ឥទ្ធិពលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កំពុងធ្វើឱ្យថេរវេលាពេលថ្ងៃ នៅលើភពផែនដីកាន់តែវែងជាងមុន
31-03-2026 12:58
(ភ្នំពេញ)៖ យោងតាមរបកគំហើញវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីបំផុត ចុះផ្សាយក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវបាតុភូតដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់ គឺការប្រែប្រួលអាកាសធាតុមិនត្រឹមតែជះឥទ្ធិពលដល់សីតុណ្ហភាព និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាកំពុងតែធ្វើឱ្យរង្វិលអ័ក្សរបស់ភពផែនដីមានដំណើរការយឺតជាងមុន ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យ «ថេរវេលាពេលថ្ងៃ» មានការបន្លាយកាន់តែវែងជាងមុន។
យោងតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរួមគ្នាដែលដឹកនាំដោយលោក Mostafa Kiani Shahvandi នៃសាកលវិទ្យាល័យ Vienna នៃប្រទេសអូទ្រីស និងលោក Benedikt Soja នៃវិទ្យាស្ថាន ETH Zurich នៃប្រទេសស្វីស បានបង្ហាញថា បាតុភូតនៃការថយល្បឿនរង្វិលអ័ក្សនេះ គឺបណ្តាលមកពីកត្តាស្នូលពាក់ព័ន្ធការរលាយទឹកកក ដែលធ្វើឱ្យមាន៖
១) ការបែងចែកម៉ាស់ឡើងវិញ៖ កំណើនកម្ដៅសកលបានពន្លឿនការរលាយយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់នៃផ្ទាំងទឹកកកនៅតំបន់ប៉ូល និងផ្ទាំងទឹកកកភ្នំ (Glaciers)។ ម៉ាស់ទឹកដ៏មហិមាដែលកកើតពីការរលាយនេះ បានផ្លាស់ទីពីតំបន់ប៉ូលឆ្ពោះទៅប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់អេក្វាទ័រ ដែលធ្វើឱ្យកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង
២) ឥទ្ធិពលនៃសន្ទុះមុំ៖ ដើម្បីឱ្យសាធារណជនងាយស្រួលយល់ លោក Kiani Shahvandi បានធ្វើការប្រៀបធៀបផែនដីទៅនឹង «អ្នករាំរបាំលើទឹកកក»។ នៅពេលដែលអ្នករាំកំពុងបង្វិលខ្លួន ហើយគាត់លាតសន្ធឹងដៃចេញក្រៅ ល្បឿននៃការបង្វិលខ្លួនរបស់គាត់នឹងថយចុះដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ដូចគ្នាដែរ ម៉ាស់ទឹកដ៏មហិមាដែលហូរទៅប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់អេក្វាទ័រ គឺជាការ «លាតដៃ» របស់ផែនដី ដែលធ្វើឱ្យល្បឿននៃរង្វិលអ័ក្សថយចុះក្នុងអត្រា ១,៣៣ មីលីវិនាទី ក្នុងមួយសតវត្សរ៍។
ដើម្បីធានាបាននូវភាពសុក្រឹត និងស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរង្វិលជុំផែនដី ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានវិភាគលើសមាសធាតុគីមីនៃផូស៊ីលសមុទ្រ ដើម្បីប្រើជាសូចនាករវាស់ស្ទង់កម្ពស់ទឹកសមុទ្រ ផ្គួបផ្សំជាមួយនឹងការអនុវត្ត គំរូគណិតវិទ្យា ដើម្បីទាញរកបម្រែបម្រួលនៃប្រវែងថ្ងៃ។
លទ្ធផលបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេល ៣,៦លានឆ្នាំកន្លងមក រង្វិលជុំរបស់ផែនដីតែងមានការប្រែប្រួលជានិច្ច ដោយសារកម្លាំងទាញនៃទំនាញព្រះច័ន្ទ និងដំណើរការភូគព្ភរូបវិទ្យា នៅផ្នែកខាងក្នុងផែនដី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានតែម្ដងគត់ក្នុងរយៈពេល ២លានឆ្នាំ គឺនៅចន្លោះឆ្នាំ២០០០ ដល់២០២០ ដែលភពផែនដីបានថយល្បឿនក្នុងសន្ទុះដ៏ខ្លាំងក្លាបែបនេះ។
លោក Benedikt Soja បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «អ្វីដែលយើងកំពុងសង្កេតឃើញនេះ គឺជាលទ្ធផលផ្ទាល់ដែលបង្កឡើងដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ» ពោល គឺវាជាឥទ្ធិពលនៃសកម្មភាពមនុស្សជាតិ។
ទោះបីជាការកើនឡើងរយៈពេលត្រឹមតែ ១,៣៣មីលីវិនាទី មិនអាចឱ្យយើងកត់សម្គាល់ដឹងនៅក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពិភពបច្ចេកវិទ្យាទំនើប វាគឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតនោះគឺ៖
ការរអាក់រអួលនៃប្រព័ន្ធរក្សាពេលវេលាឱ្យសុក្រឹត៖ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសកល ដូចជាប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត បណ្ដាញទូរគមនាគមន៍ និងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើ «នាឡិកាអាតូមិក» ដែលទាមទារភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាទាំងស្រុងជាមួយនឹង រង្វិលរបស់ផែនដី។ ការឃ្លាតគ្នានៃពេលវេលាត្រឹមតែមួយប្រភាគនៃវិនាទី អាចតម្រូវឱ្យមានការកែសម្រួលប្រព័ន្ធទិន្នន័យទូទាំងពិភពលោក។
ហានិភ័យសម្រាប់នាវាចរណ៍អវកាស៖ សម្រាប់យានអវកាស រាល់ការគណនាគន្លងតារាវិថីគឺត្រូវពឹងផ្អែកយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើចលនារបស់ផែនដី។ កំហុសឆ្គងត្រឹមតែមួយមីលីវិនាទីក្នុងការកំណត់ពេលវេលា អាចបណ្តាលឱ្យមានការឃ្លាតឆ្ងាយពីគោលដៅរាប់គីឡូម៉ែត្រក្នុងលំហ ដែលអាចគំរាមកំហែងដល់ជោគវាសនានៃបេសកកម្មអន្តរភព។
ជារួមមក ការដែលភពផែនដីបន្តថយល្បឿនរង្វិល គឺជាសញ្ញាព្រមានដ៏ម៉ឺងម៉ាត់បំផុតមួយពីធម្មជាតិ។ តាមការគណនា ផែនដីនឹងបន្តថយល្បឿនកាន់តែខ្លាំងថែមទៀតនាពេលអនាគត ប្រសិនបើការឡើងកម្ដៅសកលនៅតែបន្ត និងមិនមានការទប់ស្កាត់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ដូច្នេះការរក្សាស្ថិរភាពនៃពេលវេលា និងតុល្យភាពនៃភពផែនដី ទាមទារនូវសកម្មភាពអាកាសធាតុជាបន្ទាន់ ដើម្បីធានានូវនិរន្តរភាពសម្រាប់អរិយធម៌មនុស្សជាតិ និងភពផែនដីទាំងមូល៕
