(ភ្នំពេញ)៖ ការដុតសំរាមប្លាស្ទិក គឺជាអំពើដែលកើតមានជាញឹកញាប់នៅតំបន់ជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក ហើយវាជាភាពគ្រោះថ្នាក់ស្ងៀមស្ងាត់ចំពោះសុខភាពសាធារណៈ។ នៅពេលប្លាស្ទិកត្រូវបានដុត មិនថានៅកន្លែងចោលសំរាម បរិវេណផ្ទះ ឬក្នុងឡដុតដែលគ្មានការគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវទេ វានឹងបញ្ចេញភាគល្អិតតូចៗដែលគេហៅថា PM2.5 រួមជាមួយសារធាតុពុលជាច្រើនប្រភេទ។ ភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រកាន់តែច្រើនបង្ហាញថា ការប៉ះពាល់នឹង PM2.5 ពីការដុតប្លាស្ទិក មានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយជំងឺ និងការស្លា.ប់មុនអាយុ។

១.PM2.5 គឺជាអ្វី និងហេតុអ្វីវាគ្រោះថ្នាក់?

PM2.5 គឺជាភាគល្អិតនៅក្នុងខ្យល់ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតតូចជាង 2.5មីក្រូម៉ែត្រ ប្រហែលតូចជាងសក់មនុស្ស ៣០ដង។ ដោយសារតែវាតូចខ្លាំង ភាគល្អិតទាំងនេះអាចចូលទៅជ្រៅក្នុងសួត ហើយចូលទៅក្នុងឈាមបាន។ មិនដូចភាគល្អិតធំៗដែលរាងកាយអាចទប់ស្កាត់បានទេ PM2.5 អាចឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធការពារធម្មជាតិ បង្កការរលាក និងបំផ្លាញអង្គងារសំខាន់ៗ។ ការប៉ះពាល់រយៈពេលវែងត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងជំងឺបេះដូង ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល មហារីកសួត ជំងឺផ្លូវដង្ហើមរ៉ាំរ៉ៃ និងការកាត់បន្ថយអាយុកាលរស់នៅ។

២.ហេតុអ្វីការដុតប្លាស្ទិកបង្កការបំពុលគ្រោះថ្នាក់?

ប្លាស្ទិកគឺជាសមាសធាតុផ្សំឡើងពី អ៊ីដ្រូកាបូន (Hydrocarbons) ដែលចម្រាញ់ចេញពីប្រេងកាត រួមជាមួយសារធាតុបន្ថែមដើម្បីពង្រឹងគុណភាពដូចជា៖ ក្លរីន (Chlorine), លោហៈធ្ងន់ (Heavy Metals) និងសារធាតុបង្ការការឆេះ (Flame Retardants)។ នៅពេលកាកសំណល់ទាំងនេះត្រូវបានដុតក្នុង សីតុណ្ហភាពទាប (ដែលជាលក្ខណៈទូទៅនៃការដុតចំហតាមផ្ទះ ឬទីលានសំរាម) វានឹងបង្កឱ្យមាន «ចំហេះមិនសព្វ»។

ដំណើរការនេះបានបំប្លែងប្លាស្ទិកទៅជាភ្នាក់ងារចម្លងរោគដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត រួមមាន៖

*ភាគល្អិត PM2.5៖ បញ្ចេញក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនលើសលប់ ដែលមានសមត្ថភាពជ្រាបចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធឈាម និងសរីរាង្គខាងក្នុង
*ឌីអុកស៊ីន និងហ្វូរ៉ង់ (Dioxins & Furans): ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា "សារធាតុពុលបំផុត" ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្របរិស្ថាន ដែលអាចបង្កមហារីក និងរំខានដល់ប្រព័ន្ធអ័រម៉ូន
*សារធាតុ PAHs និង VOCs: សមាសធាតុគីមីហើរដែលបង្កការរលាកផ្លូវដង្ហើម និងប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ
*វិសាលភាពនៃផលប៉ះពាល់៖ សារធាតុបំពុលទាំងនេះមិនរលាយបាត់ទៅតាមផ្សែងដែលភ្នែកមើលឃើញនោះទេ។ វាមានលទ្ធភាពអណ្តែតក្នុងបរិយាកាសបានរាប់ថ្ងៃ និងអាចបក់នាំទៅតាមខ្យល់ក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយ។ ហេតុនេះ ហានិភ័យសុខភាពមិនត្រឹមតែកើតមានចំពោះអ្នកដែលនៅក្បែរកន្លែងដុតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជា"ការបំពុលជាប្រព័ន្ធ" ដែលប៉ះពាល់ដល់សុខុមាលភាពរបស់សហគមន៍ទាំងមូល។

៣. អ្នកណាខ្លះដែលរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ?

អ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកសុខភាពបានភ្ជាប់ការប៉ះពាល់ PM2.5 ទៅនឹងការស្លា.ប់មុនអាយុរាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅសហគមន៍ដែលមានការដុតសំរាមប្លាស្ទិកជាប្រចាំ អត្រាជំងឺហឺត ជំងឺផ្លូវដង្ហើមរ៉ាំរ៉ៃ ការគាំងបេះដូង និងការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល មានកម្រិតខ្ពស់ជាងធម្មតា។ កុមារ មនុស្សចាស់ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ គឺជាក្រុមងាយរងគ្រោះជាងគេ។ មនុស្សចាស់ ប្រឈមខ្ពស់នឹងការគាំងបេះដូងភ្លាមៗ។ ការប៉ះពាល់ក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងទារកទម្ងន់ទាប ការអភិវឌ្ឍសួតមិនល្អ និងការស្លាប់ទារកកើនឡើង។ ចំពោះកុមារ ការប៉ះពាល់ជាបន្តបន្ទាប់អាចបំផ្លាញសួត និងខួរក្បាលដែលកំពុងអភិវឌ្ឍជាអចិន្ត្រៃយ៍។

៤.មេឃា.ត.កមើលមិនឃើញនៅចំពោះមុខ

អ្វីដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុតនៃ PM2.5 គឺវាមើលមិនឃើញ។ ផ្សែងអាចរលាយបាត់ទៅ ប៉ុន្តែភាគល្អិតតូចៗនៅតែស្ថិតក្នុងខ្យល់ ហើយចូលទៅក្នុងផ្ទះ សាលារៀន និងកន្លែងធ្វើការ។ មនុស្សជាច្រើនដកដង្ហើមស្រូបយកការបំពុលដ៏គ្រោះថ្នាក់ ដោយមិនដឹងខ្លួន។ នៅតំបន់ ដែលសេវាប្រមូលសំរាមមានកម្រិត ការដុតចំហត្រូវបានមើលថាជាជម្រើសតែមួយ។ ជាលទ្ធផល សហគមន៍នោះត្រូវទទួលរងផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ។

៥.អ្វីដែលអាចធ្វើបាន

អ្នកជំនាញសុខភាពសាធារណៈបញ្ជាក់ថា ការស្លាប់ដោយសារការបំពុល PM2.5 ពីការដុតប្លាស្ទិក គឺអាចទប់ស្កាត់បាន។ វិធានការសំខាន់ៗរួមមាន៖

*ហាមឃាត់ការដុតសំរាមចំហ និងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរឹង
*ពង្រីកប្រព័ន្ធប្រមូលសំរាម ការកែច្នៃឡើងវិញ និងការបោះចោលដោយសុវត្ថិភាព
*កាត់បន្ថយការផលិត និងការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក ជាពិសេសប្លាស្ទិកប្រើតែម្តង
*អប់រំសហគមន៍អំពីហានិភ័យសុខភាពពីការដុតប្លាស្ទិក។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន ការដុតសំរាមប្លាស្ទិក មិនមែនជាបញ្ហាបរិស្ថានតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈ។ អគ្គិភ័យមួយៗបញ្ចេញការបំពុលដែលអាចកាត់បន្ថយអាយុជីវិត បង្កើនបន្ទុកលើប្រព័ន្ធសុខាភិបាល និងបំផ្លាញអនាគតជំនាន់ក្រោយ។ ការបញ្ឈប់ការដុតសំរាមប្លាស្ទិក គឺជាវិធានការលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយ PM2.5 និងសង្គ្រោះជីវិតមនុស្ស៕