(ភ្នំពេញ)៖ ការបំប្លែងសំណល់អេឡិចត្រូនិក (E-waste) ទៅជាសិប្បកម្ម និងការងារសិល្បៈ គឺជាការផ្តល់ «ជីវិតថ្មី» ដល់សម្ភារៈបោះចោល និងបង្កើតចំណូលដល់សហគមន៍។ បន្ទះសៀគ្វីចាស់ត្រូវបានបំប្លែងជាគ្រឿងអលង្ការ គ្រាប់ក្តារចុចកុំព្យូទ័រត្រូវបានបង្កើតជាការងារសិល្បៈ ខ្សែភ្លើងចាស់ត្រូវបានយកមកត្បាញជាវត្ថុតុបតែង។

ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញដោយច្នៃប្រឌិតនេះ មិនត្រឹមតែបន្ថយសំណល់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតឱកាសចំណូលសម្រាប់សិប្បករផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា ភាពច្នៃប្រឌិតនេះត្រូវតែដើរទន្ទឹមនឹងការយល់ដឹងខ្ពស់ពីសុវត្ថិភាព ព្រោះសមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកអាចផ្ទុកជាតិពុលដែលមើលមិនឃើញ ប៉ុន្តែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន។

១. ជាតិពុលលាក់មុខក្នុងសមាសធាតុ (Hidden Toxins)

សមាសធាតុដូចជា បន្ទះសៀគ្វី និងខ្សែភ្លើង អាចមានផ្ទុកជាតិ សំណ បារត និងកាដមីញ៉ូម។ ហានិភ័យកើតឡើងនៅពេលយើងបំបែក កាត់ ឬខួង ដែលបញ្ចេញជាធូលីល្អិតមានជាតិពុល ឬនៅពេលកម្ដៅផ្លាស្ទិកដែលបញ្ចេញឧស្ម័នគ្រោះថ្នាក់។ ការការពារចាប់ផ្តើមពីការស្វែងយល់ថាអ្វីដែលអាចប្រើបាន និងអ្វីដែលគួរជៀសវាង។

២. ការជ្រើសរើសសម្ភារៈដោយឆ្លាតវៃ (Smart Material Selection)

គោលការណ៍ដំបូងនៃការកែច្នៃសិប្បកម្មដោយសុវត្ថិភាព គឺការជ្រើសរើសសម្ភារៈដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។

*សុវត្ថិភាព៖ គ្រាប់ចុចក្តារចុច សម្បកអាលុយមីញ៉ូម ឬផ្នែកលោហៈស្អាតៗ ជាទូទៅមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការច្នៃប្រឌិត
*ហាមឃាត់៖ ថ្មអាគុយ អេក្រង់ (CRT) និងសមាសធាតុដែលមានម្សៅ ឬសារធាតុរាវពុល មិនគួរ ត្រូវបានបើក ឬបំបែកឡើយ។ វត្ថុទាំងនេះត្រូវបញ្ជូនទៅកន្លែងកែច្នៃដែលមានបទដ្ឋានបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ។

៣. វិធានការការពារ និងអនាម័យ (Protection and Hygiene)

សិប្បករគួរអនុវត្តវិធានការមូលដ្ឋានដូចជា៖
*បរិស្ថានការងារ៖ ធ្វើការនៅកន្លែងដែលមានខ្យល់ចេញចូលល្អ ដើម្បីកាត់បន្ថយការដកដង្ហើមចូលធូលីពុល
*ឧបករណ៍ការពារ៖ ប្រើប្រាស់ស្រោមដៃ ម៉ាស់ និងវ៉ែនតាការពារ នៅពេលកាត់ ឬកិនសម្ភារៈអាចកាត់បន្ថយការដកដង្ហើមធូលី ឬការប៉ះពាល់ភ្នែក
*អនាម័យផ្ទាល់ខ្លួន៖ លាងដៃឱ្យស្អាតបន្ទាប់ពីប៉ះសម្ភារៈ និងមិនទទួលទានអាហារនៅកន្លែងធ្វើការ ក៏អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យបានយ៉ាងច្រើន។

៤. ការគ្រប់គ្រងសំណល់សិប្បកម្ម (Waste Management)

សំណល់ដែលនៅសេសសល់ពីការធ្វើសិប្បកម្ម ដូចជាកំណាត់តូចៗ ធូលី និងសំណល់ដែលមិនអាចប្រើបាន គួរត្រូវបានប្រមូល និងបោះចោលដោយមានទំនួលខុសត្រូវ មិនត្រូវដុត ឬចាក់ចោលទៅក្នុងដី ឬប្រភពទឹកឡើយ។ ការផ្ទុកសម្ភារៈឱ្យមានសុវត្ថិភាព និងដាក់ស្លាកសម្គាល់ផ្នែកគ្រោះថ្នាក់ អាចបង្ការការប្រើប្រាស់ខុសបំណង ជាពិសេសនៅក្នុងគ្រួសារដែលមានកុមារ។

ការអប់រំសហគមន៍អាចពង្រឹងការការពារបន្ថែមទៀត។ កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់សិប្បករ អាចបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសមាសធាតុពុល និងវិធីដោះស្រាយដោយសុវត្ថិភាព។ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល អាចគាំទ្រដល់អ្នកកែច្នៃសិប្បកម្ម ដោយផ្តល់ការណែនាំ ឧបករណ៍ការពារ និងសេវាកម្មបោះចោលសំណល់ដោយសុវត្ថិភាព។

សេចក្តីសន្និដ្ឋានការកែច្នៃសំណល់អេឡិចត្រូនិកជាសិប្បកម្ម ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍បរិស្ថាន ដោយពង្រីកអាយុកាលសម្ភារៈ និងកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ដែលទៅទីចាក់សំរាម។ ប៉ុន្តែភាពនិរន្តរភាពត្រូវរួមបញ្ចូលសុវត្ថិភាពផងដែរ។ ដោយជ្រើសរើសសមាសធាតុសមស្រប ប្រើវិធានការការពារ និងគ្រប់គ្រងសំណល់គ្រោះថ្នាក់ដោយមានទំនួលខុសត្រូវ សហគមន៍អាចបំប្លែងសំណល់អេឡិចត្រូនិកទៅជាផលិតផលច្នៃប្រឌិត ដោយមិនបង្កហានិភ័យថ្មីដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន៕