(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រពីរផ្លូវខុសគ្នារវាង «អំណាច» និង «ហានិភ័យ» ក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ កំពុងធ្វើឱ្យតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ក្លាយជាទីតាំងប្រឈមហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រទេសផលិតប្រេង កំពុងក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រពីរផ្លូវខុសគ្នានេះ។ ពេលនេះខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកប្រើអំណាចយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ដើម្បីគ្រប់គ្រងទិសដៅសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់វិញ កំពុងប្រើយុទ្ធសាស្ត្រ «ហ៊ានប្រថុយស្លាប់ ដើម្បីរស់» ដើម្បីទប់ទល់នឹងសហរដ្ឋអាមេរិក។
Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ...

នៅក្នុងសង្គ្រាមធម្មតា មនុស្សភាគច្រើនតែងសួរថា តើខាងណាមានយន្តហោះច្រើនជាង? តើខាងណា មានមីស៊ីលច្រើនជាង? តើខាងណាមានយោធាខ្លាំងជាង? ប៉ុន្តែសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាបច្ចុប្បន្ន គេមិនសួរសំណួរបែបនោះទៀតទេ។ សង្គ្រាមនេះ កំពុងបង្ហាញការប្រកួតមួយផ្សេងទៀត មិនមែនការប្រកួតកម្លាំងទេ ប៉ុន្តែជាការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រ។ មួយភាគីប្រើអំណាចយោធា និងការគ្រប់គ្រងសង្គ្រាម ខណៈមួយភាគីទៀតប្រើយុទ្ធសាស្ត្រហានិភ័យ និងការបង្កើនសង្គ្រាមដើម្បីរស់រានមានជីវិត។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី២១ មីនា ថា នឹងបញ្ជាឱ្យមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលអ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើច្រកសមុទ្រ Hormuz មិនត្រូវបានបើកឱ្យដឹកជញ្ជូនទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេល ៤៨ម៉ោងនោះទេ។ តបជាមួយការដាក់ឱសានវាទនេះ អ៊ីរ៉ង់ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានថ្លែងថា ប្រសិនបើអាមេរិក ទម្លាក់គ្រាប់បែកលើរោងចក្រថាមពលអ៊ីរ៉ង់ ច្រកសមុទ្ទ Hormuz នឹងត្រូវបិទទាំងស្រុង រហូតដល់រោងចក្រថាមពល ដែលត្រូវបានបំផ្លាញ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ទាំងពីរនេះ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សង្គ្រាមនេះ មិនមែនជាការប្រយុទ្ធធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រពីរផ្លូវខុសគ្នា។

*យុទ្ធសាស្ត្រអាមេរិក៖ អំណាច និងការគ្រប់គ្រងសង្គ្រាម

សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងប្រើអ្វីដែលអាចហៅថា «យុទ្ធសាស្ត្រអំណាច» និង «យុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសង្គ្រាម»។ គោលដៅមិនមែនត្រឹមតែវាយឈ្នះសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែគឺគ្រប់គ្រងទិសដៅ និងកម្រិតនៃសង្គ្រាម។ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់អាមេរិកអាចមើលឃើញតាមជំហានទាំងនេះ៖
- វាយគោលដៅយោធា និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាក់លាក់
- វាយបណ្តាញ Proxy មុនការប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់
- កាត់ប្រាក់ចំណូលប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់
- បង្កសម្ព័ន្ធមិត្តអន្តរជាតិ
- ប្រើមូលហេតុ «ការពារផ្លូវដឹកប្រេង និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក»
- រក្សាសង្គ្រាមឱ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង
និយាយឱ្យខ្លីសហរដ្ឋអាមេរិក មិនចង់មានសង្គ្រាមធំដែលគ្មានការគ្រប់គ្រងទេ។ អាមេរិកចង់មានសង្គ្រាមនូវទំហំដែលខ្លួនអាចគ្រប់គ្រងទាំងល្បឿន និងការកើនឡើងបានយ៉ាងម៉ត់ចត់។

* យុទ្ធសាស្ត្រអ៊ីរ៉ង់៖ ហានិភ័យ និងការកើនឡើងសង្គ្រាម

ផ្ទុយពីសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីរ៉ង់មិនអាចប្រើយុទ្ធសាស្ត្រអំណាចដោយផ្ទាល់បានទេ ព្រោះទាំងកម្លាំងយោធា បច្ចេកវិទ្យា និងសេដ្ឋកិច្ចមានទំហំតូចជាង។ ដូច្នេះ អ៊ីរ៉ង់បានជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្ត្រមួយផ្សេងទៀត ដែលអាចហៅថា «យុទ្ធសាស្ត្រហានិភ័យ» ឬ «យុទ្ធសាស្ត្រកើនឡើងសង្គ្រាម» ដែលមានន័យថា «ហ៊ានប្រថុយស្លាប់ដើម្បីរស់»។
ជំនួសឱ្យការប្រយុទ្ធដោយកម្លាំងដោយផ្ទាល់ អ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រើវិធីបង្កហានិភ័យឱ្យសង្គ្រាមពង្រីក និងធ្វើឱ្យតម្លៃនៃសង្គ្រាមក្លាយជារឿងថ្លៃខ្ពស់ សម្រាប់សត្រូវ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះអាចមើលឃើញតាមសកម្មភាពជាច្រើន៖
- ប្រើក្រុម Proxy នៅលីបង់ Lebanon, អ៊ីរ៉ាក់ Iraq, ស៊ីរី Syria និង យេម៉ែន Yemen
- ប្រើមីស៊ីល និង drone ដើម្បីវាយពីចម្ងាយ
- គំរាមបិទច្រក Hormuz ដែលជាច្រកដឹកប្រេងសំខាន់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក
- គំរាមវាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រ
- បង្កហានិភ័យឱ្យសង្គ្រាមពង្រីកទៅតំបន់ទាំងមូល
- និងបង្កហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកតាមរយៈការកើនឡើងតម្លៃប្រេង។
សារដែលអ៊ីរ៉ង់កំពុងផ្ញើទៅសត្រូវ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ណាស់៖ បើអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបំផ្លាញ សង្គ្រាមនឹងមិនស្ថិតនៅក្នុងព្រំដែនអ៊ីរ៉ង់ទៀតទេ ប៉ុន្តែអាចពង្រីកទៅតំបន់ និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។

នេះហើយគឺជាស្នូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រ «ហ៊ានប្រថុយស្លាប់ ដើម្បីរស់» មិនមែនមានន័យថា អ៊ីរ៉ង់ចង់ឱ្យមានសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែជាវិធីធ្វើឱ្យសត្រូវគិតថា តម្លៃនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់ អាចខ្ពស់ជាងអ្វីដែលពួកគេអាចទ្រាំទ្របាន។ និយាយឱ្យខ្លី អ៊ីរ៉ង់មិនព្យាយាមឈ្នះសង្គ្រាមតាមរបៀបធម្មតាទេ ប៉ុន្តែកំពុងព្យាយាម ធ្វើឱ្យសង្គ្រាមក្លាយជារឿងគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា ដើម្បីរក្សាការរស់រានមានជីវិតរបស់ខ្លួន។

* ច្រក Hormuz៖ អាវុធសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនត្រឹមតែច្រកសមុទ្រ

ចំណុចសំខាន់បំផុតមួយក្នុងសង្គ្រាមនេះ គឺច្រក Hormuz។ បើមើលវានៅលើផែនទី វាហាក់ដូចជាច្រកសមុទ្រដ៏តូចមួយ ប៉ុន្តែក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក វាជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានសារៈសំខាន់បំផុត។ ច្រកនេះមិនមែនត្រឹមតែជាច្រកសមុទ្រដឹកជញ្ជូនទេ ប៉ុន្តែអាចនិយាយបានថា ជា អាវុធសេដ្ឋកិច្ចដ៏មានអំណាចបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ប្រេងប្រហែលមួយភាគធំនៃពិភពលោក ត្រូវដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើច្រកនេះត្រូវបិទ ឬសូម្បីតែមានការគំរាមបិទ ផលប៉ះពាល់នឹងមិនមានតែតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទេ ប៉ុន្តែអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។
ដូច្នេះបើច្រក Hormuz ត្រូវបិទ ឬមានការរំខានធ្ងន់ធ្ងរ៖
- តម្លៃប្រេងនឹងឡើងខ្លាំង
- ការដឹកជញ្ជូន និងឧស្សាហកម្មជាច្រើននឹងរងផលប៉ះពាល់
- សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកអាចជួបវិបត្តិ
- ប្រទេសអាស៊ី ដែលពឹងផ្អែកលើប្រេងនាំចូល នឹងរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង
- សម្ពាធអន្តរជាតិលើសង្គ្រាមនឹងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។
ដូច្នេះ Strait of Hormuz មិនមែនជាច្រកសមុទ្រធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាចំណុចដែលអាចកំណត់តម្លៃប្រេង កំណត់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងបង្កសម្ពាធនយោបាយអន្តរជាតិ។

ក្នុងសង្គ្រាមបច្ចុប្បន្ន Hormuz បានក្លាយជាឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ភាគីទាំងពីរ។ សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ Hormuz គឺជាវិធីបង្កហានិភ័យលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដើម្បីធ្វើឱ្យសត្រូវខ្លាចការកើនឡើងសង្គ្រាម។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិកវិញ Hormuz ក្លាយជាមូលហេតុសម្រាប់សកម្មភាពយោធា និងការបង្កសម្ព័ន្ធមិត្តអន្តរជាតិ ក្នុងនាមការពារផ្លូវដឹកជញ្ជូន និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ដូច្នេះ នៅក្នុងសង្គ្រាមនេះ ច្រក Hormuz មិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រទេ ប៉ុន្តែជាចំណុចកណ្ដាលនៃការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រ រវាងអំណាចយោធា និងអាវុធសេដ្ឋកិច្ច។
និយាយឱ្យខ្លី អ្នកណាអាចគ្រប់គ្រង Hormuz គឹអ្នកនោះ អាចបង្កសម្ពាធលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបាន ហើយអ្វីទាងនោះជាមូលហេតុដែលច្រកសមុទ្រតូចមួយនេះ បានក្លាយជាចំណុចសំខាន់បំផុតមួយក្នុងសង្គ្រាមទាំងមូល។

* ជម្លោះដែលអាចបំផ្លាញវិស័យប្រេងទាំងតំបន់

ក្រៅពីការបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz និងការគំរាមវាយលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល អ្នកវិភាគជាច្រើនកំពុងព្រួយបារម្ភអំពីសេណារីយ៉ូមួយផ្សេងទៀត ដែលគ្រោះថ្នាក់ជាងនេះទៅទៀត គឺសង្គ្រាមអាចផ្លាស់ប្តូរទៅជាការវាយបំផ្លាញវិស័យប្រេងទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។

ប្រធានសភាអ៊ីរ៉ង់ លោក Mohammad Baqer Qalibaf បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គម X ថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកន្លែងផលិតថាមពលសំខាន់ៗនៅមជ្ឈិមបូព៌ា អាចត្រូវបាន «បំផ្លាញដោយមិនអាចត្រឡប់វិញបាន» ប្រសិនបើរោងចក្រថាមពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានកំណត់គោលដៅវាយបំផ្លាញ។ សេចក្តីព្រមាននេះ បង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះ មិនមានហានិភ័យត្រឹមតែការបិទច្រកសមុទ្រទេ។ វាអាចពង្រីកទៅជាការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលនៅទូទាំងតំបន់ឈូងសមុទ្រ ដែលជាមូលដ្ឋានផលិត និងនាំចេញប្រេងដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។

មជ្ឈិមបូព៌ា គឺជាតំបន់ដែលមានប្រភពប្រេង និងឧស្ម័នធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ប្រសិនបើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេង ដូចជា អណ្តូងប្រេង រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង បំពង់ប្រេង និងកំពង់ផែនាំចេញប្រេង ត្រូវបានវាយបំផ្លាញជាបន្តបន្ទាប់ នោះផលប៉ះពាល់នឹងមិនមានត្រឹមតែការខាតបង់យោធាទេ, វាអាចធ្វើឱ្យប្រភពថាមពលសំខាន់របស់ពិភពលោករងការខូចខាតយូរអង្វែង។

បើសិនជាការវាយប្រហារលើវិស័យថាមពលនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រ កើតឡើងពិតប្រាកដ នោះផលប៉ះពាល់ នឹងមិនមានត្រឹមតែប្រទេសក្នុងតំបន់ឡើយ។ វាអាចធ្វើឱ្យទីផ្សារថាមពលពិភពលោករងការរញ្ជួយយ៉ាងខ្លាំង បង្កឱ្យតម្លៃប្រេងឡើងខ្ពស់ ការដឹកជញ្ជូនថ្លៃឡើង និងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនប្រទេសជួបសម្ពាធ។ នៅពេលនោះ សង្គ្រាមនឹងមិនមែនជាបញ្ហាយោធាទៀតទេ ប៉ុន្តែអាចក្លាយជាវិបត្តិថាមពល និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

សេណារីយ៉ូបែបនេះ អាចធ្វើឱ្យសង្គ្រាម ផ្លាស់ពីសង្គ្រាមយោធា ទៅជាសង្គ្រាមបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ច និងថាមពល ដែលគ្មានអ្នកណាឈ្នះពិតប្រាកដឡើយ។ អ្នកវិភាគខ្លះបានព្រមានថា ប្រសិនបើសង្គ្រាមបន្តពង្រីក និងវិស័យប្រេងត្រូវបានវាយបំផ្លាញជាបន្តបន្ទាប់ នោះវាអាចប្រៀបបាននឹង «ការប្រើប្រេង ដើម្បីដុតសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពតំបន់ទាំងមូល»។ និយាយឱ្យខ្លី បើសង្គ្រាមឈានដល់ដំណាក់កាលបំផ្លាញវិស័យប្រេង នោះមិនមែនជាសង្គ្រាមដែលមានអ្នកឈ្នះទេ។ វានឹងអាចក្លាយជាសង្គ្រាមដែលធ្វើឱ្យតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក រងការខូចខាតទាំងអស់ជាមួយគ្នា។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ បើមើលរូបភាពទាំងមូល សង្គ្រាមនេះ មិនមែនជាសង្គ្រាមដែលត្រូវសួរថា អ្នកណាខ្លាំងជាងគេនោះទេ។ សំណួរពិតគឺ៖ តើអ្នកណាអាចគ្រប់គ្រងការកើនឡើងនៃសង្គ្រាមនេះបាន?
សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងប្រើអំណាចយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ដើម្បីគ្រប់គ្រងទិសដៅ និងកម្រិតនៃសង្គ្រាម ខណៈអ៊ីរ៉ង់ កំពុងប្រើយុទ្ធសាស្ត្រហានិភ័យ និងការកើនឡើងសង្គ្រាម ដើម្បីធ្វើឱ្យសង្គ្រាមក្លាយជារឿងគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា មិនមែនសម្រាប់តែភាគីដែលកំពុងប្រយុទ្ធប៉ុណ្ណោះទេ។

ដូច្នេះ ការប្រកួតពិតប្រាកដ មិនមែនជាការប្រកួតយន្តហោះ មីស៊ីល ឬកងទ័ពទេ ប៉ុន្តែជាការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រ រវាង «អំណាច» និង «ហានិភ័យ» រវាងអ្នកដែលចង់គ្រប់គ្រងសង្គ្រាម និងអ្នកដែលចង់ធ្វើឱ្យសង្គ្រាមពង្រីកឱ្យធំជាងការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។ នៅចុងក្រោយ ប្រហែលសំណួរដ៏សំខាន់បំផុត មិនមែនថា អ្នកណាឈ្នះសង្គ្រាមនៅសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែគឺ អ្នកណាអាចគ្រប់គ្រងអ្វីដែលនឹងកើតឡើងបន្ទាប់។ ហើយអ្វីដែលកំពុងធ្វើឱ្យពិភពលោកបារម្ភបំផុតនោះ គឺថា ការប្រកួតយុទ្ធសាស្ត្រពីរផ្លូវខុសគ្នា រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និង អ៊ីរ៉ង់ នៅពេលនេះ តើនឹងក្លាយជាភ្នក់ភ្លើងដែលអាចដុតវិស័យប្រេង និងស្ថិរភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូលដែរឬទេ។

និយាយឱ្យខ្លី សង្គ្រាមនេះ អាចមិនត្រូវសម្រេចនៅសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែអាចត្រូវសម្រេចនៅលើទីផ្សារប្រេង សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងមតិសាធារណៈអន្តរជាតិ។ នោះហើយ ជាមូលហេតុដែលសង្គ្រាមបច្ចុប្បន្ននៅអ៊ីរ៉ង់នេះ មិនមែនជាសង្គ្រាមកាំភ្លើងធម្មតាឡើយ។ វាជាសង្គ្រាមយុទ្ធសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច និងការប្រកួតអំណាច លើឆាកពិភពលោកទាំងមូល៕