(ភ្នំពេញ)៖ សង្គ្រាមអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែល វាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់និងលើក្រុម Proxy នៅមជ្ឈិមបូព៌ា បាន ឈានចូលដល់ថ្ងៃទី៣៥ហើយគិតត្រឹមថ្ងៃសៅរ៍ទី៤មេសាឆ្នាំ២០២៦។ យន្តហោះអាមេរិក ពីរគ្រឿងដែលធ្វើប្រតិបត្តិការ ត្រូវបានអ៊ីរ៉ង់បាញ់ទម្លាក់។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ

ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិកពីរគ្រឿង នៅថ្ងៃទី៣៥នៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ មិនមានន័យថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងឈ្នះសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់មិនទាន់ត្រូវបានបំបាក់ដូចអ្វីដែលសហរដ្ឋអាមេរិក បានអះអាងឡើយ។ ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះ២គ្រឿងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលក្នុងនោះមានមួយគ្រឿងគឺជាយន្តហោះប្រយុទ្ធ F-15 ផងដែរនោះ មានន័យថាប្រព័ន្ធ ដែនអាកាសរបស់អ៊ីរ៉ង់ នៅតែមានសមត្ថភាពបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះទំនើបអាមេរិក និងទង្វើនេះ បានទទួលការអបអរសាទរជាខ្លាំងពីពលរដ្ឋក្នុងក្រុងតេហេរ៉ង់។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះ កើតឡើងក្នុងខណៈដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បន្តវាយប្រហារលើគោលដៅសំខាន់ៗរបស់អ៊ីរ៉ង់ រួមមានមជ្ឈមណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែរ មូលដ្ឋានយោធា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល និងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ។ នៅពេលតែមួយ សង្គ្រាមក៏បានពង្រីកទៅដល់ប្រទេសលីបង់, សមុទ្ទក្រហម និងច្រកសមុទ្រសំខាន់ៗ ដែលបង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះ មិនមែនជាសង្គ្រាមយោធាធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមយុទ្ធសាស្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធនឹងថាមពល ពាណិជ្ជកម្ម និងតុល្យភាពអំណាចក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។

* យុទ្ធសាស្ត្រ «Back to the Stone Age»

បើមើលពីគោលដៅដែលត្រូវបានវាយប្រហារក្នុងរយៈពេលជាងមួយខែនៃសង្គ្រាមនេះ គេអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល មិនបានវាយតែគោលដៅយោធាធម្មតាទេ ប៉ុន្តែបានវាយលើសមត្ថភាពមូលដ្ឋានរបស់រដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ទាំងមូល។ គោលដៅដែលត្រូវបានវាយប្រហាររួមមាន មជ្ឈមណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែរ រោងចក្រថាមពលប្រេង និងឧស្ម័ន មូលដ្ឋានមីស៊ីល ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស ព្រលានយន្តហោះ កំពង់ផែ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ បណ្ដាញអគ្គិសនី និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូន។

ការវាយលើគោលដៅទាំងនេះបង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាសង្គ្រាមសមរភូមិយោធាទេ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមដើម្បីបំបាក់សមត្ថភាពរដ្ឋ។ យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ ត្រូវបានមន្ត្រីអាមេរិកមួយចំនួនហៅថា «Back to the Stone Age» មានន័យថា មិនមែនបំផ្លាញប្រទេសទាំងមូលទេ ប៉ុន្តែបំផ្លាញសមត្ថភាពឧស្សាហកម្ម ថាមពល វិទ្យាសាស្ត្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រទេសមិនអាចដំណើរការសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាបានធម្មតាទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគខ្លះបានព្រមានថា យុទ្ធសាស្ត្រ «Back to the Stone Age» អាចជាការវាយតម្លៃស្រាលរបស់អាមេរិកចំពោះសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ពិសេសការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិកពីរគ្រឿង និងសមត្ថភាពវាយតបរបស់អ៊ីរ៉ង់ ទៅលើអ៊ីស្រាអែល និងតំបន់ជុំវិញឈូងសមុទ្រ បានបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់នៅតែមានសមត្ថភាពប្រយុទ្ធ និងអាចបើកសមរភូមិច្រើនទិស ដែលអាចធ្វើឱ្យសង្គ្រាមកាន់តែពង្រីក និងគ្រោះថ្នាក់ជាងមុន។

* អត្ថន័យនៃការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិក

ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះសត្រូវពីរគ្រឿង ក្នុងបរិបទនៃយុទ្ធសាស្ត្រអាមេរិក «Back to the Stone Age» នេះមានន័យសំខាន់មួយទៀត ដោយវាបង្ហាញថា ទោះបីជាការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានបំផ្លាញមូលដ្ឋានយោធា និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនកន្លែងក៏ដោយ ក៏ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងសមត្ថភាពយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ មិនទាន់ត្រូវបានបំបាក់ទាំងស្រុងឡើយ។ ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះប្រយុទ្ធទំនើប ដូចជា F-15 មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍ធម្មតាទេ ព្រោះវាបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់នៅតែមានប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស មីស៊ីល និងរ៉ាដា ដែលអាចគំរាមកំហែងយន្តហោះអាមេរិកទំនើបនេះបាន។ នេះមានន័យថា អាមេរិកមិនទាន់គ្រប់គ្រងដែនអាកាសអ៊ីរ៉ង់បានទាំងស្រុងឡើយ ហើយសង្គ្រាមអាកាសនៅតែបន្ត។

សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិកនេះ មានអត្ថន័យផ្នែកចិត្តវិជ្ជា និងនយោបាយខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាបង្ហាញទៅប្រជាជនក្នុងប្រទេសថា កងទ័ពនៅតែអាចការពារប្រទេសបាន និងមិនទាន់ចាញ់សង្គ្រាមឡើយ។ ការអបអរសាទរនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់ បន្ទាប់ពីការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះ ក៏បង្ហាញថា សង្គ្រាមមិនត្រឹមតែជាសង្គ្រាមយោធាទេ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមផ្នែកចិត្តវិជ្ជា និងសង្គ្រាមនយោបាយផងដែរ។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិកវិញ ការបាត់បង់យន្តហោះពីរគ្រឿង មិនមែនជាការបរាជ័យយុទ្ធសាស្ត្រទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះ មិនអាចបញ្ចប់បានក្នុងរយៈពេលខ្លី ដូចការរំពឹងទុករបស់មនុស្សមួយចំនួនឡើយ។ នៅក្នុងបរិបទនៃការធ្វើសង្គ្រាមនេះ កត្តាសំខាន់មិនមែនថា នរណាឈ្នះលើសមរភូមិមួយថ្ងៃនោះទេ ប៉ុន្តែថា នរណាអាចបន្តសង្គ្រាមបានយូរជាងគេ និងអាចបំបាក់សមត្ថភាពសត្រូវបាន ក្នុងរយៈពេលវែង។ ដូច្នេះការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិកពីរ មិនបានបម្លែងទិសដៅសង្គ្រាមភ្លាមៗទេ។ វាគ្រាន់តែបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់មិនទាន់ត្រូវបានបំបាក់ ហើយសង្គ្រាមនេះនៅឆ្ងាយពីចុងបញ្ចប់របស់វា។

* សង្គ្រាមកំពុងពង្រីកទៅតំបន់

ក្រៅពីសមរភូមិរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក សង្គ្រាមនេះក៏កំពុងពង្រីកទៅតំបន់ជាច្រើនផ្សេងទៀតផងដែរ។ អ៊ីរ៉ង់បានវាយតបលើអ៊ីស្រាអែល ខណៈក្រុម Hezbollah នៅលីបង់ ក៏បានបើកការវាយប្រហារលើកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើងប្រទេស។ នៅពេលតែមួយ ក្រុម Houthis នៅយេម៉ែន ក៏បានបង្កសម្ពាធលើការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រក្រហម និងច្រក Bab al-Mandeb ផងដែរ។ ការបើកសមរភូមិច្រើនទិសបែបនេះ បង្ហាញថា សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ មិនមែនជាសង្គ្រាមរវាងប្រទេសពីរទៀតឡើយ ប៉ុន្តែបានបម្លែងទៅជាសង្គ្រាមតំបន់ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេស និងក្រុមប្រដាប់អាវុធជាច្រើន។ នៅពេលសង្គ្រាមពង្រីកទៅតំបន់បែបនេះ ហានិភ័យសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ក៏កាន់តែធំឡើងផងដែរ។ នៅពេលសង្គ្រាមមួយមានសមរភូមិច្រើនទិសបែបនេះ វាធ្វើឱ្យសង្គ្រាមអាចបន្តយូរ ពិបាកបញ្ចប់ និងអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកយ៉ាងខ្លាំងក្លាផងទៀត។

សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់នៅថ្ងៃទី៣៥ កំពុងបង្ហាញភាពច្បាស់លាស់មួយគឺ មិនទាន់មានអ្នកឈ្នះ មិនទាន់មានអ្នកចាញ់ ប៉ុន្តែសង្គ្រាមកំពុងពង្រីក និងក្លាយជាគ្រោះថ្នាក់កាន់តែធំ។ ការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះអាមេរិកពីរ មិនមានន័យថា អ៊ីរ៉ង់ឈ្នះសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់មិនទាន់បរាជ័យ និងមិនទាន់ត្រូវបានបំបាក់ទាំងស្រុងឡើយ។ នៅក្នុងសង្គ្រាមប្រភេទនេះ អ្នកឈ្នះ មិនត្រូវបានកំណត់ដោយសមរភូមិមួយថ្ងៃ ឬការបាត់បង់អាវុធមួយចំនួនទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់ដោយសមត្ថភាពអាចបន្តសង្គ្រាម និងសមត្ថភាពបំបាក់សត្រូវក្នុងរយៈពេលវែង។ នៅពេលសង្គ្រាមមួយ មិនមានអ្នកឈ្នះ និងមិនមានអ្នកចាញ់ច្បាស់ សង្គ្រាមនោះភាគច្រើន នឹងក្លាយជាសង្គ្រាមយូរ ពង្រីកធំ និងគ្រោះថ្នាក់ជាងមុន។ ហើយនៅពេលសង្គ្រាមពង្រីកទៅតំបន់ ពាក់ព័ន្ធនឹងថាមពល ច្រកសមុទ្រ និងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក សង្គ្រាមនោះ មិនមែនជាបញ្ហារបស់ប្រទេសពីរទៀតទេ ប៉ុន្តែអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខពិភពលោកទាំងមូល។

សំណួរធំបំផុតនៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ នៅពេលនេះមិនមែនថា នរណាឈ្នះសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែថា «ពិភពលោកនឹងត្រូវរងការខាតបង់ប៉ុន្មានទៀត មុនពេលសង្គ្រាមនេះបញ្ចប់?»៕