(ភ្នំពេញ)៖ បន្ទាប់ពីការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយបើកចំហររយៈពេលបួនថ្ងៃ រវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ពាធយោធារួមគ្នារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល អ្នកវិភាគយោធាជាច្រើនកំពុងចាប់ផ្តើមពិនិត្យសំណួរដ៏សំខាន់មួយ៖ តើការឆ្លើយតបរបស់អ៊ីរ៉ង់ បានបង្ហាញអ្វីខ្លះអំពីសមត្ថភាពយោធាពិតប្រាកដរបស់ខ្លួន?

នៅការមើលដំបូង អ៊ីរ៉ង់បានបង្ហាញថា ខ្លួននៅតែមានសមត្ថភាពសងសឹក តាមរយៈការបាញ់មីស៊ីល ការប្រើប្រាស់ដ្រូន និងការធ្វើប្រតិបត្តិការតាមរយៈកម្លាំងប្រូកស៊ីនៅក្នុងតំបន់។ ការឆ្លើយតបបែបនេះបង្ហាញថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់នៅតែរក្សាឃ្លាំងអាវុធយ៉ាងសម្បូរបែប និងសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការដើម្បីបង្កសម្ពាធលើសត្រូវរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែអ្នកសង្កេតការណ៍យោធា ក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ទំហំ និងគំរូនៃការឆ្លើយតបរបស់អ៊ីរ៉ង់ អាចបង្ហាញថា វាជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយកើនឡើងប៉ុន្តែអាចគ្រប់គ្រង (controlled escalation) ជាជាងការសងសឹកពេញទំហឹង។ ជំនួសឱ្យការបញ្ចេញមីស៊ីលទាំងស្រុងពីឃ្លាំងអាវុធរបស់ខ្លួន អ៊ីរ៉ង់ហាក់ដូចជាជ្រើសរើសការវាយតបជារលកៗ ដែលបានគណនាជាមុន។

វិធីសាស្ត្រនេះ អនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីរ៉ង់រក្សាអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ដំណាក់កាលបន្ទាប់ ខណៈពេលដែលនៅតែរក្សាសម្ពាធយោធា និងនយោបាយលើគូប្រជែងរបស់ខ្លួន។ កត្តាសំខាន់មួយទៀតដែលអ្នកវិភាគកំពុងតាមដានយ៉ាងដិតដល់ គឺស្ថានភាពនៃ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបាញ់អាវុធមីស៊ីល និងប្រព័ន្ធបញ្ជាការ របស់អ៊ីរ៉ង់។ ទោះបីជាអ៊ីរ៉ង់មានមីស៊ីលជាច្រើនក៏ដោយ ការវាយប្រហារតាមអាកាសជាបន្តបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល អាចធ្វើឱ្យខូចខាតទីតាំងបាញ់បង្ហោះ មជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជា និងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសបន្តិចម្តងៗ។ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធទាំងនេះត្រូវបានធ្វើឱ្យខ្សោយសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធរបស់ខ្លួនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព អាចនឹងធ្លាក់ចុះតាមពេលវេលា។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ គោលលទ្ធិយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ បានផ្អែកលើ សង្គ្រាមអសមមាត្រ (asymmetric warfare) ជាយូរមកហើយ។ ជំនួសឱ្យការប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់ជាមួយកម្លាំងដែលមានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ជាង អ៊ីរ៉ង់តែងតែស្វែងរកការពង្រីកជម្លោះតាមរយៈបណ្តាញប្រូកស៊ី និងកម្លាំងសម្ព័ន្ធភាពនៅក្នុងតំបន់។ ក្រុមដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងប្រទេសលីបង់ អ៊ីរ៉ាក់ ស៊ីរី និងយេម៉ែន អាចក្លាយជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីបង្កើនសម្ពាធលើសត្រូវនៅក្នុងរណសិរ្សជាច្រើន។

ដូច្នេះការប្រយុទ្ធគ្នារយៈពេលបួនថ្ងៃដំបូង មិនអាចសន្និដ្ឋានបានថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងខ្វះអាវុធឬអត់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញពីប្រទេសមួយដែលកំពុងព្យាយាមរក តុល្យភាពរវាងការសងសឹក ការរារាំង និងការអត់ធ្មត់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ ការសាកល្បងដ៏ពិតប្រាកដនឹងមកដល់ ប្រសិនបើជម្លោះនេះបន្តអស់រយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ មិនមែនត្រឹមតែប៉ុន្មានថ្ងៃ។ នៅពេលនោះ អ្នកវិភាគនឹងពិនិត្យយ៉ាងជិតស្និទ្ធថា តើសមត្ថភាពមីស៊ីល ប្រព័ន្ធបញ្ជាការ និងបណ្តាញសម្ព័ន្ធភាពក្នុងតំបន់របស់អ៊ីរ៉ង់ អាចរក្សាការប្រឈមមុខដាក់គ្នាយូរអង្វែងប្រឆាំងនឹងគូប្រជែងដែលមានបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿនជាងនេះបានដែរឬទេ។

១. តើអ៊ីរ៉ង់អាចបន្តសង្គ្រាមយូរប្រឆាំងនឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានទេ?

ប្រសិនបើជម្លោះលាតសន្ធឹងពីប៉ុន្មានថ្ងៃទៅជាច្រើនសប្តាហ៍ សំណួរសំខាន់នឹងផ្លាស់ប្តូរពីសញ្ញានយោបាយទៅជាសមត្ថភាពរក្សាសង្គ្រាមឱ្យបន្តបានយូរ។ កម្លាំងពិតរបស់អ៊ីរ៉ង់ មិនមែនស្ថិតនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងអាកាសទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងសមត្ថភាព ស្រូបយកសម្ពាធ និងធ្វើឱ្យសង្គ្រាមក្លាយជាការចំណាយថ្លៃសម្រាប់សត្រូវ។

* អ៊ីរ៉ង់អាចបន្តការប្រឈមមុខយូរបានតាមរយៈបីកត្តាសំខាន់៖
១. ជម្រៅយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ភូមិសាស្ត្រ ទំហំប្រជាជន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធាដែលរាយប៉ាយរបស់អ៊ីរ៉ង់ ធ្វើឱ្យវាពិបាកក្នុងការបញ្ចប់សង្គ្រាមឱ្យបានលឿន។
២. សង្គ្រាមអសមមាត្រ៖ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ផ្អែកលើការប្រើមីស៊ីល ដ្រូន ប្រតិបត្តិការតាមសមុទ្រ និងសង្គ្រាមអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីធ្វើឱ្យសត្រូវចំណាយថ្លៃ និងពិបាកគ្រប់គ្រងជម្លោះ។
៣. បណ្តាញសម្ព័ន្ធភាពក្នុងតំបន់៖ អ៊ីរ៉ង់អាចពង្រីកជម្លោះតាមរយៈកម្លាំងប្រូកស៊ី ដែលបង្កើតរណសិរ្សជាច្រើន និងបង្ខំឱ្យគូប្រជែងបែងចែកធនធាន។

* ប៉ុន្តែអ៊ីរ៉ង់ក៏មានដែនកំណត់ផងដែរ
១. ប្រសិនបើប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាត្រូវបានបំផ្លាញ សមត្ថភាពប្រតិបត្តិការអាចធ្លាក់ចុះ។
២. ប្រសិនបើសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើង ស្ថិរភាពក្នុងស្រុកអាចខ្សោយ។
៣. ប្រសិនបើភាពឯកោអន្តរជាតិកាន់តែជ្រៅ សង្គ្រាមយូរអង្វែងនឹងកាន់តែពិបាករក្សា។
សរុបមក អ៊ីរ៉ង់អាចបន្តការប្រឈមមុខបាន ប៉ុន្តែភាពជោគជ័យនៃសង្គ្រាមយូរអង្វែងនឹងអាស្រ័យលើសមត្ថភាពរក្សាបញ្ជាការ ស្ថិរភាពក្នុងស្រុក និងភាពធន់សេដ្ឋកិច្ច។

២. តើចិន និងរុស្ស៊ីនឹងនៅស្ងៀមទេ?

វាមិនទំនងទេដែលមហាអំណាចដូចជា ចិន និងរុស្ស៊ី នឹងចូលរួមសង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ ព្រោះវាអាចនាំទៅកាន់ការប្រឈមមុខរវាងមហាអំណាច។ ប៉ុន្តែវាក៏មិនទំនងដូចគ្នាដែរ ដែលពួកគេនឹងនៅស្ងៀមទាំងស្រុង។ វិធីសាស្ត្រដែលទំនងបំផុតគឺ ការគាំទ្រដោយប្រយោល ដើម្បីរារាំងអ៊ីរ៉ង់មិនឱ្យដួលរលំយ៉ាងឆាប់រហ័ស ខណៈពេលដែលជៀសវាងការប៉ះទង្គិចផ្ទាល់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។

ចិន មានចំណាប់អារម្មណ៍លើស្ថិរភាពថាមពល និងពាណិជ្ជកម្ម។ ដូច្នេះវាអាចជួយតាមរយៈ៖
- សម្ពាធការទូតនៅវេទិកាអន្តរជាតិ
- បណ្តាញសេដ្ឋកិច្ចដែលជួយបន្ធូរសម្ពាធលើអ៊ីរ៉ង់
- ការចែករំលែកព័ត៌មានឬបច្ចេកវិទ្យាខ្លះៗដោយប្រយោល
រុស្ស៊ី អាចមើលឃើញអត្ថប្រយោជន៍ពីការបែងចែកការយកចិត្តទុកដាក់របស់លោកខាងលិច ប៉ុន្តែការគាំទ្ររបស់ខ្លួននឹងនៅតែមានកម្រិត ដើម្បីជៀសវាងការកើនឡើងជម្លោះដោយផ្ទាល់។

៣. មេរៀនសម្រាប់រដ្ឋតូចៗក្នុងពិភពលោកដែលអំណាចជាអ្នកកំណត់

សម្រាប់ប្រទេសតូចៗសង្គ្រាមនេះបង្ហាញការពិតមួយ គឺការរស់រានមានជីវិតក្នុងប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ មិនអាចពឹងលើសីលធម៌តែមួយបានទេ ប៉ុន្តែត្រូវពឹងលើភាពរឹងមាំជាតិ និងយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លាតវៃ។

មេរៀនសំខាន់បីមានដូចជា៖
១. ការធ្វើឱ្យគេញញើត (Deterrence) គឺចាំបាច់៖ ប្រទេសតូចៗត្រូវកសាងសមត្ថភាពការពារដើម្បីធ្វើឱ្យការឈ្លានពានក្លាយជាការចំណាយថ្លៃ។
២. សង្គ្រាមព័ត៌មាន មានសារៈសំខាន់៖ ការគ្រប់គ្រងសម្តីបកស្រាយដែលគ្មានគម្រប អាចកំណត់ថា ពិភពលោកអាចយល់ឃើញជម្លោះមួយយ៉ាងដូចម្តេច។
៣. ការពឹងលើខ្លួនឯងជាយុទ្ធសាស្ត្រ៖ សម្ព័ន្ធភាពអាចផ្លាស់ប្តូរ ប៉ុន្តែភាពរឹងមាំផ្ទៃក្នុងជាតិ គឺជាគ្រឹះនៃសន្តិសុខ និងការទូត។

ក្នុងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃជម្លោះនេះ ការសន្និដ្ឋានអំពីសមត្ថភាពតបតរបស់អ៊ីរ៉ង់ មិនអាចធ្វើបានយ៉ាងពេញលេញនៅឡើយទេ។ សង្គ្រាមដែលទើបតែចាប់ផ្តើមប៉ុន្មានថ្ងៃ មិនទាន់អាចបង្ហាញទាំងស្រុងអំពីសមត្ថភាពយោធា ឬសមត្ថភាពអត់ធ្មត់ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ភាគីណាមួយបានឡើយ។

នៅពេលដូចគ្នា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ក៏មិនអាចធានាបានថា សង្គ្រាមនេះនឹងដំណើរការទៅតាមគម្រោងរបស់ខ្លួនជានិច្ចនោះទេ។ ប្រសិនបើជម្លោះនេះអូសបន្លាយយូរ និងបង្កការចំណាយថ្លៃខ្ពស់ ទាំងផ្នែកយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ វាអាចបង្កឱ្យមានសម្ពាធ និងការតវ៉ាប្រឆាំងនៅក្នុងសង្គមរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមសម័យទំនើប ជម្លោះជាច្រើនបានបង្ហាញថា សង្គ្រាមដែលចាប់ផ្តើមដោយភាពជឿជាក់ខ្លាំង អាចប្រែជាបន្ទុកនយោបាយនៅក្នុងស្រុក ប្រសិនបើវាត្រូវអូសបន្លាយយូរពេក។

សម្រាប់ប្រទេសតូចៗ ដូចជាកម្ពុជា ដែលប្រឈមនឹងសម្ពាធ និងបញ្ហាព្រំដែនជាប់លាប់ សំណួរសំខាន់មួយនៅទីនេះគឺ៖ តើប្រទេសតូចមួយអាចរក្សាសន្តិភាព ដោយមិនក្លាយជាប្រទេសខ្សោយបានយ៉ាងដូចម្តេច?
ចម្លើយមិនស្ថិតនៅក្នុងកម្លាំងយោធាតែមួយទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងតុល្យភាពយុទ្ធសាស្ត្រ រវាងកត្តាសំខាន់បី៖
- សមត្ថភាពការពារជាតិដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត
- សាមគ្គីភាព និងភាពរឹងមាំរបស់សង្គមជាតិ
- និងការទូតយុទ្ធសាស្ត្រដែលផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
នៅក្នុងពិភពលោកដែលអំណាច ការប្រកួតប្រជែង និងព័ត៌មាន កំពុងកំណត់ទិសដៅនយោបាយ សន្តិភាពមិនមែនជាលទ្ធផលនៃការសង្ឃឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ។ វាជាលទ្ធផលនៃ កម្លាំងដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រាជ្ញា និងប្រើប្រាស់ដោយយុទ្ធសាស្ត្រ៕