(ភ្នំពេញ)៖ ការពិភាក្សាសាធារណៈអំពីកម្ពុជា ជាញឹកញាប់តែងផ្តោតលើទស្សនៈពីរដែលផ្ទុយគ្នា គឺមួយលើកឡើងពីវឌ្ឍនភាព និងមួយទៀតលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមដែលនៅតែបន្តមាន។ ចំណុចចាប់ផ្តើមដែលមានស្ថាបនាបន្ថែមជាងគេ គឺការទទួលស្គាល់ថា ទស្សនៈទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែបង្ហាញពីផ្នែកមួយនៃភាពជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈដំណើរការស្តារឡើងវិញយ៉ាងបន្តបន្ទាប់ ក្នុងបរិបទនៃការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់ៗ។ ក្នុងបរិបទនេះ សន្តិភាព និងសុវត្ថិភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរទទួលបាននាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាការរីកចម្រើនដែលមានន័យ ទោះបីជាមិនសូវត្រូវបានលើកឡើងច្រើនក៏ដោយ។

ទោះបីមានភាពតានតឹងក្នុងតំបន់ និងភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងបរិយាកាសពិភពលោកក៏ដោយ ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន នៅតែអាចដំណើរការបានដោយគ្មានការភ័យខ្លាចទូលំទូលាយ ដែលនេះជាមូលដ្ឋានចាំបាច់សម្រាប់ស្ថិរភាពសង្គម និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ ការចូលរួមរបស់កម្ពុជា ជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏បានពង្រីកកាន់តែទូលំទូលាយតាមកាលកំណត់ផងដែរ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូបរទេស ក្នុងវិស័យអនុវត្តច្បាប់ ពាណិជ្ជកម្ម និងការទូត បានចូលរួមចំណែកដល់ភាពធន់ទ្រាំសេដ្ឋកិច្ច និងការរួមបញ្ចូលក្នុងតំបន់។

ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយ នយោបាយការបរទេសបានក្លាយជាការបើកចំហ និងងាយស្រួលក្នុងការចូលរួមកាន់តែច្រើន ដោយផ្តោតលើការសន្ទនា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលមានលទ្ធផលជាក់ស្តែង។ ទោះបីជាទំនាក់ទំនងទាំងនេះមានភាពស្មុគស្មាញក៏ដោយ ក៏វាបង្ហាញពីការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការរក្សាវិធីសាស្ត្រដែលមានលក្ខណៈប្រកបដោយការអនុវត្ត និងមានស្ថាបនាបន្ថែម ក្នុងពិភពលោកដែលកាន់តែមានលក្ខណៈពហុប៉ូល។

នៅក្នុងប្រទេស ក្រុមអ្នកដឹកនាំជំនាន់ថ្មី កំពុងទទួលយកតួនាទី និងការទទួលខុសត្រូវកាន់តែច្រើន ក្នុងវិស័យរដ្ឋាភិបាល អាជីវកម្ម និងសង្គមស៊ីវិល។ ទោះបីដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរនេះនៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍក៏ដោយ ក៏មានសញ្ញាបង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រដែលមានលក្ខណៈជាក់ស្តែង និងផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហា ជាពិសេសក្នុងវិស័យអភិវឌ្ឍ បច្ចេកវិទ្យា និងការចូលរួមអន្តរជាតិ។ ទោះបីជាការប៉ះទង្គិចប្រើអាវុធជាមួយប្រទេសថៃ គឺជារឿងគួរឱ្យសោកស្តាយក៏ដោយ ការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានជួយពង្រឹងអារម្មណ៍នៃឯកភាពជាតិ និងបង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រទូតដែលមានការគិតគូរយ៉ាងម៉ត់ចត់ ជាប់ទាក់ទងនឹងស្ថិរភាពរយៈពេលវែងរបស់ប្រទេស។

បញ្ហាបោកប្រាស់តាមអ៉ីនធឺណិត បន្ថែមទៀត បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងដោយមានតុល្យភាព និងបរិបទ។ សកម្មភាពបោកប្រាស់ គឺជាបញ្ហាសកល ដែលជំរុញដោយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ហើយកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសមួយដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយមានផលប៉ះពាល់ទាំងសង្គម និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ ជាការឆ្លើយតប រដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តវិធានការរួមបញ្ចូលគ្នា រវាងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងវិធានការក្នុងស្រុក រួមមាន ការស៊ើបអង្កេត ការចាត់វិធានការតាមច្បាប់ និងការអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិ។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះ នៅតែបន្តដំណើរការ ហើយគួរត្រូវបានវាយតម្លៃដោយភាពជាក់ស្តែង។ ប្រសិទ្ធភាពរយៈពេលវែងរបស់វា មិនត្រឹមតែអាស្រ័យលើភាពស្ថិតស្ថេរ និងភាពថ្លៃថ្នូរនៅក្នុងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាស្រ័យលើឆន្ទៈនយោបាយ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយស្មោះត្រង់ រវាងប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធផងដែរ ដើម្បីចែករំលែកការទទួលខុសត្រូវ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយមិនឲ្យវាត្រូវបានបម្លែងទៅជាឧបករណ៍នយោបាយភូមិសាស្ត្រ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអភិវឌ្ឍទាំងនេះ មិនអាចលុបបំបាត់បញ្ហាប្រឈមដែលនៅតែមានឡើយ។ អសមភាព អំពើពុករលួយ បញ្ហាបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍមិនស្មើគ្នា នៅតែបន្តប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើន ខណៈដែលថ្លៃរស់នៅកើនឡើង និងភាពមិនប្រាកដប្រជាសេដ្ឋកិច្ច ក៏នៅតែជាការព្រួយបារម្ភប្រចាំថ្ងៃ។

ដូច្នេះ កម្ពុជា គួរត្រូវបានយល់ដឹង មិនមែនតាមរយៈការវាយតម្លៃដោយជ្រុលនិយមទេ ប៉ុន្តែជាប្រទេសមួយ ដែលកំពុងដំណើរការផ្លាស់ប្តូរ។ ដូចជាសង្គមជាច្រើន ដែលកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ និងស្ថាប័នយ៉ាងឆាប់រហ័ស កម្ពុជាត្រូវការពេលវេលា ដើម្បីពង្រឹងអភិបាលកិច្ច បន្តការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច និងគ្រប់គ្រងដោយយុត្តិធម៌ មានភាពទទួលខុសត្រូវ និងឆ្លើយតបតាមតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងសេដ្ឋកិច្ច។

ការរីកចម្រើនឆ្ពោះទៅរកការកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ ការកើនឡើងនៃភាពទទួលខុសត្រូវ និងប្រសិទ្ធភាពនៃស្ថាប័ន គឺជាដំណើរការដែលកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ហើយភាពរឹងមាំរបស់វា នឹងអាស្រ័យលើការប្តេជ្ញាចិត្ត ភាពថ្លៃថ្នូរ និងការចូលរួមដោយទូលំទូលាយ តាមរយៈការទទួលស្គាល់ទាំងវឌ្ឍនភាព និងចំណុចខ្វះខាត និងការលើកកម្ពស់ការពិភាក្សា ជំនួសការបែងចែក ការយល់ដឹងដែលមានតុល្យភាព និងមានការស្ថាបនាបន្ថែម អំពីអនាគតរបស់កម្ពុជា៕

ដោយ៖ មេធាវី ឡុង បញ្ញវុធ
PAN & Associate Law Firm
អតីតៈអ្នកនាំពាក្យសាលាក្តីខ្មែរក្រហម