(ភ្នំពេញ)៖ បញ្ហាចម្រូងចម្រាសមួយចំនួនបានកើតឡើងនៅថ្ងៃដំបូងនៃកិច្ចឈប់បាញ់គ្នាក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់។ អ៊ីរ៉ង់ថាអាមេរិក បានបំពានលើការឈប់បាញ់ ខណៈច្រកហ័រមូស នៅមិនទាន់បើកពេញលេញ ដូចអ្វីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកចង់បានឡើយ។
តើឱសានវាទនេះ នឹងនាំទៅរកសន្តិភាព ឬនាំទៅរកការប៉ះទង្គិចថ្មី?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ…

នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ បានយល់ព្រមលើការផ្អាកបាញ់រយៈពេល ១៤ថ្ងៃ មនុស្សជាច្រើនអាចគិតថា សង្គ្រាមកំពុងធ្វើដំណើរទៅរកចំណុចសន្តិភាព។ ប៉ុន្តែការពិតវិញ កំពុងបង្ហាញអ្វីផ្សេងទៀត៖ ឱសានវាទនេះ មិនមែនកំពុងឆ្ពោះទៅរកលទ្ធផលវិជ្ជមានរួមគ្នាឡើយ ប៉ុន្តែកំពុងចាប់ផ្តើមបែកបាក់ ព្រោះភាគីទាំងពីរ មិនបានយល់ស្របគ្នាថា «ការឈប់បាញ់» មានន័យអ្វីដោយពិតប្រាកដឡើយ។
ខណៈដែលវ៉ាស៊ីនតោន មើលឃើញការឈប់បាញ់នេះ ជាវិធីសាស្ត្រដើម្បីបើកច្រកសមុទ្រ ហ័រមូស និងរក្សាស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក, តេហេរ៉ង់វិញ មើលឃើញថា ការឈប់បាញ់នេះ ត្រូវបានបំពានតាំងពីដើម តាមរយៈការអនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីស្រាអែល បន្តសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងក្រុម Proxy របស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសលីបង់។

នៅថ្ងៃដំបូងនៃការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ច្រកហ័រមូស នៅតែមិនទាន់បើក ខណៈប្រទេសលីបង់ បានប្រកាសកាន់ទុក្ខជាតិមួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល ដែលបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ២៥៤នាក់ និងបង្កឱ្យមានអ្នករងរបួសជាង ១,១៦៥នាក់។ ស្ថានភាពនេះ បង្ហាញថា ទោះមានការឈប់បាញ់លើក្រដាស ក៏សង្គ្រាមនៅលើដីមិនបានបញ្ឈប់ឡើយ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានព្រមានតាមបណ្តាញសង្គមថា «នាវា យន្តហោះ និងបុគ្គលិកយោធាអាមេរិកទាំងអស់» នឹងនៅបន្តរក្សាទីតាំងជុំវិញអ៊ីរ៉ង់ រហូតដល់ «កិច្ចព្រមព្រៀងពិតប្រាកដ» ស្តីពីបទឈប់បាញ់ ត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងពេញលេញ ហើយបានបញ្ចាក់ទៀតថា ប្រសិនបើមិនមានការគោរព នោះការវាយប្រហារបន្ថែម អាចកើតឡើងវិញ។ នៅជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក អាបាស់ អារ៉ាជី បានឆ្លើយតបថា «លក្ខខណ្ឌរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ គឺច្បាស់លាស់» ជាពិសេសចំពោះបញ្ហាលីបង់។ លោកបានបញ្ជាក់ថា វ៉ាស៊ីនតោន ត្រូវតែជ្រើសរើសរវាង «បទឈប់បាញ់» ឬ «បន្តសង្គ្រាមតាមរយៈអ៊ីស្រាអែល» ព្រោះ «វាមិនអាចមានទាំងពីរបានឡើយ»។

*ហ័រមូស៖ សមរភូមិថាមពលរបស់ពិភពលោក

អ៊ីរ៉ង់បានអះអាងថា ចរាចរណ៍ដឹកជញ្ជូនតាមច្រកសមុទ្រ ហ័រមូស ត្រូវបានផ្អាក បន្ទាប់ពីបានចោទប្រកាន់ថា អ៊ីស្រាអែលបានបំពានបទឈប់បាញ់ តាមរយៈការវាយប្រហារលើប្រទេសលីបង់។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលវិញ បានបញ្ជាក់ថា លីបង់មិនស្ថិតក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ឡើយ ខណៈអ៊ីរ៉ង់អះអាងផ្ទុយថា លីបង់គឺជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ។

នៅពេលដូចគ្នា អនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក JD Vance បានបង្ហាញថា មានសំណើ១០ចំណុច យ៉ាងហោចណាស់បីកំណែផ្សេងគ្នា ដែលបានបង្កើតភាពច្របូកច្របល់អំពីមូលដ្ឋានពិតប្រាកដនៃការចរចា។ នេះបង្ហាញថា ទោះបីមានឱសានវាទដូចគ្នា ក៏ភាគីទាំងពីរមិនទាន់មានសេចក្តីយល់ឃើញរួម លើខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនៅឡើយទេ។

ច្រកសមុទ្រ ហ័រមូស មិនមែនជាចំណុចភូមិសាស្ត្រធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាច្រកសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងរបស់ពិភពលោក។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ ការបើកច្រកនេះ មានន័យថា ការពារស្ថិរភាពតម្លៃប្រេង ការគ្រប់គ្រងអតិផរណា និងការរក្សាស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល។
ហេតុនេះហើយបានជា វ៉ាស៊ីនតោនបានដាក់លក្ខខណ្ឌយ៉ាងច្បាស់ថា ការឈប់បាញ់ ត្រូវតែភ្ជាប់ជាមួយនឹងការបើកច្រក ហ័រមូស។ បើមិនដូច្នោះទេ ឱសានវាទនេះ នឹងបាត់បង់អត្ថន័យភ្លាមៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ ហ័រមូស គឺជាឧបករណ៍សម្ពាធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់។ ការគ្រប់គ្រងច្រកនេះ មិនត្រឹមតែជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចទេ ប៉ុន្តែជាឧបករណ៍ចរចា ដើម្បីបង្កើនអំណាចលើតុពិភាក្សា។ ដូច្នេះ ការបើក ឬបិទ ហ័រមូស មិនមែនជាបញ្ហាបច្ចេកទេសទេ។ វាជាការសម្រេចចិត្តយុទ្ធសាស្ត្រដែលអាចកំណត់ទិសដៅសង្គ្រាមទាំងមូល។

*លីបង់៖ សមរភូមិអំណាចតំបន់

អ៊ីស្រាអែល កំពុងបន្តវាយប្រហារលើក្រុម Proxy របស់អ៊ីរ៉ង់នៅលីបង់ ទោះបីមានការឈប់បាញ់រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ក៏ដោយ។ សម្រាប់អ៊ីស្រាអែល និងវ៉ាស៊ីនតោន សមរភូមិនេះ មិនស្ថិតក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឡើយ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu បានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសលីបង់មិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងបទឈប់បាញ់រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ឡើយ ខណៈអនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកJD Vance ក៏បានបន្ថែមថា «យើងមិនដែលធ្វើការសន្យានោះទេ»។

ទោះយ៉ាងណា ផលប៉ះពាល់នៅលើដីវិញ កំពុងធ្ងន់ធ្ងរឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ តាមការរាយការណ៍ ប្រទេសលីបង់ បានប្រកាសកាន់ទុក្ខជាតិមួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីរលកនៃការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល ដែលបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ២៥៤នាក់ និងបង្កឱ្យមានអ្នករងរបួសជាង ១,១៦៥នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ នេះបង្ហាញថា សង្គ្រាមនៅលើសមរភូមិនេះ មិនត្រឹមតែបន្តទេ ប៉ុន្តែកំពុងពង្រីក។ ផ្ទុយទៅវិញ សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ នេះជាបញ្ហាស្នូលនៃការឈប់បាញ់។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi បានបញ្ជាក់ថា «លក្ខខណ្ឌរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ គឺច្បាស់លាស់» ហើយរួមបញ្ចូលទាំងប្រទេសលីបង់។ លោកបានព្រមានថា វ៉ាស៊ីនតោន ត្រូវតែជ្រើសរើសរវាង «បទឈប់បាញ់» ឬ «បន្តសង្គ្រាមតាមរយៈអ៊ីស្រាអែល» ព្រោះ «មិនអាចមានទាំងពីរបានឡើយ»។

នៅជាមួយគ្នានេះ ប្រធានសភាអ៊ីរ៉ង់ លោក Mohammad Bagher Ghalibaf បានអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិក បានបំពានកិច្ចព្រមព្រៀង ដោយបរាជ័យក្នុងការបញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើលីបង់ រំលោភលើដែនអាកាសអ៊ីរ៉ង់ និងបដិសេធសិទ្ធិនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។

សម្រាប់តេហេរ៉ង់ ការវាយប្រហារនៅលីបង់ មិនមែនជាសង្គ្រាមផ្សេងទៀតទេ ប៉ុន្តែជាការបន្តសង្គ្រាម «តាមរយៈភាគីទីបី» ដែលត្រូវតែគេចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃបទឈប់បាញ់។ ខណៈអាមេរិកមើលវាជាបញ្ហាផ្សេងពីកិច្ចព្រមព្រៀង, ការខុសគ្នានៃការបកស្រាយនេះ បានបង្កើតភាពតានតឹងយ៉ាងខ្លាំង។ លទ្ធផលគឺថា លីបង់កំពុងក្លាយជាសមរភូមិអំណាច ដែលអាចកំណត់ទិសដៅនៃឱសានវាទទាំងមូល។ អ៊ីរ៉ង់ អាចប្រើមូលហេតុនៃការវាយប្រហារនៅទីនោះ ជាហេតុផលដើម្បីបន្តបិទច្រក ហ័រមូស ខណៈវ៉ាស៊ីនតោនវិញ បន្តបែងចែកសង្គ្រាមនេះ ចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀង។

*ហានិភ័យ៖ ពេលឱសានវាទក្លាយជាចំណុចផ្ទុះ

បើច្រកសមុទ្រ ហ័រមូស មិនត្រូវបានបើកឡើងវិញ ហើយការវាយប្រហារនៅលីបង់នៅតែបន្តឱសានវាទ ១៤ថ្ងៃ ទំនងមិនអាចនាំទៅរកសន្តិភាពបានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចក្លាយជាចំណុចផ្ទុះថ្មី ដែលបង្ហាញពីការបរាជ័យនៃការឈប់បាញ់មួយ ដែលមិនមានមូលដ្ឋានយល់ស្របគ្នាតាំងពីដើម។

ទីផ្សារប្រេង ពេលនេះ បានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសញ្ញានៃការឈប់បាញ់។ តម្លៃប្រេងឆៅប្រភេទ Brent ដែលជាស្តង់ដារសកល បានធ្លាក់ចុះ ១៣.២៩% មកនៅត្រឹម ៩៤.៧៥ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ១១ ខែមីនា។ ទោះយ៉ាងណា តម្លៃនេះ នៅតែខ្ពស់ជាងកម្រិតប្រហែល ៧៤ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល មុនពេលសង្គ្រាមចាប់ផ្តើមនៅចុងខែកុម្ភៈ។ នេះបង្ហាញថា ទីផ្សារកំពុងឆ្លើយតបនឹងក្តីសង្ឃឹម ប៉ុន្តែមិនទាន់ឆ្លើយតបនឹងការពិតនៅលើដីនោះទេ។

បើបញ្ហាច្រក ហ័រមូស និងស្ថានភាពនៅលីបង់ បន្តជាចំណុចប្រទាញប្រទង់ ដែលមិនអាចដោះស្រាយបាន ឱសានវាទ ១៤ថ្ងៃ នឹងមិនអាចបញ្ចប់ទៅដោយស្ថិរភាពឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចបើកផ្លូវទៅរកការកើនឡើងនៃភាពតានតឹង និងការប្រឈមមុខដំណាក់កាលថ្មី។ នៅក្នុងបរិបទនេះ ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន កំពុងដើរតួនាទីជាភាគីសម្របសម្រួលសំខាន់។ ភាគីអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវគ្រោងជួបទល់មុខគ្នា នៅថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា ដើម្បីដោះស្រាយចំណុចដែលនៅតែជាប់គាំង។ ជំនួបនេះ អាចក្លាយជាចំណុចសម្រេចចិត្តមួយ ថាតើវិបត្តិនឹងបន្តដំណើរទៅរកការបញ្ចប់ ឬនឹងបញ្ចូលទៅក្នុងដំណាក់កាលប្រឈមមុខថ្មី ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងមុន។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ នៅចុងក្រោយនេះ អ្វីដែលកំពុងកើតឡើង មិនមែនជាការឈប់បាញ់ដែលកំពុងនាំទៅរកសន្តិភាពឡើយ ប៉ុន្តែជាការផ្អាកមួយ ដែលសង្គ្រាមពីរប្រភេទ កំពុងបន្តនៅក្រោមឈ្មោះតែមួយ។ មួយគឺ ហ័រមូស សមរភូមិថាមពល ដែលកំណត់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ មួយទៀតគឺ លីបង់សមរភូមិអំណាច ដែលកំណត់ឥទ្ធិពលតំបន់។
ដូច្នេះ ឱសានវាទ១៤ថ្ងៃនេះ មិនមែនជាការប្រកួតថា តើនរណាឈ្នះសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែជាការសាកល្បងដ៏ធំមួយ គឺថាតើប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ អាចគ្រប់គ្រងសង្គ្រាមពីរ ដែលកំពុងប៉ះទង្គិចគ្នា ក្នុងពេលតែមួយបានដែរ ឬយ៉ាងណា?

បើសិនជាមិនអាចគ្រប់គ្រងបានទេ ឱសានវាទនេះ នឹងមិនក្លាយជាចំណុចបញ្ចប់នៃវិបត្តិទេ ប៉ុន្តែអាចក្លាយជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃដំណាក់កាលថ្មី ដំណាក់កាលដែលសង្គ្រាម មិនត្រឹមតែពង្រីកលើផែនទីនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល៕