(ភ្នំពេញ)៖ ការចាប់យក និងរក្សាទុកកាបូន (Carbon Capture and Storage – CCS) គឺជាបច្ចេកវិទ្យាមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីកាត់បន្ថយបរិមាណ​ឧស្ម័ន​កាបូនឌីអុកស៊ីត (CO₂) ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស។ វាដំណើរការ​ដោយការ​ចាប់​យកឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតពីដំណើរការឧស្សាហកម្ម និងរោងចក្រផលិតអគ្គិសនី បន្ទាប់​មកដឹកជញ្ជូនវា ហើយរក្សាទុកវា​នៅក្រោមដីដោយសុវត្ថិភាព។ បច្ចេកវិទ្យានេះ​ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឧបករណ៍សំខាន់មួយក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាស​ធាតុ។

១៖ ដំណើរការនៃបច្ចេកវិទ្យា CCS
បច្ចេកវិទ្យានេះមាន ៣ ដំណាក់កាលសំខាន់ៗ៖
* ការចាប់យក (Capture)៖ ការបំបែកឧស្ម័ន CO2 ចេញពីប្រភពបញ្ចេញធំៗ ដូច ជារោងចក្រផលិតអគ្គិសនី រោងចក្រស៊ីម៉ង់ត៍ និងឧស្សាហកម្មដែក មុនពេលវាត្រូវ​បាន​បញ្ចេញទៅក្នុងខ្យល់។
* ការដឹកជញ្ជូន (Transport)៖ បន្ទាប់ពីចាប់យក និងបង្ហាប់រួច ឧស្ម័ន CO2 ត្រូវ​បាន​ដឹកជញ្ជូនតាមបំពង់បង្ហូរ ឬតាមនាវាទៅកាន់ទីតាំងដែលសមស្រប​សម្រាប់​ការ​រក្សា​ទុក។
* ការរក្សាទុក (Storage)៖ ឧស្ម័ន CO2 ត្រូវបានបូមបញ្ចូលទៅក្នុងស្រទាប់​ភូមិ​សាស្ត្រ​ជ្រៅក្រោមដី (ដូចជាអណ្តូងប្រេងដែលប្រើអស់ ឬស្រទាប់ទឹកអំបិលក្រោមដី) ដើម្បីរក្សាទុកវាឱ្យនៅទីនោះជារៀងរហូត។ ស្រទាប់ក្រោមដីទាំងនេះអាចរក្សា​ទុក​ឧស្ម័ន​កាបូនឌីអុកស៊ីតបានយូរ ដោយរារាំងមិនឲ្យវាចេញមកបរិយាកាសវិញ។

២៖ បញ្ហាប្រឈម និងសក្តានុពល
ទោះបីជា CCS ជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ឧស្សាហកម្មធំៗ ដែល​ពិបាក​កាត់បន្ថយកាបូនក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទំនើប និងការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងហ្មត់ចត់បំផុត ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពនៃការ​រក្សាទុកកាបូន​ក្រោមដី។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សរុបមក ការចាប់យក និងរក្សាទុកកាបូន គឺជាយន្តការដ៏សំខាន់មួយក្នុងការ​បន្ថយ​ល្បឿន​នៃការ​ប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ នៅពេលប្រើប្រាស់អមជាមួយ​ថាមពលកកើត​ឡើង​វិញ វាគឺជាកម្លាំងចលករដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការជំរុញពិភពលោក​ឱ្យឆ្ពោះទៅ​រកអនាគត​ដែលមានកាបូនទាប និងនិរន្តរភាពបរិស្ថាន៕