(ភ្នំពេញ)៖ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបោកប្រាស់តាមអនឡាញ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានផ្តល់យោបល់លើវិធានការអប់រំ និងការបង្ក្រាបតាមបែបយុទ្ធសាស្ត្រ។ យោបល់នេះ ដើម្បីបកស្រាយសំណួរថា តើអាជ្ញាធរកម្ពុជាគប្បីចាត់វិធានការបែបណា ដើម្បីការពារពលរដ្ឋឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព?

បើតាមលោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន, បន្ទាប់ពីយើងបានលាតត្រដាងពីល្បិចកល «ស្វាស៊ីបាយលាបមាត់ពពែ» និងអន្ទាក់ចិត្តសាស្ត្រដែលប៉ះពាល់ដល់មនុស្សគ្រប់វ័យ ដល់ពេលដែលយើងត្រូវងាកមកមើល «តួនាទីរបស់អាជ្ញាធរ» និងស្ថាប័នរដ្ឋក្នុងការបង្កើតរបាំងការពារពលរដ្ឋឱ្យបានរឹងមាំ។

ក្នុងនាមជាអ្នកច្បាប់ លោកបានផ្ដល់ជាមតិយោបល់លើវិធានការអប់រំ និងការបង្ក្រាបតាមបែបយុទ្ធសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖

១៖ ការបង្កើតយុទ្ធនាការអប់រំឌីជីថលជាតិ ដល់ខ្នងផ្ទះ

អាជ្ញាធរមិនគួរត្រឹមតែផ្សាយលើ Facebook ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវប្រើប្រាស់យន្តការរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន៖

*មន្ត្រីប៉ុស្តិ៍ និងមេភូមិ៖ ចុះអប់រំតាមខ្នងផ្ទះ ឬតាមរយៈការប្រជុំភូមិ-ឃុំ អំពីល្បិចបោកប្រាស់ថ្មីៗ ជាពិសេសសម្រាប់មនុស្សចាស់ដែលមិនសូវប្រើបច្ចេកវិទ្យា។
*បញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីសិក្សា៖ ក្រសួងអប់រំគប្បីបញ្ចូលមេរៀនសុវត្ថិភាពអនឡាញ ចាប់ពីកម្រិតបឋមសិក្សា (ដូចមេរៀនពីប្រទេសចិនដែលខ្ញុំបានលើកឡើងក្នុងវគ្គ ៣) ដើម្បីឱ្យកុមារស្គាល់ពីតំណភ្ជាប់ (Link) គ្រោះថ្នាក់។

២៖ ការពន្លឿន និងអនុវត្ត «ច្បាប់ស្តីពីបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា» (Cybercrime Law)

នេះគឺជាអាវុធគតិយុត្តិ ដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់កម្ពុជា៖

*ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន៖ កម្ពុជាយើងកំពុងឈានដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការរៀបចំច្បាប់នេះ ដែលបច្ចុប្បន្នបានទៅដល់រដ្ឋសភាហើយ និងរំពឹងថានឹងត្រូវអនុម័តដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់នៅខែក្រោយ។
*សារៈសំខាន់៖ ច្បាប់នេះនឹងផ្តល់អំណាចពេញលេញដល់សមត្ថកិច្ចក្នុងការបង្ក្រាប និងផ្តន្ទាទោសឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញឱ្យបានធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសអ្នកដែលជួលគណនីខ្មោច ឬ ស៊ីមកាតខ្មោច ដែលជាមធ្យោបាយចម្បងនៃអំពើឆបោក។

៣៖ ការបង្កើតប្រព័ន្ធឆ្លើយតបបន្ទាន់ (Hotline 24/7) ដែលមានប្រសិទ្ធភាព

*លេខទូរសព្ទសង្គ្រោះបន្ទាន់៖ បង្កើតលេខកូដខ្លីដែលងាយចាំ (ដូចជាលេខ ១១៧ ឬ ១១៨) សម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋរាយការណ៍ ឬសួរនាំភ្លាមៗនៅពេលមានការសង្ស័យ។
*កិច្ចសហការជាមួយធនាគារ៖ អាជ្ញាធរត្រូវមានយន្តការបញ្ជាឱ្យបង្កកគណនីសង្ស័យភ្លាមៗ (ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី) បន្ទាប់ពីទទួលបានបណ្តឹង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការផ្ទេរប្រាក់ចេញទៅក្រៅប្រទេស។

៤៖ ការត្រួតពិនិត្យ និងរឹតបន្តឹងលើស៊ីមកាតខ្មោច និងគណនីខ្មោច

*ការចុះឈ្មោះស៊ីមកាត៖ ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ត្រូវរឹតបន្តឹងការលក់ស៊ីមកាតដោយគ្មានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណពិតប្រាកដ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់មធ្យោបាយទាក់ទងរបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន។
*សវនកម្មលើគណនីធនាគារ៖ ធ្វើការជាមួយធនាគារជាតិ ដើម្បីតាមដានគណនីដែលមានចរន្តទឹកប្រាក់មិនប្រក្រតី ឬគណនីដែលត្រូវបានជួលឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រើប្រាស់។

៥៖ ការឆ្លើយតបលើឆាកអន្តរជាតិ (Diplomatic Counter-Strike)

* អាជ្ញាធរកម្ពុជាត្រូវមានរបាយការណ៍សរុបផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីបង្ហាញដល់ពិភពលោកថា យើងក៏ជាជនរងគ្រោះនៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រើប្រាស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពីប្រទេសជិតខាង។ នេះគឺជាការវាយបកទៅលើការចោទប្រកាន់ «ស្វាស៊ីបាយលាបមាត់ពពែ» ដោយប្រើភស្តុតាង និងច្បាប់។

សំនួរពិភាក្សាសម្រាប់បងប្អូន៖

*១៖ តើបងប្អូនយល់ថា ការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យានៅខែក្រោយនេះ នឹងជួយកាត់បន្ថយការឆបោកអនឡាញបានកម្រិតណា?
*២៖ តើបងប្អូនចង់ឃើញវិធានការណាមួយពីអាជ្ញាធរដែលបងប្អូនគិតថាមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការការពារបងប្អូនពីក្រុមបោកប្រាស់?
(៣. តើបងប្អូនសុខចិត្តចំណាយពេល ១៥ នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍ ដើម្បីចូលរួមវគ្គអប់រំខ្លីៗនៅក្នុងភូមិ-ឃុំ អំពីសុវត្ថិភាពអនឡាញដែរឬទេ?

ឯកសារយោង (References)៖

*១៖ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា (Cybercrime Law)៖ ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលពិនិត្យ និងអនុម័តដោយរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (២០២៦)។
*២៖ របាយការណ៍យុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខឌីជីថល (Cyber Security Strategy)៖ បទពិសោធន៍ពីប្រទេសសិង្ហបុរី និងកូរ៉េខាងត្បូង ក្នុងការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលប្រឆាំងការឆបោក (Anti-Scam Centre)។
*៣៖ អនុសាសន៍របស់អង្គការ INTERPOL៖ លើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប៉ូលិស និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីបង្កកទឹកប្រាក់ជនរងគ្រោះទាន់ពេលវេលា។
*៤៖ ច្បាប់ស្តីពីការការពារទិន្នន័យបុគ្គល (Personal Data Protection Act)៖ ជាគំរូសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំច្បាប់ការពារព័ត៌មានពលរដ្ឋឱ្យកាន់តែរឹងមាំ៕