ ពីព្រោះសង្គ្រាមអាចបន្តវាយទៅវាយមកគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយ។
នេះជាការគិតក្នុងរបៀប «យុទ្ធសាស្ត្ររដ្ឋ» មិនមែនការគិតក្នុងអារម្មណ៍កំហឹងនៃសង្គ្រាមឡើយ។

*ច្បាប់អន្តរជាតិ កំពុងក្លាយជាអាវុធសំខាន់របស់កម្ពុជា
នៅក្នុងប្រសាសន៍ប្រាប់ទៅជនភៀសខ្លួននៅថ្ងៃទី៩មិថុនានេះទៀត សម្តេចតេជោ បានភ្ជាប់បញ្ហាព្រំដែនទៅនឹងសន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ដែលជាមូលដ្ឋានច្បាប់សម្រាប់ព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ និងកម្ពុជា–ឡាវ។
ការលើកឡើងនេះ មានន័យថា កម្ពុជា កំពុងព្យាយាមបញ្ជាក់ថា បញ្ហាព្រំដែនមិនអាចដោះស្រាយតាម «ការបកស្រាយឯកតោភាគី» ឬតាម «ការប្រើកម្លាំង» បានឡើយ។

នេះក៏ស្របទៅនឹងគោលជំហររបស់កម្ពុជា ក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងយន្តការផ្សះផ្សាបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ UNCLOS បន្ទាប់ពីថៃលុប MoU 2001 និងមានការបដិសេធផែនទី Annex I Scale 1:200,000 ដែលភ្ជាប់នឹងសន្ធិសញ្ញាបារាំង–សៀម។

អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺសូម្បីតែអ្នកជំនាញថៃមួយចំនួន ក៏បានព្រមានថា ការបដិសេធឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ អាចធ្វើឱ្យថៃធ្លាក់ចូល «អន្ទាក់ច្បាប់អន្តរជាតិ» ផងដែរ។

*កម្ពុជា កំពុងព្យាយាមឈ្នះ «សង្គ្រាមនៃភាពស្របច្បាប់»
សង្គ្រាមសម័យថ្មី មិនត្រឹមតែប្រយុទ្ធ នៅលើសមរភូមិយោធាប៉ុណ្ណោះទេ។ វាក៏ប្រយុទ្ធនៅលើឆាកច្បាប់ ឆាកការទូត និងនៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិផងដែរ។

កម្ពុជា ដឹងច្បាស់ថា ការប្រើកម្លាំង មិនមែនជាផ្លូវដែលអាចនាំទៅរកសន្តិភាពយូរអង្វែងបានឡើយ។ ដូច្នេះ កម្ពុជា កំពុងជ្រើសរើសផ្លូវមួយ ដែលមានភាពរឹងមាំជាងការបាញ់ប្រហារ គឺផ្លូវនៃច្បាប់អន្តរជាតិ ការទូត និងភាពស្របច្បាប់។
នៅក្នុងសមរភូមិបែបនេះ អ្នកឈ្នះ មិនមែនជាអ្នកមានអាវុធធំបំផុតនោះទេ។ អ្នកឈ្នះ គឺជាអ្នកអាចបង្ហាញឱ្យពិភពលោកឃើញថា ខ្លួនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ មិនរំលោភបទឈប់បាញ់ មិនបង្កសង្គ្រាម និងនៅតែខិតខំស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ទោះបីជាត្រូវរងការបំពានក៏ដោយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
«ភូមិរង់ចាំ» ប្រហែលជាគ្រាន់តែជាឈ្មោះភូមិបណ្តោះអាសន្នមួយនៅថ្ងៃនេះ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា វាអាចក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃសម័យមួយ ដែលប្រជាជាតិខ្មែរ ត្រូវបង្ខំឱ្យចាកចេញពីទឹកដីរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែមិនដែលបោះបង់សិទ្ធិ និងការទាមទាររបស់ខ្លួនតាមច្បាប់អន្តរជាតិឡើយ។
វាជានិមិត្តសញ្ញានៃប្រជាជាតិមួយ ដែលរងការឈ្លានពាន ប៉ុន្តែមិនជ្រើសរើសការសងសឹកដោយកំហឹងទេ។ ជាប្រជាជាតិមួយដែលយល់ថា សង្គ្រាមអាចបំផ្លាញអ្វីៗជាច្រើនបាន ប៉ុន្តែមិនអាចបំបាក់ឆន្ទៈរបស់ប្រជាជាតិកម្ពុជា ក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ខ្លួនបានឡើយ។

នៅក្នុងពេលដែលពិភពលោកជាច្រើន កំពុងដោះស្រាយជម្លោះដោយកាំភ្លើង កម្ពុជា កំពុងព្យាយាមបង្ហាញថា ប្រទេសតូចមួយ ក៏អាចការពារទឹកដី និងកិត្តិយសជាតិរបស់ខ្លួន តាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ ការទូត និងការអត់ធ្មត់បានដែរ។

អត្ថន័យនេះហើយ គឺជាការប្រយុទ្ធដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជា មិនមែនដើម្បីឈ្នះសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែដើម្បីឈ្នះសន្តិភាព ដោយមិនបាត់បង់អធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន៕