(ភ្នំពេញ)៖ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងបង្កើនវត្តមានយោធារបស់ខ្លួន ដោយបញ្ជូននាវាចម្បាំង USS Tripoli និងអង្គភាពម៉ារីនទី៣១ ទៅមជ្ឈិមបូព៌ា ខណៈអ៊ីរ៉ង់ កំពុងឆ្លើយតបដោយយុទ្ធសាស្ត្របំបែកសមរភូមិជាច្រើនទិសដើម្បីបង្កសម្ពាធត្រឡប់វិញ។
Fresh Exclusive នាំមកជូនអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅ ពិនិត្យអំពីការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រ រវាង «៣ ស្រទាប់» របស់អាមេរិក និង «ពហុស្រទាប់» របស់អ៊ីរ៉ង់ ...

សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ បានឈានចូលសប្តាហ៍ទី៣ ហើយកំពុងបង្ហាញខ្លួនជាការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រពេញលេញរវាង «យុទ្ធសាស្ត្រ ៣ស្រទាប់» របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និង «យុទ្ធសាស្ត្រពហុស្រទាប់» របស់អ៊ីរ៉ង់។ ខណៈវ៉ាស៊ីនតោន កំពុងបន្ថែមកម្លាំងយោធា បំបាក់សមត្ថភាពអ៊ីរ៉ង់នៅជិតច្រក Hormuz និងគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់ទីផ្សារថាមពល, ក្រុងតេហេរ៉ង់វិញ កំពុងឆ្លើយតបដោយការសងសឹកផ្ទាល់ បង្កអសន្តិសុខតាមតំបន់ និងលើកថ្លៃដើមនយោបាយ-សេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់អាមេរិកឲ្យកាន់តែខ្ពស់។ ក្នុងន័យនេះ សង្គ្រាមនេះ មិនមែនវាស់ជ័យជម្នះដោយកម្លាំងទេ ប៉ុន្តែវាស់ដោយសមត្ថភាពធ្វើឲ្យសត្រូវរង «ថ្លៃសង្គ្រាម» មិនអាចទ្រាំទ្របាន។

ក្នុងដំណាក់កាលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងបង្ហាញយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងច្បាស់ តាមរយៈការបញ្ជូននាវាចម្បាំង USS Tripoli និងកម្លាំងអង្គភាពប្រតិបត្តិការម៉ារីនទី៣១ (31st Marine Expeditionary Unit) ទៅកាន់តំបន់ ដើម្បីបង្កើតសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងសមុទ្រ និងត្រៀមជម្រើសសម្រាប់ការពារនាវាចរណ៍ ឬបើកច្រក Hormuz ប្រសិនបើស្ថានការណ៍ត្រូវការឡើងដល់កម្រិតនោះ។ ជាមួយគ្នានេះ ការប្រើគ្រាប់បែក GBU-72 ទម្ងន់ ៥,០០០ផោន លើទីតាំងមីស៊ីលក្រោមដីនៅក្បែរច្រក Hormuz បានបញ្ជាក់ថា វ៉ាស៊ីនតោនកំពុងផ្លាស់ពីការទប់ទល់ទៅរកការវាយបំបាក់សមត្ថភាពគំរាមកំហែងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីធានាសេរីភាពនាវាចរណ៍នៅលើផ្លូវថាមពលសំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។

ផ្ទុយទៅវិញ អ៊ីរ៉ង់កំពុងឆ្លើយតបដោយយុទ្ធសាស្ត្រពហុស្រទាប់ ដែលមិនបានកំណត់ខ្លួននៅលើសមរភូមិយោធាតែមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានពង្រីកទៅជាសម្ពាធតាមតំបន់ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ការវាយប្រហារជុំវិញស្ថានទូតអាមេរិកនៅក្រុងបាកដាដ ការបង្កសម្ពាធលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល និងការបន្តធ្វើឲ្យច្រក Hormuz ស្ថិតក្នុងអស្ថិរភាពនោះ បង្ហាញថា តេហេរ៉ង់កំពុងព្យាយាមបំបែកសមរភូមិឲ្យក្លាយជាច្រើនទិស និងលើកថ្លៃដើមនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាសម្រាប់ឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក បង់តម្លៃកាន់តែខ្ពស់។

*យុទ្ធសាស្ត្រ៣ស្រទាប់របស់អាមេរិក៖ ពង្រីកកម្លាំង បំបាក់សមត្ថភាព និងទប់ការរំខាន

ការបញ្ជូននាវាចម្បាំង USS Tripoli និងអង្គភាពប្រតិបត្តិការម៉ារីនទី៣១ មិនមែនជាសញ្ញាថា អាមេរិក ត្រៀមចូលសង្គ្រាមជើងគោកភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែជាសញ្ញាថា វ៉ាស៊ីនតោនចង់មានជម្រើសប្រតិបត្តិការគ្រប់ដៃ ដើម្បីការពារនាវាចរណ៍បើកច្រក Hormuz ឡើងវិញ និងឆ្លើយតបបានលឿន ប្រសិនបើជម្លោះកាន់តែពង្រីក។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងសមរភូមិសមុទ្រ និងការបង្ហាញថា អាមេរិកចង់រក្សាអំណាចលើ «សរសៃឈាមថាមពល» របស់ពិភពលោក។

នៅជាមួយគ្នានេះ ការប្រើគ្រាប់ GBU-72 ក្នុងសប្តាហ៍ទី៣ ដាក់លើទីតាំងមីស៊ីលរឹងមាំជិតច្រក Hormuz ក៏បង្ហាញថា គោលដៅរបស់អាមេរិក មិនមែនគ្រាន់តែទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងបច្ចុប្បន្នទេ ប៉ុន្តែគឺកាត់បន្ថយសមត្ថភាពអ៊ីរ៉ង់ក្នុងការរំខានដល់សេរីភាពនាវាចរណ៍នៅរយៈពេលបន្ត។ នេះជាការផ្លាស់ពីការវាយ «ដើម្បីរារាំង» ទៅរកការវាយ «ដើម្បីបំបាក់សមត្ថភាពសត្រូវ»។

* យុទ្ធសាស្ត្រពហុស្រទាប់របស់អ៊ីរ៉ង់៖ បំបែកសមរភូមិចេញជាច្រើនទិស និងបង្កថ្លៃដើមខ្ពស់

បើមើលពីការឆ្លើយតបរបស់តេហេរ៉ង់ អ៊ីរ៉ង់មិនមែនកំពុងប្រយុទ្ធតែជាមួយគ្រាប់មីស៊ីលឆ្លងដែនប៉ុណ្ណោះទេ។ តេហេរ៉ង់ កំពុងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រពហុស្រទាប់ ដែលរួមមានការគំរាមសងសឹកផ្ទាល់ ការវាយប្រហារលើគោលដៅអាមេរិកនៅអ៊ីរ៉ាក់ និងការបង្កអសន្តិសុខជុំវិញតំបន់ថាមពល និងផ្លូវសមុទ្រសំខាន់ៗ។ ការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងដ្រូនលើស្ថានទូតអាមេរិក និងទីតាំងការទូត ជិតព្រលានយន្តហោះក្រុងបាកដាដ បង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់ ឬបណ្តាញជិតស្និទ្ធរបស់ខ្លួន កំពុងព្យាយាមបង្ខំឲ្យវ៉ាស៊ីនតោនចែកកម្លាំង និងធនធានទៅគ្រប់សមរភូមិក្នុងពេលតែមួយ។

ការបាត់បង់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដូចជាលោក Ali Larijani ដែលត្រូវបានស្លាប់ក្នុងសប្តាហ៍ទី៣នេះ ដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក មិនបានធ្វើឲ្យការឆ្លើយតបរបស់អ៊ីរ៉ង់ថយចុះទេ ប៉ុន្តែបែរជារុញឲ្យតេហេរ៉ង់បង្កើនការសងសឹក។ ទីភ្នាក់ងារ AP រាយការណ៍ថា បន្ទាប់ពីការសម្លាប់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់របស់ខ្លួន អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីល និងដ្រូនឆ្ពោះទៅអ៊ីស្រាអែល និងគោលដៅក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រ។ នេះបង្ហាញថា សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ ការសងសឹកមិនមែនមានទម្រង់តែមួយទេ ប៉ុន្តែជាការពង្រីកសម្ពាធតាមតំបន់ ដើម្បីឲ្យសង្គ្រាមនេះរាលដាលពីការប៉ះទង្គិចទ្វេភាគី ទៅជាវិបត្តិពហុសាសន៍។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ សម្ពាធរបស់អ៊ីរ៉ង់ ក៏កំពុងឆ្លងចេញពីវិស័យយោធាទៅកាន់វិស័យថាមពល និងនាវាចរណ៍ផងដែរ។ ទីភ្នាក់ងារ Reuters រាយការណ៍ថា អ៊ីរ៉ាក់ ក៏ត្រូវចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីការពារនាវាប្រេងឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz ខណៈសហភាពអារ៉ាប់អេមីរ៉ាតនោះវិញ កំពុងពិចារណាការចូលរួមកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិ ដឹកនាំដោយអាមេរិក ដើម្បីធានាសន្តិសុខច្រកដឹកជញ្ជួនហ័រមូសនេះ។ ភស្ថុតាងទាំងនេះបង្ហាញថា តេហេរ៉ង់កំពុងប្រើភូមិសាស្ត្រ និងសម្ពាធលើថាមពលជាឧបករណ៍ ដើម្បីធ្វើឲ្យថ្លៃដើមនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងយោធារបស់អាមេរិកកាន់តែខ្ពស់។

ក្នុងបរិបទនេះបើទោះបីអ៊ីរ៉ង់ដឹងថា ខ្លួនពិបាកប្រកួតជាមួយអាមេរិកតាមទម្រង់សង្គ្រាមប្រពៃណីក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលតេហេរ៉ង់ នៅតែបន្តជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្ត្រដែលអាចធ្វើឲ្យសង្គ្រាមនេះកាន់តែថ្លៃស្មុគស្មាញ និងធ្វើឱ្យសត្រូវរបស់ខ្លួនជួបភាពលំបាកគ្រប់គ្រង។ នេះគឺជាស្នូលនៃសង្គ្រាមអសមមាត្រ Asymmetric warfare ដោយមិនចាំបាច់ឈ្នះយ៉ាងលឿនលើយោធា ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើឲ្យសត្រូវ មិនអាចឈ្នះបានដោយការចំណាយថោកៗ ឬអាចយកឈ្នះ រហ័សៗបានឡើយ។

* Hormuz៖ សមរភូមិយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចសកល

នៅពេលតម្លៃប្រេងឆៅ Brent ឡើងលើស ១០៣ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល និងតម្លៃសាំងមធ្យមនៅសហរដ្ឋអាមេរិកកើនដល់ ៣.៧៩ដុល្លារក្នុងមួយហ្គាឡុង វាមិនមែនជាសញ្ញាសេដ្ឋកិច្ចធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាសញ្ញាថា ផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាម បានឆ្លងផុតពីសមរភូមិយោធា ទៅប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់លើជីវភាពប្រជាជន និងស្ថិរភាពទីផ្សារពិភពលោករួចហើយ។ ការដែលទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA) គាំទ្រការបញ្ចេញស្តុកបន្ទាន់ប្រមាណ ៤០០លានបារ៉ែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងបញ្ចេញ ១៧២លានបារ៉ែលពីស្តុកបម្រុងរបស់ខ្លួន គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ទីផ្សារថាមពលកំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ខ្លាំង។ នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាច្រក Hormuz មិនមែនជាច្រកសមុទ្រធម្មតាទៀតទេ ប៉ុន្តែជាបេះដូងនៃការប្រកួតអំណាចលើថាមពលពិភពលោក។

ដូច្នេះនៅសប្តាហ៍ទី៣នេះ សង្គ្រាមមិនកំពុងឆ្ពោះទៅរក «ការបញ្ចប់រហ័ស» ទេ ប៉ុន្តែកំពុងបម្លែងទៅជាការប្រកួតនៃសមត្ថភាពទ្រាំទ្រ និងការគ្រប់គ្រងការពង្រីកសង្គ្រាម។ អាមេរិកកំពុងព្យាយាមយកអត្ថប្រយោជន៍ពីបច្ចេកវិទ្យា អំណាចសមុទ្រ និងការបញ្ជាការប្រតិបត្តិការចម្រុះ ដើម្បីបំបាក់សមត្ថភាពអ៊ីរ៉ង់។ ខណៈអ៊ីរ៉ង់វិញ កំពុងប្រើភូមិសាស្ត្រ បណ្តាញសម្ព័ន្ធ និងសម្ពាធលើថាមពល ជាឧបករណ៍បង្កថ្លៃដើម និងបំផ្លាញសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងសង្គ្រាមរបស់វ៉ាស៊ីនតោន។

នៅទីបញ្ចប់ការប្រកួតពិតប្រាកដរវាងទាំងពីរ មិនមែនស្ថិតនៅលើសំណួរ «នរណាខ្លាំងជាង» ទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើសំណួរ «នរណាអាចធ្វើឲ្យសត្រូវរបស់ខ្លួន បាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការបន្តសង្គ្រាមនេះ មុនគេ»។ នេះហើយជាស្នូលនៃសង្គ្រាមសម័យថ្មី សង្គ្រាមដែលវាស់ជ័យជម្នះដោយថ្លៃដើម មិនមែនតែដោយគ្រាប់អាវុធឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ អត្ថន័យធំបំផុតនៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងសប្តាហ៍ទី៣ គឺបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សង្គ្រាមសម័យថ្មី មិនដំណើរការតាមខ្សែបន្ទាត់យោធាតែមួយទៀតឡើយ។ វាបានបម្លែងខ្លួនទៅជាសង្គ្រាមពហុស្រទាប់ ដែលដំណើរការនៅពេលតែមួយទាំងលើសមុទ្រ លើអាកាស ថាមពល វេទិកាទូត និងទីផ្សារសកល។ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងព្យាយាមគ្រប់គ្រងកម្រិតនៃសង្គ្រាមនេះ ដោយប្រើអំណាចយោធា និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីបំបាក់សមត្ថភាពអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអ៊ីរ៉ង់វិញ កំពុងបំបែកសមរភូមិឲ្យកាន់តែស្មុគស្មាញ និងលើកថ្លៃដើមសង្គ្រាមឲ្យខ្ពស់ឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ នេះមិនមែនជាការប្រឈមមុខរវាងកម្លាំងទេ ប៉ុន្តែជាការប្រកួតនៃសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងភាពស្មុគស្មាញ និងទ្រាំទ្រការចំណាយខ្ពស់ធ្ងន់ធ្ងរ។

ប្រសិនបើនិន្នាការនេះបន្តទៅមុខច្រក Hormuz នឹងនៅតែជាចំណុចស្នូលនៃវិបត្តិនេះ ហើយសង្គ្រាមនេះ នឹងត្រូវវាស់ជ័យជម្នះដោយរបៀបថ្មី មិនមែនត្រឹមតែដោយកម្លាំងអាវុធទេ ប៉ុន្តែដោយសមត្ថភាពរបស់ភាគីនីមួយៗក្នុងការទ្រាំទ្រថ្លៃដើមនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ នៅចុងក្រោយ សំណួរដែលនៅសល់ មិនមែនថា «នរណាខ្លាំងជាង» ទេ ប៉ុន្តែថា «នរណាអាចទ្រាំទ្រសង្គ្រាមនេះបានយូរជាង និងធ្វើឲ្យសត្រូវរបស់ខ្លួន បាត់សមត្ថភាពបន្តសង្គ្រាម បានមុនគេ?»៕