(ភ្នំពេញ)៖ សំណល់អេឡិចត្រូនិកមិនមែន ជាបញ្ហាសំរាមធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហាបរិស្ថាន និងសុខភាពដែលប៉ះពាល់ ដល់ពិភពលោកទាំងមូល។ វាបង្កប់ដោយជាតិពុល និងសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់ភពផែនដី និងសុខភាពយើង។

សំណល់អេឡិចត្រូនិក ឬដែលហៅថា E-waste គឺសំដៅទៅលើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដែលត្រូវបានបោះចោល ដូចជា ទូរស័ព្ទដៃ កុំព្យូទ័រ ទូរទស្សន៍ ថ្ម និងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះផ្សេងៗ មិនមែនជាសំរាមធម្មតាដែលយើងអាចបោះចោលតាមចិត្តបានឡើយ។ ដោយសារការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការផ្លាស់ប្តូរឧបករណ៍ជាញឹកញាប់ បរិមាណសំណល់អេឡិចត្រូនិកនៅទូទាំងពិភពលោកកំពុងកើនឡើងរៀងរាល់ឆ្នាំ។

ការគ្រប់គ្រងសំណល់ប្រភេទនេះបានក្លាយជាបញ្ហាធំមួយទាក់ទងនឹងបរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ។

១. មហន្តរាយដល់បរិស្ថាន និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី

ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកមានសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ដូចជា សារធាតុសំណ (Lead) បារត (Mercury) កាឌមីញ៉ូម (Cadmium) សារធាតុភីវីស៊ី (PVC Plastic) និងសារធាតុទប់ភ្លើង (BFRs)។

នៅពេលសំណល់ទាំងនេះត្រូវបានបោះចោលនៅកន្លែងចោលសំរាម ឬនៅដីបង្គោល សារធាតុពុលអាចជ្រាបចូលទៅក្នុងដី និងទឹកក្រោមដី។ ការបំពុលនេះប៉ះពាល់ដល់រុក្ខជាតិ សត្វ និងប្រភពទឹក បណ្តាលឲ្យប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីខូចខាត និងបន្ថយគុណភាពបរិស្ថាន។ នៅតំបន់ខ្លះ សំណល់អេឡិចត្រូនិកត្រូវបានដុតដើម្បីយកលោហៈ ដែលបញ្ចេញឧស្ម័នពុល បំពុលខ្យល់ និងរួមចំណែកបង្កើនការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

២. ហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះសុខភាពមនុស្ស

សំណល់អេឡិចត្រូនិកក៏បង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាពមនុស្សផងដែរ។ មនុស្សដែលធ្វើការកែច្នៃសំណល់អេឡិចត្រូនិកដោយគ្មានវិធានការការពារ តែងតែប្រឈមនឹងការប៉ះពាល់ពីសារធាតុគីមីពុល។ ការប៉ះពាល់ទាំងនេះអាចបណ្តាលឲ្យមានបញ្ហាដង្ហើម ជំងឺស្បែក ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំខ្សោយ និងការខូចខាតសរីរាង្គសំខាន់ៗ។

កុមារ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគឺជាក្រុមងាយរងគ្រោះជាងគេ ព្រោះសារធាតុពុលអាចរំខានដល់ការលូតលាស់ផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់កុមារ។ សហគមន៍ដែលរស់នៅជិតកន្លែងចោលសំណល់អេឡិចត្រូនិកអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពរយៈពេលវែង ដោយសារខ្យល់ ទឹក និងអាហារដែលបានបំពុល។

សំណល់អេឡិចត្រូនិក (E-waste) ផ្ទុកទៅដោយសារធាតុគីមី និងលោហៈធ្ងន់ជាច្រើនប្រភេទ។ នៅពេលឧបករណ៍ទាំងនេះរងការខូចខាត បែកបាក់ ឬត្រូវបានគេយកទៅដុតកម្ទេចចោល សារធាតុខាងក្រោមនេះនឹងបញ្ចេញឥទ្ធិពលបំផ្លាញសុខភាពយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៖

- សំណ (Lead)៖មានក្នុងអេក្រង់ទូរទស្សន៍ចាស់, បន្ទះសៀគ្វី, ថ្មអាគុយ បង្កផលប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធឈាម ប៉ះពាល់ការលូតលាស់បញ្ញាកុមារ, ខូចតម្រងនោម
- បារត (Mercury)៖ មានក្នុងអំពូលភ្លើង, អេក្រង់ LCD, បន្ទះចុចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ បំផ្លាញការចងចាំ, ប៉ះពាល់ទារកក្នុងផ្ទៃ, ញ័រដៃជើង
- កាឌមីញ៉ូម (Cadmium)៖ មានក្នុងថ្មពិលសាក (Ni-Cd), បន្ទះឈីប បង្កផលប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោម និងឆ្អឹង បង្កជំងឺមហារីក, ធ្វើឱ្យឆ្អឹងស្រួយងាយបាក់
- ក្រូម៉ូម (Chromium VI)៖ មានក្នុងតួដែកការពារច្រែះ, ស៊ុមទូរស័ព្ទ បង្កផលប៉ះពាល់ដល់សួត និងស្បែក បំផ្លាញ DNA, បង្កអាឡែស៊ីស្បែក និងមហារីកសួត
- បេរីលីញ៉ូម (Beryllium)៖ មានក្នុងដ្រាយវ៍រឹង (Hard drive), បន្ទះមេដែកបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សួត ជំងឺសួតរ៉ាំរ៉ៃ (Berylliosis), ដកដង្ហើមមិនរួច
- ឌីអុកស៊ីត (Dioxins)៖ កើតពីការដុតខ្សែភ្លើង និងជ័រ PVC បង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអរម៉ូន និងបន្តពូជ មហារីកសាហាវ, រំខានការមានកូន, បំផ្លាញភាពស៊ាំ។

៣. ការផ្លាស់ប្តូរពីសំរាមទៅជាធនធាន

យើងអាចធ្វើការកែច្នៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេសនូវធាតុដែលមានក្នុងសំណល់អេឡិចត្រូនិកដូចជា មាស ទង់ដែង និងប្រាក់ជាដើម មកប្រើប្រាស់វិញ កាត់បន្ថយការជីករ៉ែថ្មី និងសន្សំសំចៃថាមពល។ ការបោះចោលឱ្យបានត្រឹមត្រូវ កម្មវិធីកែច្នៃ និងការយល់ដឹងអំពីការជួសជុល និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឡើងវិញ អាចកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានបានយ៉ាងច្រើន។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន សំណល់អេឡិចត្រូនិកមិនមែនជាបញ្ហាសំរាមធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហាបរិស្ថាន និងសុខភាពដែលប៉ះពាល់ដល់ពិភពលោកទាំងមូល។ ការគ្រប់គ្រងសំណល់អេឡិចត្រូនិកឱ្យបានប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ គឺមានសារៈសំខាន់ក្នុងការការពារធនធានធម្មជាតិ សុខភាពមនុស្ស និងការធានាអនាគតស្អាត និងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ។ សូមកុំឱ្យបច្ចេកវិទ្យាដែលយើងបង្កើតឡើងដើម្បីភាពងាយស្រួល ប្រែក្លាយមកជាអាវុធបំផ្លាញជីវិតយើងខ្លួនឯង៕