(ភ្នំពេញ)៖ ដានកាបូន (Carbon Footprint) ជាបរិមាណសរុប​នៃឧស្ម័ន​ផ្ទះកញ្ចក់ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយមនុស្សម្នាក់ គ្រួសារមួយ អគារមួយ ស្ថាប័នមួយ ឬក្រុមហ៊ុនមួយ។ ដានកាបូនរបស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗមានជាអាទិ៍ ការបញ្ចេញផ្ទះកញ្ចក់ពីប្រេងឥន្ធនៈ​ប្រើប្រាស់​ផ្ទាល់ដោយបុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចជាតាមរយៈឧបករណ៍អគ្គិសនីក្នុងផ្ទះ ឬ​យាន​យន្ត។

បរិមាណនេះរួមបញ្ចូលផងដែរនូវឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីការផលិតទំនិញ ឬ​សេ​វាកម្មដែលបុគ្គលនោះប្រើប្រាស់ ស្ថានីយផលិតថាមពលអគ្គិសនី រោង​ចក្រ​ផលិតនានា និងទីលានចាក់សំរាម។

ជារួម ដានកាបូន មានន័យថា បរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុប ជាពិសេស​ឧស្ម័ន​កាបូនឌីអុកស៊ីត (CO₂) ដែលត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ដោយសារសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ការបញ្ចេញឧស្ម័នទាំងនេះ​ កើត​ឡើង​​ពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការបើកបរយានយន្ត ការប្រើប្រាស់​អគ្គិសនី ការផលិតទំនិញ និងការផលិតអាហារ។ ខណៈដែលតម្រូវ​ការ​ថាម​ពលនៅលើពិភពលោកកំពុងកើនឡើង ដានកាបូនក៏បានក្លាយជា​មូល​ហេតុ​សំខាន់មួយនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

១៖ មូលហេតុចម្បងនៃការកើនឡើង
មូលហេតុសំខាន់មួយនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូន គឺការដុតឥន្ធនៈ​ហ្វូ​ស៊ីល ដូចជា ថ្មអគ្គិសនី ប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។ ឥន្ធនៈទាំងនេះ​ ត្រូវ​បាន​ប្រើដើម្បីបង្កើតថាមពលសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន ឧស្សាហកម្ម និងរោង​ចក្រផលិតអគ្គិសនីនៅជុំវិញពិភពលោក។ ការកាប់បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ ក៏​បង្កើន​ដានកាបូនផងដែរ ព្រោះដើមឈើដែលធ្លាប់ស្រូបយកឧស្ម័ន​កាបូ​និក​ត្រូវបានបំផ្លាញ ធ្វើឱ្យឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅសល់ក្នុង​បរិយាកាស​កាន់​តែ​ច្រើន។

២៖ ផលប៉ះពាល់ជាសកល
សីតុណ្ហភាពពិភពលោកកើនឡើង ការរលាយទឹកកកនៅតំបន់ប៉ូល ព្រឹត្តិ​ការណ៍អាកាសធាតុខ្លាំង និងការកើនឡើងនៃកម្រិតនីវ៉ូទឹកសមុទ្រទាំង​នេះ​សុទ្ធតែទាក់ទងនឹងការកើនឡើងនៃឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ បាតុភូតអាកាស​ធាតុ​ដ៏អាក្រក់គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិដូចជា គ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់​ខុសប្រក្រតី គំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខស្បៀង និងស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច។

៣៖ ការចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយ
មនុស្សម្នាក់ៗអាចជួយបានដោយសន្សំថាមពល ប្រើប្រាស់ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​សាធារណៈ កាត់បន្ថយកាកសំណល់ និងគាំទ្រថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជា ថាមពលព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់។ រដ្ឋាភិបាល និងឧស្សាហកម្ម​ក៏​មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាស្អាត និងគោលនយោបាយ​ដែល​កំណត់ការបញ្ចេញឧស្ម័ន។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន
ដានកាបូន (Carbon Footprint) គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំង​ពីឥទ្ធិពល​របស់​យើងទៅលើភពផែនដី។ ការជ្រើសរើសរបៀបរស់នៅប្រកបដោយចីរភាព និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាននៅថ្ងៃនេះ គឺជាការធានានូវ​សុវត្ថិ​ភាពសម្រាប់ផែនដី និងមនុស្សជាតិជំនាន់ក្រោយ៕