(ភ្នំពេញ)៖ លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈបណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News បានលើកឡើងថា ចូលមកដល់ថ្ងៃទី១៧ នៃជម្លោះរវាងសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ សភាពការណ៍មិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរគ្រាប់រំសេវនៅលើសមរភូមិផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែវាបានវិវត្តទៅជា «សង្គ្រាមកូនកាត់» (Hybrid Warfare) យ៉ាងពិតប្រាកដ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះរួមបញ្ចូលគ្នានូវកម្លាំងយោធាបែបប្រពៃណី ការវាយប្រហារតាមអាកាស យុទ្ធនាការព័ត៌មានវិទ្យា និងការប្រើប្រាស់សេដ្ឋកិច្ចជាអាវុធ ដែលកំពុងធ្វើឱ្យសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកស្ថិតក្នុងភាពរង្គោះរង្គើ។

១. ការវាយប្រហារយោធា និងការប្រកួតប្រជែងឧត្តមភាពខាងភូមិសាស្ត្រ
នៅលើសមរភូមិជួរមុខ ភាពទំនើបនៃបច្ចេកវិទ្យាយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលនិងអាមេរិក កំពុងប្រឈមមុខនឹង «ឧត្តមភាពខាងភូមិសាស្ត្រ» (Strategic Depth) របស់អ៊ីរ៉ង់៖
- ប្រសិទ្ធភាពនៃអាវុធតម្លៃទាប៖ ទោះបីជាអ៊ីស្រាអែល មានប្រព័ន្ធការពារអាកាស Iron Dome ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ដ្រូន និងមីស៊ីលក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់ បានបណ្តាលឱ្យមានការបំបែករបាំងការពារ និងបង្កការខូចខាតដល់អាគារស៊ីវិលនៅភាគខាងជើងអ៊ីស្រាអែល។
- ភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់៖ អ៊ីរ៉ង់បានប្រើប្រាស់ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន និងបណ្តាញសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ (Proxy forces) ដើម្បីវាយឆ្មក់ ដែលធ្វើឱ្យអាមេរិកពិបាកក្នុងការកំណត់គោលដៅវាយបកឱ្យចំ «ក្បាលម៉ាស៊ីន» ពិតប្រាកដ។ ការណ៍នេះបង្ហាញថា ឧត្តមភាពបច្ចេកវិទ្យាអាចនឹងត្រូវចុះខ្សោយ ប្រសិនបើគូសត្រូវចេះប្រើប្រាស់ភូមិសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រទ័ពព្រៃអាកាសបានត្រឹមត្រូវ។

២. សង្គ្រាមព័ត៌មាន និងការបង្កោលចលាចលផ្លូវចិត្ត
ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ព័ត៌មានគឺជាគ្រាប់កាំភ្លើងដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត៖
- ការបំបែកបំបាក់សម្ព័ន្ធមិត្ត៖ សារព័ត៌មានរុស្ស៊ី និងលោកខាងលិចកំពុងឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពប្រេះឆាក្នុងប្លុក NATO។ ការដែលលោក Donald Trump រិះគន់សម្ព័ន្ធមិត្តថា «មិនអើពើ» ចំពោះការជួយជ្រោមជ្រែងនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz គឺជាជោគជ័យមួយនៃសង្គ្រាមព័ត៌មានដែលអ៊ីរ៉ង់ និងមហាអំណាចគាំទ្រចង់បាន ពោលគឺការធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិបាត់បង់ឯកភាព។
- ការឃោសនាពីភាពជោគជ័យ៖ ភាគីនីមួយៗសុទ្ធតែអះអាងពីជ័យជម្នះរៀងៗខ្លួន ដើម្បីរក្សាស្មារតីកងទ័ព និងប្រជាជន។ យុទ្ធនាការព័ត៌មាននេះមានគោលបំណងបង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាចដល់សេដ្ឋកិច្ច និងការតវ៉ាប្រឆាំងសង្គ្រាមនៅក្នុងប្រទេសគូសត្រូវ។

៣. សង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច៖ ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាចំណុចស្លាប់រស់
អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុតគឺការប្រើប្រាស់សេដ្ឋកិច្ចជាចំណាប់ខ្មាំង៖
- សន្តិសុខថាមពលសកល៖ ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមខ្មៅនៃប្រេងពិភពលោក កំពុងស្ថិតក្រោមការគំរាមកំហែង។ ការគំរាមបិទច្រកនេះ ឬការបង្កអសន្តិសុខដល់ការដឹកជញ្ជូន បានធ្វើឱ្យតម្លៃថាមពលហក់ឡើង ដែលវានឹងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក និងអឺរ៉ុបផ្ទាល់។
- ការប្រើប្រាស់ទណ្ឌកម្មជាអាវុធវាយបក៖ ខណៈពេលដែលអាមេរិកប្រើប្រាស់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច អ៊ីរ៉ង់បានវាយបកវិញដោយការរំខានដល់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ដែលជាទម្រង់នៃ «សង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច» បែបថ្មី ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ជុំវិញពិភពលោកត្រូវរងគ្រោះជាមួយ។

៤. រូបមន្តបញ្ចប់ដែលអាចទៅរួច
ក្នុងសង្គ្រាម គ្មានអ្នកឈ្នះដាច់ដោយអាវុធឡើយ មានតែការចរចា «ចែករំលែកផលប្រយោជន៍ និងការគោរពដែនឥទ្ធិពលគ្នា» ប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចបិទបញ្ចប់ទំព័រដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះបាន។ រូបមន្តបញ្ចប់ដែលអាចទៅរួច (Optimal Exit Strategies) សម្រាប់ភាគីពាក់ព័ន្ធនីមួយៗ ដើម្បីបញ្ចៀសការដួលរលំសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខសកល៖
- សម្រាប់អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល៖ «រូបមន្តសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យា និងការទូត» ច្រកចេញ៖ ប្រកាសជ័យជម្នះលើការកម្ទេចសមត្ថភាពវាយលុករបស់សត្រូវ រួចងាកមកប្រើការទូតដើម្បីពង្រឹងសម្ព័ន្ធមិត្តឡើងវិញ។
- សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់៖ «រូបមន្តការពារឥទ្ធិពល និងសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ច» ច្រកចេញ៖ បង្ហាញទៅកាន់ពិភពលោកថាខ្លួនមានសមត្ថភាពតស៊ូប្រឆាំងមហាអំណាចបាន យូរថ្ងៃ រួចងាកមកស្ដារសេដ្ឋកិច្ចជាតិដែលកំពុងរង្គោះរង្គើ។
- សម្រាប់មជ្ឈិមបូព៌ា៖ «រូបមន្តតុល្យភាពតំបន់ និងសន្តិសុខរួម» ច្រកចេញ៖ ជំរុញឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀង «មិនឈ្លានពានគ្នា» (Non-Aggression Pact) ដើម្បីធានាស្ថិរភាពតម្លៃប្រេង និងសន្តិសុខនាវាចរណ៍។

ជារួមនៅថ្ងៃទី១៧ នៃសង្គ្រាមអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ បានបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ថា ជ័យជម្នះមិនអាចសម្រេចបានដោយគ្រាន់តែការទម្លាក់គ្រាប់បែកនោះទេ។ វាគឺជាការប្រកួតប្រជែងគ្នារវាង ភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ច ការគ្រប់គ្រងព័ត៌មាន និងការចេះប្រើប្រាស់ភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ។ ប្រសិនបើសហគមន៍អន្តរជាតិ មិនអាចរកច្រកចេញតាមផ្លូវការទូតបានទេនោះ សង្គ្រាមកូនកាត់នេះនឹងរុញច្រានពិភពលោកឱ្យធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិដ៏ជ្រៅ ដែលមិនធ្លាប់មានចាប់តាំងពីចប់សង្គ្រាមត្រជាក់មក៕