(ប៉េកាំង)៖ លោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ ប្រធានសមាគមអ្នកស្រាវជ្រាវវឌ្ឍនភាពកម្ពុជា-ចិន បានរំលេចថា វប្បធម៌អំណានរបស់ប្រទេសចិន គឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃអរិយធម៌ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រជាង៥០០០ឆ្នាំ ដោយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាចំណេះដឹង បន្តមរតកបញ្ញា និងជំរុញការអភិវឌ្ឍសង្គមពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។ សម្រាប់ប្រជាជនចិន ការអានសៀវភៅមិនមែនគ្រាន់តែជា មធ្យោបាយទទួលបានព័ត៌មានប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំង​ជាប្រពៃណីនៃការសិក្សា ការបណ្តុះប្រាជ្ញា ការអភិវឌ្ឍសីលធម៌ និងការស្វែងយល់អំពីពិភពលោក។ ប្រពៃណីនេះបានបន្តរស់រវើកតាមរយៈការច្នៃប្រឌិតផ្នែកសរសេរ ការផលិតក្រដាស ការបោះពុម្ព និងការរីកចម្រើននៃបណ្ណាល័យ រហូតដល់យុគសម័យឌីជីថលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

ចំណុចពិសេសមួយក្នុងអរិយធម៌ចិន គឺរតនសម្បត្តិទាំងបួននៃការសិក្សា ដែលជាភាសាចិនហៅថា 文房四宝 រួមមាន ១-ជក់សរសេរ ២-ទឹកខ្មៅ ៣-ថ្មកិនទឹកខ្មៅ និង ៤-ក្រដាស។ ឧបករណ៍ទាំងនេះបានរួមចំណែកបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់ការសរសេរ ការកត់ត្រា ការចងក្រងសៀវភៅ និងការអភិវឌ្ឍសិល្បៈអក្សរផ្ចង់របស់ចិន។ ក្នុងចំណោមរតនសម្បត្តិទាំងបួន ការច្នៃប្រឌិត និងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកទេសផលិត «ក្រដាស» គឺជាសមិទ្ធផលដ៏មានអត្ថន័យជាសកល។ បច្ចេកទេសផលិត«ក្រដាស»ដែលត្រូវបានកែលម្អក្នុងសម័យរាជវង្សហានខាងកើត បានផ្តល់មធ្យោបាយកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់ការកត់ត្រា និងរក្សាទុកចំណេះដឹង។ នៅពេលបច្ចេកទេសផលិតក្រដាស និងការបោះពុម្ពបានរីកចម្រើន សៀវភៅ និងឯកសារផ្សេងៗអាចផលិតបានកាន់តែច្រើន និងផ្សព្វផ្សាយទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ។ សមិទ្ធផលនេះបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ការពង្រីកឱកាសសិក្សា និងការផ្ទេរចំណេះដឹងឆ្លងកាត់ពេលវេលា និងព្រំដែនប្រទេស។

ក្នុងសម័យទំនើប ប្រទេសចិនបានបន្តលើកកម្ពស់វប្បធម៌អំណាន តាមរយៈការអភិវឌ្ឍបណ្ណាល័យសាធារណៈ បណ្ណាល័យសហគមន៍ កន្លែងអាននៅតាមតំបន់លំនៅឋាន និងបណ្ណាល័យឌីជីថល។ យោងតាមទិន្នន័យដែលបានរាយការណ៍សម្រាប់ចុងឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសចិនមានបណ្ណាល័យសាធារណៈចំនួន ៣,២៥៣ កន្លែង មានសៀវភៅប្រមាណ ១,៥៥ ពាន់លានក្បាល ហើយចំនួនអ្នកចូលប្រើសេវាបណ្ណាល័យសរុបក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មានប្រមាណ ១,៤៧ ពាន់លានដង។ ជាមួយគ្នានេះ លទ្ធផលស្ទង់មតិអំណានជាតិចិនដែលបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា អត្រាអានរួមរបស់ប្រជាជនពេញវ័យមានប្រមាណ ៨២,៣%។ តួលេខទាំងនេះបង្ហាញពីទំហំ និងសារៈសំខាន់នៃប្រព័ន្ធអំណានក្នុងការលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងរបស់ប្រជាជនចិន។

អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺវប្បធម៌អំណានរបស់ចិនមិនកំណត់ត្រឹមបណ្ណាល័យធំៗ ឬស្ថាប័នអប់រំទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបានជំរុញ ឱ្យចាប់ផ្តើមពីគ្រួសារ និងផ្ទះសម្បែង រីកសាយភាយទៅកាន់សហគមន៍ និងសង្គមទាំងមូល។ ការរៀបចំធ្នើសៀវភៅ ឬជ្រុងអាននៅតាមផ្ទះ ការអានសៀវភៅជាមួយកូន និងការបង្កើតទម្លាប់អានជាប្រចាំ គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលជួយបណ្តុះចំណង់ចំណូលចិត្ត ក្នុងការសិក្សាចាប់តាំងពីវ័យកុមារ។ ទោះបីមិនមានទិន្នន័យបញ្ជាក់ថាគ្រប់គ្រួសារចិនសុទ្ធតែមានបណ្ណាល័យផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ ការលើកកម្ពស់បរិយាកាសអំណាននៅក្នុងគ្រួសារ និងការពង្រីកបណ្ណាល័យសហគមន៍ បានបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការអប់រំ និងការចែករំលែកចំណេះដឹងនៅកម្រិតមូលដ្ឋាន។ ការស្ទង់មតិអំណាននៅទីក្រុងរបស់ចិនក៏បានបង្ហាញថា ប្រជាជនមួយចំនួនមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់សេវាអំណាននៅជិតលំនៅឋាន ដូចជា បន្ទប់អានសហគមន៍ ផ្ទះសៀវភៅសហគមន៍ និងកន្លែងអានសម្រាប់កុមារ។

បទពិសោធន៍នេះផ្តល់មេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់លោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ នៅក្នុងការកៀរគរជំនួយនានាដើម្បីកែលម្អបណ្ណាល័យ នៅតាមសាលាបឋមសិក្សាមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាក់ស្តែងលោកបណ្ឌិតគឺជាស្ថាបនិកនៃ «បណ្ណាល័យមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន» មាន៤ទីតាំង «បណ្ណាល័យមេគង្គ-ឡានឆាង» មាន៥ទីតាំង «បណ្ណាល័យមិត្តភាពផ្លូវសូត្រ កម្ពុជា-ចិន» មាន២ទីតាំង ដែលសមិទ្ធផលរបស់លោកបណ្ឌិតបានរួមជាចំណែកជាមួយអង្គពាក់ព័ន្ធនានាក្នុងការកសាងសង្គមដែលផ្អែកលើចំណេះដឹង។ លោកបណ្ឌិតបានផ្តល់ទឡ្ហីករណ៍ថា ការវិនិយោគលើបណ្ណាល័យសាលារៀន ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ ការផ្តល់សៀវភៅ សមស្របតាមអាយុ ការបណ្តុះទម្លាប់អានក្នុងគ្រួសារ និងការបង្កើតកន្លែងអានសហគមន៍ អាចជួយកាត់បន្ថយគម្លាត នៃការទទួលបានចំណេះដឹង។

ជាអំណះអំណានរបស់លោកបណ្ឌិត វប្បធម៌អំណានរបស់ចិន គឺជាមរតកដ៏មានតម្លៃដែលបង្ហាញពីការបន្តអភិវឌ្ឍនៃអរិយធម៌ តាមរយៈចំណេះដឹង និងនវានុវត្ត។ ពីរតនសម្បត្តិទាំងបួន និងការផលិតក្រដាសនៅសម័យបុរាណ រហូតដល់បណ្ណាល័យសាធារណៈ សហគមន៍អំណាន និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនាពេលបច្ចុប្បន្ន ចិនបានបង្ហាញថា ការលើកកម្ពស់អំណានត្រូវការការចូលរួមពីគ្រួសារ សាលារៀន សហគមន៍ និងស្ថាប័នរដ្ឋ។ សៀវភៅមួយក្បាលអាចបើកទ្វារចំណេះដឹង បណ្ណាល័យមួយអាចបង្កើតឱកាស សម្រាប់សហគមន៍ ហើយសង្គមដែលស្រឡាញ់ការអាន គឺជាសង្គមដែលមានមូលដ្ឋានរឹងមាំសម្រាប់ការអប់រំ ការច្នៃប្រឌិត និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព៕

វិទ្យុមិត្តភាពកម្ពុជាចិន