(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រែក្លាយកោះឱ្យទៅជា «កោះបៃតង» តាមស្តង់ដាររបស់សហភាពអន្តរជាតិ ដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ International Union for Conservation of Nature (IUCN) គឺជាការអនុវត្តវិធានការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយចីរភាព ដើម្បីធានាឱ្យមានតុល្យភាពរវាងការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច ការការពារធនធានធម្មជាតិ និងសុខុមាលភាពរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។

១. ការការពារជីវៈចម្រុះ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី

ចំណុចស្នូលនៃស្តង់ដារ IUCN គឺការថែរក្សានិរន្តរភាពនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសំខាន់ៗរួមមាន៖ ព្រៃឈើ តំបន់ដីសើម ព្រៃកោងកាង និងផ្កាថ្ម។ ការតាមដានស្ថានភាពសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិ កម្រមាន និងជិតផុតពូជ ត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងម៉ត់ចត់តាមរយៈបញ្ជីក្រហម (IUCN Red List) ដើម្បីរៀបចំផែនការការពារឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

២. ការគ្រប់គ្រងធនធាន និងថាមពលប្រកបដោយចីរភាព

កោះបៃតងត្រូវដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្រប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាត ដូចជាថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់ ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកត្រូវអនុវត្តតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាសម្អាតទឹកកខ្វក់ និងការសន្សំសំចៃទឹក ដើម្បីការពារសន្តិសុខទឹកនៅលើកោះ។

៣. ការកាត់បន្ថយការបំពុល និងការចូលរួមរបស់សហគមន៍

ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ គឺជាចំណុចស្នូលមួយ។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចបៃតង ដូចជា ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ការនេសាទប្រកបដោយចីរភាព និងកសិកម្មបៃតង។ ចុងក្រោយគឺការគ្រប់គ្រងល្អ និងការតាមដាន។ គោលនយោបាយច្បាស់លាស់ ការអនុវត្តច្បាប់ និងការត្រួតពិនិត្យបរិស្ថានជាបន្តបន្ទាប់ ជួយធានាថា គោលដៅអភិរក្សត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន កោះបៃតងតាមស្តង់ដារ IUCN គឺជាគំរូនៃ «ការអភិវឌ្ឍដោយភាពឆ្លាតវៃ» ដែលធម្មជាតិ មនុស្ស និងសេដ្ឋកិច្ចអាចរីកចម្រើនទន្ទឹមគ្នា។ តាមរយៈគោលនយោបាយច្បាស់លាស់ និងការតាមដានយ៉ាងទៀងទាត់ យើងអាចធានាបាននូវកេរដំណែលធម្មជាតិដ៏មានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សជាតិគ្រប់ជំនាន់៕