(ភ្នំពេញ)៖ ក្រុមអ្នកវិភាគមួយចំនួនបានលើកឡើងថា សង្គ្រាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ព័ន្ធអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល អាចនឹងឈានចូលដល់អ្វីដែលគេហៅថា «ដំណាក់កាលបញ្ចប់ល្បែងយុទ្ធសាស្ត្រ» ក្នុងរយៈពេលប្រហែល២ទៅ៣សប្តាហ៍ខាងមុខ។
ប៉ុន្តែក្នុងពេលតែមួយ ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់លោក ម៉ាស៊ូដ ប៉េហ្សេស្គៀន Masoud Pezeshkian បានអះអាងថា ប្រទេសរបស់ខ្លួន កំពុងត្រៀមប្រើមីស៊ីលទំនើបជំនាន់ថ្មី ដែលអាចត្រូវដាក់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងដំណាក់កាលបន្ទាប់នៃសង្គ្រាមនេះ។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅជុំវិញបញ្ហានេះ៖

នៅក្នុងសង្គ្រាមមួយ សម្តីរបស់មេដឹកនាំ មិនមែនជាពាក្យនយោបាយធម្មតានោះទេ។ ពេលខ្លះវាជាចិត្តសាស្រ្តក្នុងការបញ្ចេញសារគំរាម។ ពេលខ្លះវាជាការបញ្ជូនសញ្ញាចរចា។ ហើយពេលខ្លះទៀតវាជាអាវុធផ្លូវចិត្ត ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើនសម្ពាធមុនពេលឈានដល់ដំណាក់កាលសម្រេចចិត្ត។

ក្នុងបរិបទសង្គ្រាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ព័ន្ធអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែលនេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយក្នុងនាមប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ម៉ាស៊ូដ ប៉េហ្សេសគៀន Masoud Pezeshkian បាននិយាយថា អ៊ីរ៉ង់បាន «ចូលដល់ដំណាក់កាលថ្មីនៃសង្គ្រាម»។ ប្រធានាធិបតីនេះបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីប្រើស្តុកមីស៊ីលចាស់រួច អ៊ីរ៉ង់នឹងបង្ហាញ «បច្ចេកវិទ្យាពិតប្រាកដ» របស់ខ្លួន និងអាចប្រើមីស៊ីល Kheibar Shekan-4 ប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែលនិងកងកម្លាំងអាមេរិក នៅក្នុងតំបន់។

សម្តីអះអាងនេះ បានធ្វើឱ្យមានសំណួរថ្មីមួយកើតឡើង៖ តើសម្តីនេះអាចធ្វើឱ្យសេណារីយ៉ូបី ដែលអ្នកវិភាគរំពឹងថា នឹងបង្ហាញលទ្ធផលក្នុងរយៈពេល ២ទៅ៣សប្តាហ៍ខាងមុខ ប្រែប្រួលបានដែរឬទេ?

ចម្លើយខ្លីគឺ៖ វាអាចមិនបំប្លែងសេណារីយ៉ូទាំងបីទាំងស្រុងបានទេ ប៉ុន្តែវាអាចប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ល្បឿន ទម្ងន់ និងទិសដៅនៃសេណារីយ៉ូទាំងនោះ។

* សេណារីយ៉ូទី១៖ សម្ពាធយោធាបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលតុចរចា

សេណារីយ៉ូទីមួយ ដែលនៅតែត្រូវបានចាត់ទុកថាមានឱកាសខ្ពស់គឺ ការបញ្ចប់សង្គ្រាមតាមរយៈការចរចា។ តក្កវិជ្ជាស្នូលនៃសេណារីយ៉ូនេះគឺថា សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែល មើលទៅមិនផ្តោតលើការលុកលុយលើអ៊ីរ៉ង់តាមផ្លូវគោកទេ ប៉ុន្តែផ្តោតលើការបំផ្លាញសមត្ថភាពយោធាសំខាន់ៗរបស់តេហេរ៉ង់ ដើម្បីបង្កើតសម្ពាធយោធា ឱ្យអ៊ីរ៉ង់ទទួលយកដំណោះស្រាយនយោបាយ។ តាមរូបមន្តនេះ គោលដៅមិនមែនចាំបាច់ជាការផ្តួលរបបភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលតុចរចា ពីស្ថានភាពដែលមានជម្រើសកាន់តែតិច។

ប៉ុន្តែសម្តីរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ចុងក្រោយនេះ បានបន្ថែមមុំវិភាគថ្មីមួយ។ ពេលក្រុងតេហេរ៉ង់ប្រកាសថា សង្គ្រាមបានចូល «ដំណាក់កាលថ្មី» ហើយថា នឹងប្រើមីស៊ីលទំនើបជាងមុននោះវាបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់ ប្រហែលមិនចង់ចូលចរចាក្នុងស្ថានភាពទន់ខ្សោយពេករបស់ខ្លួននោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញវាអាចកំពុងព្យាយាមបង្កើនសម្ពាធមុនពេលចរចា ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពចរចារបស់ខ្លួនឱ្យកាន់តែរឹងមាំជាងនេះ។
ន័យផ្សេងមួយទៀតនោះដែរគឺ សេណារីយ៉ូទីមួយ មិនត្រូវបានលុបចោលទេ ប៉ុន្តែវាអាចត្រូវបានពន្យារពេល។ មុននឹងឈានដល់ដំណោះស្រាយការទូត សង្គ្រាមអាចត្រូវឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលបង្កើនសម្ពាធបន្ថែមសិន។

ដូច្នេះសម្តីរបស់លោក Pezeshkian មិនបានបំប្លែងសេណារីយ៉ូទី១ទេ ប៉ុន្តែវាបានធ្វើឱ្យគេយល់ថា ការចរចាអាចមកដល់ក្រោយការប្រឈមមុខខ្លាំងមួយជុំថែមទៀត។ នៅជាមួយគ្នានេះទៀត ក៏មានសេចក្តីរាយការណ៍អំពី ការធ្វើទំនាក់ទំនងការទូតនៅក្រោយឆាក (back-channel diplomacy) តាមរយៈប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ាដូចជា កាតា និងប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួន ដែលកំពុងព្យាយាមសម្របសម្រួលឱ្យមានដំណើរការចរចា។

* សេណារីយ៉ូទី២៖ ភាពអស់កម្លាំងខាងយុទ្ធសាស្ត្រ អ៊ីរ៉ង់នៅរស់ ប៉ុន្តែចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង

សេណារីយ៉ូទីពីរ គឺអ៊ីរ៉ង់ អាចនឹងមិនដួលរលំជាប្រព័ន្ធនយោបាយ ប៉ុន្តែត្រូវចេញពីសង្គ្រាមក្នុងស្ថានភាពដែលសមត្ថភាពយោធា និងសមត្ថភាពរារាំងរបស់ខ្លួន ត្រូវបានកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំង។ នេះជាសេណារីយ៉ូដែលអាចកើតឡើង បើសង្គ្រាមបន្តអូសបន្លាយ ហើយការប្រឈមមុខយោធាកាន់តែធ្ងន់។ ក្នុងករណីនោះ អ៊ីរ៉ង់អាចបាត់បង់ច្រើនជាងអ្វីដែលខ្លួនទទួលបាន ទោះបីវាមិនដួលរលំក៏ដោយ។

ត្រង់ចំណុចនេះ សម្តីរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ អាចធ្វើឱ្យសេណារីយ៉ូទី២ កាន់តែមានសក្តានុពល។ មូលហេតុគឺ បើអ៊ីរ៉ង់ពិតជាជ្រើសរើសផ្លូវបង្កើនការវាយប្រហារ ឬបង្ហាញសមត្ថភាពមីស៊ីលថ្មីៗ នោះការវាយតបពីសម្ព័ន្ធអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល ក៏អាចកាន់តែខ្លាំងដូចគ្នា។ ហើយសង្គ្រាមដែលកាន់តែខ្លាំង មិនមែនតែងតែបង្កើនឱកាសឈ្នះទេ ប៉ុន្តែពេលខ្លះវាបង្កើនតែល្បឿននៃភាពអស់កម្លាំងខាងយុទ្ធសាស្ត្រ តែប៉ុណ្ណោះ។

បើស្ថានភាពនេះកើតឡើង លទ្ធផលអាចមានដូចជា៖
- សមត្ថភាពមីស៊ីល ត្រូវបានកាត់បន្ថយ
- កងនាវាជើងទឹក និងប្រព័ន្ធការពារអាកាសរងការខូចខាត
- អំណាចយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងតំបន់ថយចុះ
- តុល្យភាពអំណាចនៅមជ្ឈិមបូព៌ាត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញ
ន័យនយោបាយរបស់វាគឺ៖ អ៊ីរ៉ង់ អាចនៅតែមានជារដ្ឋដ៏សំខាន់មួយ ប៉ុន្តែជារដ្ឋដែលចេញពីសង្គ្រាមក្នុងស្ថានភាពដែលខ្សោយជាងមុនយ៉ាងខ្លាំង។ ក្នុងបរិបទនេះសម្តីបញ្ជាក់ថ្មីពីប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ អំពីការត្រៀមប្រើមីស៊ីលទំនើបថ្មីនេះ ហាក់ដូចជាធ្វើឱ្យសេណារីយ៉ូទី២ មានទម្ងន់កើនឡើងជាងសេណារីយ៉ូផ្សេងៗ។

* សេណារីយ៉ូទី៣៖ វិបត្តិអំណាចផ្ទៃក្នុងរដ្ឋាភិបាលក្រុងតេហេរ៉ង់

សេណារីយ៉ូទីបីគឺ វិបត្តិអំណាចផ្ទៃក្នុង។ សង្គ្រាមក្រៅប្រទេស មិនត្រឹមបំផ្លាញគោលដៅយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពផ្នែកនយោបាយ និងផ្លូវចិត្តនៅក្នុងប្រទេសផងដែរ។

បើសង្គ្រាមកាន់តែតានតឹង និងការខូចខាតកាន់តែធ្ងន់ នោះសម្ពាធលើប្រព័ន្ធដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ក៏អាចកើនឡើងដូចគ្នា។ ក្នុងបរិបទបែបនេះ អ្វីៗអាចនាំឱ្យកើតមានគឺ៖
- ការប្រកួតប្រជែងអំណាចក្នុងកម្រិតដឹកនាំ
- ភាពមិនច្បាស់លាស់នៅក្នុងកងកម្លាំងក្រុមឆ្មាំបដិវត្តឥស្លាម IRGC
- សម្ពាធផ្ទៃក្នុង និងការប្រឆាំងនយោបាយ
- និងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចថ្មី

សម្តីរបស់លោក Pezeshkian ប្រសិនបើជាការពិត នឹងក្លាយជាសញ្ញានៃការបង្កើនសង្គ្រាម។ វាក៏មានន័យផងដែរថា រដ្ឋាភិបាលតេហេរ៉ង់ កំពុងទទួលយកហានិភ័យខ្ពស់ជាងមុន។ បើការបង្កើនសម្ពាធនេះ មិនអាចបង្កើតលទ្ធផលយោធាដែលគួរឱ្យជឿជាក់បានទេ វាអាចត្រឡប់ទៅជាសម្ពាធផ្ទៃក្នុងលើរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯងវិញ។

ន័យមួយទៀតគឺ សម្តីគំរាមកំហែងអាចជួយរឹតបន្តឹងស្មារតីជាតិមួយរយៈខ្លី ប៉ុន្តែបើសង្គ្រាមអូសបន្លាយ និងការខូចខាតកើនឡើង វាក៏អាចជំរុញឱ្យកើតវិបត្តិអំណាចផ្ទៃក្នុងលឿនជាងមុនដែរ។ ដូច្នេះសេណារីយ៉ូទី៣ មិនមែនក្លាយជាសេណារីយ៉ូចម្បងភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែសម្តីអះអាងអំពី «ដំណាក់កាលថ្មី» អាចជាកត្តាមួយ ដែលបង្កើនហានិភ័យឱ្យវាកាន់តែឈានជិតមកដល់។

* រលកសកល៖ ទីផ្សារប្រេងមិនស្តាប់តែពាក្យទេ ប៉ុន្តែវាស់ហានិភ័យ

នៅក្នុងសង្គ្រាមនេះ ជោគវាសនាមិនត្រូវបានវាស់តែលើសមរភូមិនោះទេ។ វាក៏ត្រូវបានវាស់នៅលើទីផ្សារប្រេងពិភពលោកផងដែរ។ នេះជាកន្លែងដែលសម្តីរបស់មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ មានអត្ថន័យលើសពីការឃោសនា។ ពេលរដ្ឋាភិបាលក្រុងតេហេរ៉ង់ប្រកាសថា សង្គ្រាមបានចូលដំណាក់កាលថ្មី ហើយគំរាមបង្កើនការប្រើមីស៊ីល ទីផ្សារប្រេងមិនមើលវាជាពាក្យនយោបាយធម្មតាទេ។ ទីផ្សារមើលវាជា សញ្ញាហានិភ័យចំពោះសុវត្ថិភាពថាមពល ជាពិសេសនៅពេលមានការព្រួយបារម្ភអំពីច្រក Hormuz ដែលជាច្រកដឹកជញ្ជូនប្រេងសំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។

ហេតុនេះហើយសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា បានចាប់ផ្តើមបង្កសម្ពាធលើប្រទេសក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍រួចហើយ។ កម្ពុជា ថៃ ហ្វីលីពីន វៀតណាម សិង្ហបុរី និងឥណ្ឌូណេស៊ី សុទ្ធតែអាចរងផលប៉ះពាល់តាមកម្រិតផ្សេងៗគ្នា តាមរយៈតម្លៃថាមពល ការដឹកជញ្ជូន និងសម្ពាធអតិផរណា។ ដូច្នេះសម្តីនេះមិនត្រឹមប៉ះពាល់ដល់ការគណនាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ភាគីសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ប៉ះពាល់ដល់ការគណនាហានិភ័យរបស់ទីផ្សារប្រេងពិភពលោកផងដែរ។

សន្និដ្ឋាន៖ ដូច្នេះបើយកសម្តីអះអាងរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ មកវាស់ជាមួយសេណារីយ៉ូទាំងបី ដែលត្រូវបានរំពឹងថា នឹងបង្ហាញទិសដៅកាន់តែច្បាស់ក្នុងរយៈពេល២ទៅ៣សប្តាហ៍ខាងមុខ នោះវវាអាចនិយាយបានថា៖
- វាមិនបានលុបចោលសេណារីយ៉ូទី១ បានទេ ប៉ុន្តែអាចពន្យារពេលការចរចា
- វាធ្វើឱ្យសេណារីយ៉ូទី២ កាន់តែមានទម្ងន់ ព្រោះការបង្កើនសង្គ្រាមអាចនាំទៅរកភាពអស់កម្លាំងខាងយុទ្ធសាស្ត្រលឿនជាងមុន
- វានឹងបង្កើនហានិភ័យសេណារីយ៉ូទី៣ ព្រោះសម្ពាធក្រៅប្រទេសអាចរអិលចូលទៅជាវិបត្តិផ្ទៃក្នុង
និយាយឱ្យខ្លីសម្តីរបស់ Pezeshkian មិនទាន់បំប្លែងទិសដៅសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែវាបានបង្ហាញថា ទីក្រុងតេហេរ៉ង់កំពុងព្យាយាមបង្កើនសម្ពាធយោធានិងផ្លូវចិត្ត ដើម្បីកែលម្អទីតាំងរបស់ខ្លួន មុនពេលឈានទៅដល់ដំណាក់កាលសម្រេចចិត្ត។

សំណួរចុងក្រោយនៅតែដដែល៖ តើការបង្កើនសម្ពាធនេះ នឹងជួយអ៊ីរ៉ង់ចូលចរចាពីទីតាំងល្អជាងមុន ឬវានឹងរុញខ្លួនឯងឱ្យកាន់តែជ្រៅទៅក្នុងភាពអស់កម្លាំងខាងយុទ្ធសាស្ត្រ និងវិបត្តិផ្ទៃក្នុង?