(ភ្នំពេញ)៖ ថ្ងៃឱសានវាទ១០ថ្ងៃ នឹងឈានមកដល់នៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ខាងមុខនេះហើយ ខណៈស្ថានការណ៍រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និង អ៊ីរ៉ង់ កាន់តែតានតឹង និងមើលទៅដូចជាភាគីទាំងពីរ កំពុងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សេណារីយ៉ូក្រោយថ្ងៃឱសានវាទ។ នៅពេលនេះ សំណួរដ៏ធំបំផុត ដែលអ្នកវិភាគ និងពិភពលោកកំពុងរង់ចាំមើល មិនមែនត្រឹមតែថា សង្គ្រាមនឹងផ្ទុះឡើងឬអត់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺថាប្រសិនបើសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងពិតប្រាកដ តើភាគីណានឹងក្លាយជាភាគីផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមនេះ?
Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ ...

ខណៈថ្ងៃឱសានវាទ១០ថ្ងៃ កាន់តែខិតជិតមកដល់ ស្ថានការណ៍រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ កំពុងឈានចូលដំណាក់កាលសម្រេចចិត្តដ៏សំខាន់មួយ។ សំណួរធំបំផុតនៅពេលនេះ មិនមែនត្រឹមតែថា «សង្គ្រាមនឹងកើតឡើងឬអត់» ទៀតនោះទេ។ វាជាសំណួរថា ប្រសិនបើសង្គ្រាមផ្ទុះឡើង វានឹងក្លាយជាសង្គ្រាមខ្លី ឬសង្គ្រាមវែង? ហើយចុងក្រោយ ភាគីណាពោតប្រាកដ ដែលនឹងផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមនេះ? ពីព្រោះនៅមុនថ្ងៃឱសានវាទ ភាគីទាំងពីរមិនត្រឹមតែកំពុងចរចា និងបន្តសកម្មភាពយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏កំពុងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ដំណាក់កាលបន្ទាប់ ដែលអាចកំណត់ទិសដៅ និងរយៈពេលសង្គ្រាមទាំងមូល។

* មុនថ្ងៃឱសានវាទ៖ ភាគីទាំងពីរកំពុងត្រៀមអ្វី?
បើមើលស្ថានការណ៍យោធា នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច មុនថ្ងៃឱសានវាទ១០ថ្ងៃ សកម្មភាពភាគីទាំងពីរ បង្ហាញថា ពួកគេមិនត្រឹមតែរង់ចាំចម្លើយចរចាទេ។ ភាគីទាំងពីរកំពុងត្រៀមសម្រាប់ សេណារីយ៉ូក្រោយថ្ងៃឱសានវាទ ដោយពិតប្រាកដ។

១. តើសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងត្រៀមអ្វីខ្លះ?

ពេលនេះ សកម្មភាពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា កំពុងបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សហរដ្ឋអាមេរិក មិនត្រឹមតែកំពុងចរចានយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ។ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន កំពុងត្រៀមខ្លួនជាច្រើនផ្នែក សម្រាប់សេណារីយ៉ូនៅក្រោយថ្ងៃឱសានវាទ។ ការត្រៀមខ្លួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មិនមែនមានតែផ្នែកយោធាទេ។ ការត្រៀមខ្លួននេះរួមមានទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ថាមពល និងការទូតផងដែរ។

នៅផ្នែកយោធា សហរដ្ឋអាមេរិក បានបញ្ជូនកងទ័ពជើងទឹក និងនាវាចម្បាំងទៅកាន់តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដើម្បីការពារកប៉ាល់ដឹកប្រេង និងធានាសុវត្ថិភាពនាវាចរណ៍នៅច្រក Hormuz ដែលជាច្រកដឹកប្រេងសំខាន់បំផុតមួយលើពិភពលោក។ ជាមួយគ្នានេះ កងកម្លាំងអាកាស និងប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីល ក៏ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅតំបន់ ដើម្បីការពារមូលដ្ឋានយោធា និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងថាមពល សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងពិភាក្សាជាមួយប្រទេសផលិតប្រេង ដើម្បីគ្រប់គ្រងទីផ្សារប្រេងពិភពលោក និងទប់ស្កាត់ការឡើងថ្លៃប្រេង ប្រសិនបើមានការរាំងស្ទះការដឹកជញ្ជូនប្រេងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ពេលដំណាលគ្នានេះ វ៉ាស៊ីនតោន ក៏បន្តប្រើសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងទណ្ឌកម្ម ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលចរចា។ នៅផ្នែកនយោបាយ និងការទូត សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងធ្វើការចរចាតាមរយៈប្រទេសទី៣ និងបន្តធ្វើកិច្ចការទូតជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្ត ដើម្បីបង្កើតសម្ពាធអន្តរជាតិលើអ៊ីរ៉ង់។ ពេលដំណាលគ្នានេះ មេដឹកនាំអាមេរិក ក៏បាននិយាយអំពីការចង់គ្រប់គ្រងកោះ Kharg Island និងការគ្រប់គ្រងច្រក Hormuz ដែលបង្ហាញថា បញ្ហាប្រេង និងផ្លូវដឹកប្រេង គឺជាចំណុចស្នូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រនេះ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ ក៏បានប្រាប់កាសែត Financial Times ថា រឿងដែលលោកចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុត គឺប្រេងអ៊ីរ៉ង់។ នេះបង្ហាញថា បញ្ហាថាមពល និងទីផ្សារប្រេង អាចជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់មួយនៅក្នុងជម្លោះនេះ។

កោះ Kharg គឺជាកោះសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ព្រោះប្រមាណ៩០% នៃការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ត្រូវឆ្លងកាត់កោះនេះ។ ដូច្នេះ កោះ Kharg អាចត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាសសៃសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ប្រសិនបើកោះនេះត្រូវបានវាយប្រហារ ឬត្រូវបានគ្រប់គ្រង នោះអាចប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់។ សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានកំណត់គោលដៅលើទីតាំងយោធានៅលើកោះ Kharg នេះផងដែរ។ ការវាយប្រហារនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានវាយប្រហារលើគោលដៅយោធាចំនួនប្រមាណ៩០ កន្លែង រួមមានកន្លែងផ្ទុកមីន កន្លែងកងទ័ពជើងទឹក លើលេណ ដ្ឋានផ្ទុកមីស៊ីល និងទីតាំងយោធាជាច្រើនទៀត។ នេះបង្ហាញថា កោះ Kharg មិនមែនត្រឹមតែជាកោះប្រេងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាទីតាំងយោធាដ៏សំខាន់ផងដែរ។
សកម្មភាពទាំងនេះ បង្ហាញថា សហរដ្ឋអាមេរិក មើលទៅកំពុងត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមខ្លី ឬការប្រើសម្ពាធយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងការទូត ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលចរចាមុនពេលសង្គ្រាមធំកើតឡើង។

២. តើអ៊ីរ៉ង់ កំពុងត្រៀមអ្វីខ្លះវិញ?
ផ្ទុយពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមើលទៅ កំពុងត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមខ្លី និងការប្រើសម្ពាធយោធា, អ៊ីរ៉ង់វិញ មិនបានត្រៀមសង្គ្រាមធម្មតាទេ។ ក្រុងតេហេរ៉ង់ មើលទៅកំពុងត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមមិនសមមាត្រ (Asymmetric War) និងសង្គ្រាមវែង (Long War) ដែលមានគោលដៅមិនមែនត្រូវឈ្នះក្នុងសមរភូមិភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែធ្វើឱ្យសង្គ្រាមអូសបន្លាយយូរ, ត្រូវចំ ណាយខ្ពស់ និងធ្វើឱ្យសត្រូវពិបាកគ្រប់គ្រងថែមទៀត។
សេចក្តីរាយការណ៍ពីប្រភពនៅអ៊ីរ៉ង់ បានបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងតេហេរ៉ង់ កំពុងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រច្រើនផ្នែក រួមមាន៖
- អាវុធមីស៊ីល និងប្រព័ន្ធវាយប្រហារចម្ងាយឆ្ងាយ
- ដ្រូនវាយប្រហារ
- មីនបណ្តែតទឹក
- កាណូតល្បឿនលឿន និងកងទ័ពជើងទឹក
- ការបិទ ឬរំខានច្រក Hormuz
- កម្លាំង Proxy របស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់
- កងកម្លាំងជីវពលស្ម័គ្រចិត្ត
- ការត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមវែង
- ការប្រើប្រេងជាអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រ
- និងសង្គ្រាមព័ត៌មាន និងសង្គ្រាមផ្លូវចិត្ត ។
សកម្មភាពទាំងនេះបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់ មិនបានត្រៀមសង្គ្រាមខ្លីទេ ប៉ុន្តែចង់ឱ្យសង្គ្រាមមានរយៈពេលយូរ ក្លាយជាសង្គ្រាមដែលត្រូវបង់តម្លៃថ្លៃ និងបង្កសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយលើសត្រូវ។

បណ្ដាញព័ត៌មាន CNN បានដកស្រង់សម្តីមន្ត្រីសន្តិសុខជាន់ខ្ពស់របស់ក្រុងតេហេរ៉ង់ ដែលបានបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់នឹងកំណត់ថាពេលណាសង្គ្រាមបញ្ចប់ ហើយបានបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់ត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីបន្តប្រតិបត្តិការវាយលុកក្នុងរយៈពេលយូរ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ ក៏បានបដិសេធការវាយតម្លៃរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលគិតថាជម្លោះនេះអាចបញ្ចប់ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍។
សារសំខាន់នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ គឺបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់មិនកំពុងគិតអំពីសង្គ្រាមខ្លីទេ ប៉ុន្តែកំពុងគិតអំពីសង្គ្រាមវែង ដែលអាចបម្លែងជម្លោះនេះពីសង្គ្រាមយោធា ទៅជាសង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច សង្គ្រាមប្រេង និងសង្គ្រាមយុទ្ធសាស្ត្រនៅកម្រិតតំបន់ និងពិភពលោក។

* សង្គ្រាមខ្លី ទល់នឹង សង្គ្រាមវែង៖ តើអ្នកណាមានអត្ថប្រយោជន៍?

បើមើលពីយុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច សង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ អាចត្រូវបានមើលថា វាជាការប្រកួតប្រជែងរវាងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមខ្លី និងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមវែង។ ភាគីនីមួយៗ មើលសង្គ្រាមខុសគ្នា និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រក៏ខុសគ្នាថែមទៀត។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក សង្គ្រាមខ្លី មានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើន ព្រោះអាមេរិកមានអំណាចយោធាខ្លាំង ជាពិសេសកម្លាំងអាកាស និងកម្លាំងជើងទឹក។ ប្រសិនបើសង្គ្រាមបញ្ចប់ឆាប់ អាមេរិក អាចប្រើការវាយប្រហារតាមអាកាស វាយបំផ្លាញទីតាំងយោធា ទីតាំងមីស៊ីល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលចរចា។ សង្គ្រាមខ្លី ក៏មានន័យថា ការចំណាយថវិកា មិនខ្ពស់ពេក មិនបង្កសម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុក និងមិនធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោករងផលប៉ះពាល់យូរ។

ប៉ុន្តែសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់វិញ សង្គ្រាមវែង អាចមានអត្ថប្រយោជន៍ជាង។ អ៊ីរ៉ង់ដឹងថា ខ្លួនមិនអាចប្រយុទ្ធឈ្នះសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសង្គ្រាមធម្មតាបានទេ ប៉ុន្តែអាចប្រើយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមមិនសមមាត្រ ដូចជា មីស៊ីល ដ្រូន មីនសមុទ្រ ការរំខានការដឹកប្រេង កម្លាំង Proxy និងសង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីធ្វើឱ្យសង្គ្រាមយូរ និងថ្លៃ។ ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ អ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់ឈ្នះសង្គ្រាមទេ។ អ៊ីរ៉ង់ គ្រាន់តែធ្វើឱ្យសង្គ្រាមមិនអាចបញ្ចប់បានឆាប់ ក៏អាចបង្កភាពលំបាកដល់ សហរដ្ឋអាមេរិកដែរ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ មានឧទាហរណ៍ជាច្រើន ដែលបង្ហាញថា ប្រទេសខ្លាំងជាង មិនចាញ់ក្នុងសមរភូមិ ប៉ុន្តែ ចាញ់ក្នុងសង្គ្រាមវែង ដូចជា សង្គ្រាមវៀតណាម សង្គ្រាមអាហ្វហ្គានីស្ថាន និងសង្គ្រាមបះបោរអ៊ីរ៉ាក់ជាដើម។ ករណីទាំងនេះ បង្ហាញថា នៅក្នុងសង្គ្រាមសម័យថ្មី ជ័យជំនះមិនត្រូវបានកំណត់ត្រឹមដោយអាវុធ ឬកម្លាំងយោធាទេ, វាត្រូវបានកំណត់ដោយពេលវេលា សេដ្ឋកិច្ច និងភាពអស់កម្លាំងនយោបាយ។

ដូច្នេះសង្គ្រាមនេះ អាចមិនមែនជាសំណួរថា «អ្នកណាមានយន្តហោះ ឬមាននាវាចម្បាំងច្រើនជាង» ទេ ប៉ុន្តែជាសំណួរថា «តើអ្នកណាអាចធ្វើសង្គ្រាមបានយូរជាង?»។ ប្រសិនបើសង្គ្រាមនៅតែខ្លី អាមេរិកមានអត្ថប្រយោជន៍។ ប៉ុន្តែបើសង្គ្រាមមានរយៈពេលវែង និងពាក់ព័ន្ធនឹងប្រេង សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ព័ន្ធមិត្ត នោះអ៊ីរ៉ង់ អាចមានអត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រមួយផ្នែក។

* បើចិន-រុស្ស៊ី ជួយអ៊ីរ៉ង់ សង្គ្រាមនឹងវិវត្តន៍ទៅណា?

បញ្ហាសំខាន់មួយដែលអាចផ្លាស់ប្តូរទិសដៅសង្គ្រាមទាំងមូល គឺតួនាទីរបស់ប្រទេសចិន និងរុស្ស៊ី។ ប្រសិនបើជម្លោះ នៅតែជាជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និង អ៊ីរ៉ង់តែប៉ុណ្ណោះទេ នោះសង្គ្រាមអាចនៅក្នុងកម្រិតតំបន់ និងអាចបញ្ចប់ក្នុងរយៈពេលមិនយូរពេកឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចិន និងរុស្ស៊ី ចូលជួយអ៊ីរ៉ង់ ទោះបីមិនចូលសង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ សង្គ្រាមអាចផ្លាស់ប្តូរទៅជាជម្លោះយុទ្ធសាស្ត្រធំមួយ ដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពអំណាចពិភពលោក។

រុស្ស៊ី អាចជួយអ៊ីរ៉ង់ តាមរយៈការផ្គត់ផ្គង់អាវុធ បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីល ព័ត៌មានសម្ងាត់យោធា និងកិច្ចសហការនៅវិស័យថាមពល។ បើរុស្ស៊ី ជួយឱ្យអ៊ីរ៉ង់អាចបន្តប្រយុទ្ធបានយូរ នោះសង្គ្រាមអាចមិនបញ្ចប់ឆាប់ឡើយ។ វានឹងអាចធ្វើឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវចំណាយថវិកា និងធនធានកាន់តែច្រើន។ ចំពោះប្រទេសចិនវិញ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង អាចមិនជួយអ៊ីរ៉ង់ដោយអាវុធក៏ដោយ ប៉ុន្តែអាចជួយដោយសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាការបន្តទិញប្រេងអ៊ីរ៉ង់ ការជួយហិរញ្ញវត្ថុ និងការគាំទ្រនយោបាយនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ នៅតែអាចលក់ប្រេង និងរកប្រាក់ចំណូលបាន នោះអ៊ីរ៉ង់អាចបន្តសង្គ្រាមបានយូរ។

បើចិន និងរុស្ស៊ី ជួយអ៊ីរ៉ង់ក្នុងរបៀបនេះ សង្គ្រាមអាចមិនមែនជាសង្គ្រាមរវាងប្រទេសពីរទៀតទេ ប៉ុន្តែអាចក្លាយជាការប្រកួតប្រជែងអំណាចរវាងប្រទេសធំៗលើពិភពលោក។ នៅពេលនោះ សង្គ្រាមអាចវិវត្តន៍ពីសង្គ្រាមតំបន់ ទៅជាសង្គ្រាមយុទ្ធសាស្ត្រពិភពលោក ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រេង សេដ្ឋកិច្ច ផ្លូវដឹកជញ្ជូន និងតុល្យភាពអំណាចអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ គោលដៅសង្គ្រាម អាចផ្លាស់ប្តូរពីការប្រយុទ្ធយោធា ទៅជាការប្រកួតប្រជែងថាមពល សេដ្ឋកិច្ច និងអំណាចនយោបាយ។ នោះមានន័យថា សង្គ្រាមអាចក្លាយជាសង្គ្រាមវែង ដែលមិនងាយបញ្ចប់ និងអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។
ដូច្នេះបើចិន និងរុស្ស៊ី ជួយអ៊ីរ៉ង់ សង្គ្រាមអាចវិវត្តន៍ទៅជាបីលក្ខណៈធំៗ៖
១. សង្គ្រាមតំបន់ដែលយូរ និងពិបាកបញ្ចប់
២. សង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គ្រាមថាមពល
៣. ការប្រកួតប្រជែងអំណាចរវាងប្រទេសធំៗ ដែលមានលក្ខណៈដូចសង្គ្រាមត្រជាក់សម័យថ្មី។ នៅចុងក្រោយ បញ្ហាសំខាន់មិនមែនត្រឹមតែថា សង្គ្រាមនឹងឈ្នះឬចាញ់ទេ ប៉ុន្តែគឺថា សង្គ្រាមនេះ អាចផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធអំណាច និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានយ៉ាងដូចម្តេច?

* សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ចុងក្រោយ តើអ្នកណាដែលផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមនេះ?

នៅទីបំផុត សំណួរដែលធំបំផុតនៃជម្លោះនេះ មិនមែនត្រឹមតែថា អ្នកណាឈ្នះក្នុងសមរភូមិ ឬអ្នកណាមានអាវុធខ្លាំងជាងនោះទេ។ សំណួរនោះគឺថា ភាគីណាដែលនឹងផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមនេះ ប្រសិនបើសង្គ្រាមក្លាយជាសង្រ្គាមរយៈពេលវែង និងពិបាកបញ្ចប់។

ប្រសិនបើសង្គ្រាមនៅតែខ្លី និងបញ្ចប់ដោយការវាយប្រហារតាមអាកាស ការគ្រប់គ្រងសមុទ្រ និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច, នោះសហរដ្ឋអាមេរិក អាចមានអត្ថប្រយោជន៍យោធា និងបច្ចេកវិទ្យា ដែលអាចបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលចរចា ហើយសង្គ្រាមអាចបញ្ចប់ឆាប់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសង្គ្រាមអូសបន្លាយវែង និងពាក់ព័ន្ធនឹងច្រក Hormuz ប្រេង សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ព័ន្ធមិត្ត, នោះសង្គ្រាមអាចផ្លាស់ប្តូរទិសដៅទាំងមូល ហើយអ៊ីរ៉ង់អាចប្រើយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមមិនសមមាត្រ ដើម្បីធ្វើឱ្យសង្គ្រាមយូរ និងធ្វើឱ្យការចំណាយសង្គ្រាមកើនឡើង។

ប្រសិនបើក្នុងពេលដំណាលគ្នា ចិន និង រុស្ស៊ី ជួយអ៊ីរ៉ង់តាមផ្លូវសេដ្ឋកិច្ច ថាមពល ឬយោធា ទោះបីមិនចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ នោះសង្គ្រាមអាចក្លាយជាសង្គ្រាមយុទ្ធសាស្ត្រវែង ដែលមិនងាយបញ្ចប់ឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញថា ប្រទេសខ្លាំងជាង មិនចាញ់ក្នុងសមរភូមិ ប៉ុន្តែអាចចាញ់ក្នុងសង្គ្រាមវែង ដោយសារតែសេដ្ឋកិច្ច ការចំណាយសង្គ្រាម និងសម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុក។

ដូច្នេះនៅទីបំផុត សង្គ្រាមនេះ អាចមិនត្រូវបានកំណត់ដោយថា អ្នកណាមានអាវុធខ្លាំងជាងទេ ប៉ុន្តែអាចត្រូវបានកំណត់ដោយពេលវេលា។ ភាគីដែលអាចបញ្ចប់សង្គ្រាមឱ្យឆាប់ និងមិនផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមវែង ភាគីនោះអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកឈ្នះ ក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែបើសង្គ្រាមអូសបន្លាយយូរ និងបង្កការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ នោះសង្គ្រាមអាចក្លាយជាអន្ទាក់យុទ្ធសាស្ត្រ សម្រាប់ភាគីណាមួយជាមិនខាន។ ក្នុងសង្គ្រាមសម័យថ្មី ជ័យជំនះ មិនមែនជារបស់អ្នកដែលខ្លាំងជាងទេ ប៉ុន្តែជារបស់អ្នកដែលអាចគ្រប់គ្រងពេលវេលា សេដ្ឋកិច្ច និងយុទ្ធសាស្ត្របានល្អជាង៕