(ណៃពិដោ)៖ រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាដែលគាំទ្រដោយយោធា បានបង្ហាញគោលជំហរប្រឆាំង ការតែងតាំងប្រេសិតពិសេសរបស់អាស៊ាន សម្រាប់ប្រទេសដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាមស៉ីវិលមួយនេះ រួមទាំងការអំពាវនាវចង់ឱ្យដោះលែងអតីតមេដឹកនាំដែលត្រូវបានឃុំខ្លួន គឺលោកស្រី អោងសាន ស៊ូជី។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយដោយ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters នាថ្ងៃចន្ទ ទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។

ទំនាក់ទំនងរវាងមីយ៉ាន់ម៉ានិងអាស៊ាន ដែលមានសមាជិក១១ប្រទេស បានជួបភាពប្រេះឆា តាំងតែពីដើមឆ្នាំ២០២១ នៅពេលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលជាប់ឆ្នោតស្របច្បាប់ ដឹកនាំដោយលោកស្រី អោងសាន ស៊ូជី ដែលបានរុញច្រានប្រទេសឱ្យធ្លាក់ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល មកទល់សព្វថ្ងៃ និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សប្រមាណ ១០០ ០០០ នាក់ស្លាប់ និងរាប់លាននាក់ ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ថ្នាក់ដឹកនាំមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចូលរួម កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានឡើយ ដោយសារតែការបរាជ័យក្នុងការអនុវត្តផែនការសន្តិភាព «កិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆន្ទ ៥ចំណុច» ដែលបានយល់ស្របជាមួយអាស៊ាន។

ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នាចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅនេះ ក្រសួងការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានលើកឡើងថា ប្រេសិតពិសេសអាស៊ានសម្រាប់មីយ៉ាន់ម៉ា គឺលែងចាំបាច់ទៀតហើយ ដោយសំអាងលើការបោះឆ្នោតសកល ដែលបានធ្វើឡើងកាលពីចន្លោះចុងឆ្នាំមុន និងដើមឆ្នាំនេះ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ បាននិយាយដូច្នេះថា «មីយ៉ាន់ម៉ាយល់ឃើញថា ការតែងតាំងនិងតួនាទីរបស់ប្រេសិតពិសេសថ្មីនៃប្រធានអាស៊ាន គឺលែងចាំបាច់ទៀតហើយ»។

ការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយ និងបានប្រព្រឹត្តទៅកាលពីចន្លោះខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ត្រូវបានទទួលជ័យជម្នះភ្លូកទឹកភ្លូកដី ដោយគណបក្សដែលគាំទ្រដោយយោធា ហើយគ្មានគណបក្សប្រឆាំងសំខាន់ៗណាមួយ ចូលរួមឡើយ។ ប្រការនេះអនុញ្ញាតឱ្យមេដឹកនាំរបបយោធាមីយ៉ាន់ម៉ាលោក Min Aung Hlaing ផ្លាស់ប្តូរមកកាន់តំណែងជា ប្រធានាធិបតីស៉ីវិល។ សភាគាំទ្រដោយយោធារបស់មីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីខែកក្កដា បានអនុម័តសេចក្តីសម្រេចមួយច្រានចោល ផែនការរបស់អាស៊ាន ដោយហៅវាថាជាការជ្រៀតជ្រែក និងថាអាស៊ានគួរតែវាយតម្លៃឡើងវិញនូវជំហររបស់ខ្លួន ចំពោះប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍ខាងលើរបស់ក្រសួងការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយចេញដោយអាស៊ាន កាលពីថ្ងៃសុក្រសប្តាហ៍មុន ដែលបានកត់សម្គាល់ពីជំនួបក្នុងសប្តាហ៍នោះរវាងលោកស្រី ស៊ូជី និងអ្នកតំណាងគណៈកម្មាធិការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ (ICRC)។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អាស៊ាន កាលពីថ្ងៃសុក្រ ក៏បានអះអាងជាថ្មីផងដែរ នូវបំណងប្រាថ្នារបស់ប្លុកនេះចង់ឱ្យប្រេសិតពិសេសអាស៊ានបច្ចុប្បន្ន គឺរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសហ្វីលីពីន បានជួបជាមួយលោកស្រី ស៊ូជី ហើយបានបន្តអំពាវនាវឱ្យ ដោះលែងលោកស្រី ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ រួមជាមួយអ្នកទោសនយោបាយដទៃទៀត។

គួរបញ្ជាក់ថា ម្ចាស់ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពវ័យ៨១ឆ្នាំរូបនេះ កំពុងអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលសរុប១៨ឆ្នាំ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ជាច្រើន ដែលលោកស្រីបដិសេធថាមិនបានប្រព្រឹត្ត ហើយមិនមានមេដឹកនាំឬប្រេសិតបរទេសណាមួយ បានជួបលោកស្រីជាសាធារណៈឡើយ រហូតទាល់តែមកដល់ពេលមានជំនួបកាលពីសប្តាហ៍មុននេះ ជាមួយតំណាង ICRC។

ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងជំហររបស់អាស៊ានចំពោះលោកស្រី ស៊ូជី ក្រសួងការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បាននិយាយថា «ទោះបីជារដ្ឋាភិបាល បានបន្ធូរបន្ថយទោសរបស់លោកស្រី ដោយផ្អែកលើការពិចារណាផ្នែកមនុស្សធម៌ក៏ដោយ បញ្ហានៃការដោះលែងទាំងស្រុងនិងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ គឺអាចអនុវត្តទៅបាន លុះត្រាតែស្របតាមច្បាប់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាផ្ទាល់»៕