(ភ្នំពេញ)៖ លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង នៃមហាអយ្យការអមតុលាការកំពូលកម្ពុជា បានសរសេរអត្ថបទថ្មីមួយទៀតដោយមានចំណងជើងថា «កោះត្រល់ និងកម្ពុជាក្រោម៖ តើខ្មែរជាជនរងគ្រោះតែឯងមែនទេ? បើកកកាយអាថ៌កំបាំង «មរតកព្រំដែនអាណានិគម» និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារ «ព្រលឹងខ្មែរ» ដែលពិភពលោកទទួលស្គាល់!»

ខាងក្រោមនេះជាអត្ថបទរបស់របស់លោក៖

១. ការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ខ្សែបន្ទាត់ដែលមិនបានព្រមព្រៀង

យើងត្រូវទទួលស្គាល់ដោយភាពក្លាហាន និងតថភាពច្បាប់ថា ការបាត់បង់កោះត្រល់ និងកម្ពុជាក្រោម គឺជាលទ្ធផលនៃនយោបាយ «បំបែកដើម្បីគ្រប់គ្រង» របស់អាណានិគមបារាំង៖

- ឆ្នាំ១៩៣៩ (ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយ៉េ - Brévié Line)៖ អគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិនបានគូសខ្សែបន្ទាត់រដ្ឋបាល ដែលដាក់កោះត្រល់ឱ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កូសាំងស៊ីន។ ទោះបីបារាំងបញ្ជាក់ថា ជាការបែងចែករដ្ឋបាល ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃយុត្តាធិការជាក់ស្តែង។

- ៤ មិថុនា ១៩៤៩ (ចំណុចរបត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ)៖ សភាបារាំងបានអនុម័តច្បាប់ផ្ទេរទឹកដីកូសាំងស៊ីន (កម្ពុជាក្រោម) ទៅឱ្យរដ្ឋវៀតណាមជាផ្លូវការ។

- ការតស៊ូដ៏អង់អាច៖ ក្នុងពេលនោះ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និងគណៈប្រតិភូខ្មែរដឹកនាំដោយលោក សឺន សាន បានធ្វើការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅទីក្រុងប៉ារីស ដោយបញ្ជាក់ថាវាជាទឹកដីខ្មែរ ប៉ុន្តែមហាអំណាចបារាំងមិនបានផ្លាស់ប្តូរការសម្រេចចិត្តឡើយ។

២. កម្ពុជាមិនមែនជាជនរងគ្រោះតែឯង៖ មេរៀន «ថ្នាំល្វីង» ពីពិភពលោក

ដើម្បីឱ្យបងប្អូនខ្មែរមានអារម្មណ៍ធូរស្បើយ និងយល់ពីតថភាពសកល យើងត្រូវដឹងថា គោលការណ៍ Uti Possidetis Juris (មរតកព្រំដែនអាណានិគម) បានធ្វើឱ្យប្រទេសជាច្រើនបាត់បង់ដី និងសមុទ្រដូចយើងដែរ៖

- ប្រទេសសូម៉ាលី (Somalia)៖ ជាតិសាសន៍តែមួយ ប៉ុន្តែត្រូវអាណានិគមពុះជា ៥ ចំណែក។ ពេលទទួលបានឯករាជ្យ ពួកគេត្រូវបាត់បង់ទឹកដីធំធេងទៅឱ្យប្រទេសជិតខាង ហើយសង្គ្រាមទាមទារដីរបស់ពួកគេត្រូវបានពិភពលោកថ្កោលទោស ព្រោះរំលោភលើព្រំដែនអាណានិគម។

- ប្រទេសបូលីវី (Bolivia)៖ ពីមុនមានសមុទ្រប្រើប្រាស់យ៉ាងហ៊ឺហា ប៉ុន្តែត្រូវបាត់បង់ច្រកសមុទ្រទាំងស្រុងឱ្យទៅប្រទេសឈីលី (Chile)។ ពួកគេបានប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) ជាច្រើនដង តែចុងក្រោយនៅតែចាញ់ក្តី និងត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលស្គាល់ខ្លួនជា «ប្រទេសគ្មានសមុទ្រ» រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

- ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (Nigeria)៖ កោះ Bakassi ដែលសម្បូរប្រេងកាត ត្រូវបានតុលាការ ICJ សម្រេចឱ្យកាមេរូនឈ្នះនៅឆ្នាំ២០០២ ផ្អែកលើ «សន្ធិសញ្ញាអាណានិគម» ទោះបីនីហ្សេរីយ៉ាមានទ័ព និងមានប្រជាជនរស់នៅជាក់ស្តែងក៏ដោយ។

៣. យុទ្ធសាស្ត្រ «ការពារព្រលឹងខ្មែរ» ក្នុងសម័យទំនើប

បើយើងមិនអាចប្រើកម្លាំងបាយដើម្បីរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិយកដីមកវិញ យើងត្រូវប្រើច្បាប់អន្តរជាតិដើម្បី «ការពារមនុស្ស»៖

- សិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច (UN): ប្រើប្រាស់យន្តការអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDRIP) ដើម្បីការពារសិទ្ធិបងប្អូនខ្មែរក្រោម ឱ្យពួកគាត់មានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការរៀនអក្សរខ្មែរ កាន់សាសនាខ្មែរ និងរក្សាវប្បធម៌ខ្មែរលើដីដូនតា។

- យុទ្ធសាស្ត្រអប់រំ និងវប្បធម៌៖ ការផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់បងប្អូនខ្មែរក្រោមមកសិក្សានៅភ្នំពេញ គឺជាការកសាង «ជញ្ជាំងវប្បធម៌» ដែលរឹងមាំជាងបន្ទាយទ័ព។

- ទេសចរណ៍សាសនា៖ ជំរុញឱ្យខ្មែរគ្រប់ទិសទីទៅធ្វើបុណ្យទាននៅវត្តអារាមខ្មែរក្រោម ដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែងសេដ្ឋកិច្ច និងផ្ដល់កម្លាំងចិត្តដល់បងប្អូនយើងដោយស្របច្បាប់។

៤. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ការទទួលស្គាល់តថភាពច្បាប់អន្តរជាតិ មិនមែនជាការបោះបង់ទឹកដីនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការជ្រើសរើសផ្លូវសន្តិភាពដើម្បីការពារអ្វីដែលនៅសេសសល់។ ការរក្សា «ព្រលឹង និងអត្តសញ្ញាណខ្មែរ» ឱ្យរឹងមាំនៅលើដីកម្ពុជាក្រោម គឺជាជ័យជម្នះដ៏មានន័យបំផុតសម្រាប់ប្រជាជាតិយើង។

ឯកសារយោង (References):
១. ច្បាប់លេខ ៤៩-៧៣៣ ចុះថ្ងៃទី ៤ មិថុនា ១៩៤៩ ស្តីពីការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពដែនដីកូសាំងស៊ីន (បណ្ណសារដ្ឋានបារាំង)។
២. សេចក្តីសម្រេចរបស់លោក ហ្ស៊ុល ប្រេវីយ៉េ (៣១ មករា ១៩៣៩) ស្តីពីការបែងចែកយុត្តាធិការរដ្ឋបាលកោះក្នុងឈូងសមុទ្រសៀម។
៣. សេចក្តីថ្លែងការណ៍តវ៉ារបស់កម្ពុជា (១៩៤៩) ផ្ញើជូនរដ្ឋាភិបាលបារាំង និងសហភាពបារាំង។
៤. សាលដីកាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្នាំ ២០០២ ករណីវិវាទព្រំដែនរវាងនីហ្សេរីយ៉ា និងកាមេរូន (កោះ Bakassi)។
៥. សេចក្តីថ្លែងការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច (UNDRIP)។
៦. "កម្ពុជា៖ ការរស់រាននៃប្រជាជាតិមួយ" ដោយបណ្ឌិត រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ។
រង់ចាំតាមដានភាគទី ៣៖ ខ្ញុំនឹងលើកយកករណី "ដី និងកោះនៅទិសខាងលិច" តើយើងមានមូលដ្ឋានច្បាប់អ្វីខ្លះដែលធ្វើឱ្យយើងឈ្នះក្តីនៅប្រាសាទព្រះវិហារ និងការការពារអធិបតេយ្យភាពកោះនានារបស់យើងឱ្យរឹងមាំ?