(ភ្នំពេញ)៖ ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាខួប៥១ឆ្នាំ នៃការចងចាំដ៏ឈឺចាប់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដែលប្រជាជនខ្មែរជាច្រើនលាននាក់ បានបាត់បង់ជីវិតក្រោមរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬដែលគេស្គាល់ថា របបខ្មែរក្រហម។

នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ របបនេះបានឡើងកាន់អំណាច បណ្តាលឱ្យប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ចូលក្នុងសម័យងងឹតរយៈពេល៣ឆ្នាំ ៨ខែ និង២០ថ្ងៃ ដែលពោរពេញទៅដោយអំពើសម្លាប់រង្គាល និងការបំបែកសង្គមជាតិ។

រហូតដល់ថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ទើបកម្ពុជាត្រូវបានរំដោះចេញពីរបបដ៏សាហាវនេះ តាមរយៈការតស៊ូរបស់រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា។ បើគ្មានថ្ងៃរំដោះនោះទេ អនាគតប្រទេសកម្ពុជា ប្រហែលជាមិនអាចស្មានបានឡើយ។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទអត្ថាធិប្បាយស៊ីជម្រៅមួយសម្រាប់ទិវាថ្ងៃទី១៧មេសាខួប៥១ ឆ្នាំនេះ៖

ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា គឺជាទិវាសម្រាប់រំលឹកមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់កម្ពុជា ដើម្បីការពារអនាគត និងធានាថា មហាសោកនាដកម្មបែបនោះ នឹងមិនកើតឡើងសាជាថ្មីលើទឹកដីអង្ករដ៏បវរនេះឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រទេសមួយ មិនត្រូវបានបំផ្លាញដោយសត្រូវពីក្រៅតែប៉ុណ្ណោះទេ, វាអាចដួលរលំដោយការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង អំពើជ្រុលនិយម និងការញុះញង់នយោបាយ ដែលបំផ្លាញជាតិដោយដៃខ្លួនឯង។

ដូច្នេះ ការរំលឹកថ្ងៃទី១៧ មេសា មិនមែនជាការចងចាំអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការរំលឹកដ៏មានន័យជ្រាលជ្រៅថា សន្តិភាព និងការរួបរួមជាតិ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ។ វាជាផលវិបាកនៃមេរៀនដ៏ឈឺចាប់ ដែលបានបង់តម្លៃដោយជីវិតខ្មែររាប់លាននាក់។

ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ គឺជាលទ្ធផលនៃសង្គ្រាម និងវិបត្តិបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ដែលបានរុញច្រានសង្គមកម្ពុជា ឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងមហាវិនាសកម្មមួយ ដែលមិនអាចបំភ្លេចបាន។

ការរំលឹកខួបថ្ងៃទី១៧ មេសា នៅឆ្នាំនេះ កើតឡើងក្នុងបរិបទនយោបាយ និងសង្គមមួយ ដែលមានសំឡេងញុះញង់ពីក្រុមជ្រុលនិយមខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស កំពុងព្យាយាមជម្រុញឱ្យមានការបះបោរ និងបង្កភាពបែកបាក់ក្នុងសង្គម ក្រោមលេសនយោបាយផ្សេងៗ ដូចជាការចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាបាន “កាត់ដី” ឱ្យប្រទេសជិតខាង ដើម្បីប្តូរនឹងអំណាចនយោបាយ។

ក្នុងបរិបទបែបនេះ ការរំលឹកថ្ងៃទី១៧ មេសា មិនមែនជាការមើលតែអតីតកាលទេ ប៉ុន្តែជាការដាស់តឿនដ៏ច្បាស់លាស់មួយឱ្យប្រជាជនខ្មែរ យល់ថា ប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចកើតឡើងម្ដងទៀត ប្រសិនបើសង្គមធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការបែកបាក់ ការញុះញង់ និងអំពើជ្រុលនិយម ដូចអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងអតីតកាល។

*ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ គឺជាចំណុចបម្លែងដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា នៅពេលដែលក្រុងភ្នំពេញ បានធ្លាក់ចូលក្នុងដៃកងកម្លាំងខ្មែរក្រហម ហើយប្រទេសទាំងមូលបានចូលទៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសរយៈពេល ៣ឆ្នាំ ៨ខែ និង២០ថ្ងៃ។

ក្នុងរយៈពេលនោះ ប្រជាជនខ្មែរជាច្រើនលាននាក់ បានបាត់បង់ជីវិតដោយសារការសម្លាប់ ការធ្វើទារុណកម្ម ការអត់អាហារ និងជំងឺ ខណៈគ្រួសារ ត្រូវបានបំបែក សិទ្ធិមនុស្សត្រូវបានលុបបំបាត់ ហើយសង្គមទាំងមូលបានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពងងឹត និងវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។

របបនោះបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ នៅពេលដែលកម្លាំងរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា បានចូលមករំដោះប្រទេស និងបញ្ចប់របបខ្មែរក្រហម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃថ្ងៃទី១៧ មេសា មិនមែនជារឿងអតីតកាលដែលត្រូវបំភ្លេចទេ ប៉ុន្តែជាមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ធំមួយ ដែលបង្ហាញថា ប្រទេសមួយ អាចដួលរលំបាន នៅពេលមានសង្គ្រាម ការបែកបាក់នយោបាយ និងអំពើជ្រុលនិយម។

*កម្ពុជាមុនឆ្នាំ១៩៧៥៖ ការបែកបាក់នយោបាយ និងសង្គ្រាម
មុនឆ្នាំ១៩៧៥ កម្ពុជា មិនមែនធ្លាក់ចូលទៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដោយចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលនៃការបែកបាក់នយោបាយ សង្គ្រាម និងអស្ថិរភាពយូរឆ្នាំ។
ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដល់ដើមឆ្នាំ១៩៧០ ប្រទេសកម្ពុជា បានធ្លាក់ចូលក្នុងការប្រកួតប្រជែងនយោបាយ ការប្រឆាំងគ្នាផ្ទៃក្នុង និងសង្គ្រាមក្នុងតំបន់ ដែលបានបំផ្លាញស្ថិរភាពរបស់រដ្ឋ និងសង្គម។

ភាពបែកបាក់សង្គមបានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីមានរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលបានទម្លាក់អតីតព្រះប្រមុខរដ្ឋ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ដោយក្រុមរបស់លោក លន់ នល់ ហើយក្រោយមកបានបង្កើតរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ ចាប់ពីពេលនោះមក កម្ពុជាបានធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល ដែលបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។

ការបែកបាក់នយោបាយ និងសង្គ្រាម បានធ្វើឱ្យសង្គមបែកបាក់ ប្រជាជនបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើរដ្ឋ សេដ្ឋកិច្ចដួលរលំ និងជីវភាពប្រជាជនកាន់តែលំបាក។ ស្ថានភាពបែបនេះ បានបង្កលក្ខខណ្ឌឱ្យកម្លាំងជ្រុលនិយម កើនឡើង និងទទួលបានការគាំទ្រពីមនុស្សមួយចំនួន ដែលជាចំណុចសំខាន់មួយ នាំឱ្យប្រទេសធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៅឆ្នាំ១៩៧៥។

*សម័យមានផ្ទះ តែគ្មានមនុស្សនៅ, មានផ្លូវ តែគ្មានមនុស្សដើរ
បន្ទាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥, ផ្លូវដែលធ្លាប់តែអ៊ូអរ សាលារៀនដែលធ្លាប់មានសិស្ស អារាមដែលធ្លាប់មានព្រះសង្ឃ និងជាកន្លែងដែលធ្លាប់ឮសម្លេងសូត្រធម៌ដ៏រងំនោះ បានក្លាយជាទីរហោដ្ឋាន នៅពេលដែលប្រជាជនទាំងឡាយ ត្រូវបានបង្ខំឱ្យជម្លៀសចេញពីទីក្រុង ទៅកាន់ជនបទ។ ទីក្រុងដែលធ្លាប់មានជីវិត បានក្លាយជាទីក្រុងទំនេរ មានផ្ទះ ប៉ុន្តែគ្មានមនុស្សនៅ មានផ្លូវ ប៉ុន្តែគ្មានមនុស្សដើរ។

ការគ្រប់គ្រងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ៨ ខែ និង ២០ ថ្ងៃ ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជារយៈពេលដ៏សែនមហាឈឺចាប់ និងមហាវិនាសកម្មបំផុត ដែលមិនធ្លាប់កើតមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា។ ប្រជាជនកម្ពុជាច្រើនលាននាក់ បានស្លាប់ និងបែកបាក់ព្រាត់ប្រាសពីក្រុមគ្រួសារ ដោយសារអំពើធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការអត់អាហារ ជំងឺ និងការសម្លាប់។

របបនោះ បានបង្កើតការចងគំនុំ និងការបែងចែកមនុស្សជាពីរក្រុម គឺប្រជាជនមូលដ្ឋាន និងប្រជាជនជម្លៀសពីទីក្រុង ដែលត្រូវបានគេហៅថា «អ្នក១៧ មេសា»។ ក្នុងក្រសែភ្នែករបស់អ្នកមូលដ្ឋាន ប្រជាជនដែលជម្លៀសពីទីក្រុង ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសត្រូវបដិវត្តន៍ ឬជាមនុស្សដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអតីតរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។

ការចងគំនុំ និងការបែងចែកមនុស្សបែបនេះ បាននាំឱ្យមនុស្សជាច្រើន ដែលធ្លាប់ធ្វើការនៅតាមក្រសួង មន្ទីរ ឬធ្លាប់ជាស៊ីវិល និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ក្នុងអតីតរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដូចជា ទាហាន ប៉េអឹម និងប៉ូលីស ក្លាយជាមុខព្រួញ ដែលត្រូវបានកម្ទេចចោល។

ក្នុងរយៈពេលខ្លី ប្រទេសទាំងមូលបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសុបិន្តអាក្រក់នៃការឈឺចាប់ ការបែកបាក់គ្រួសារ និងមហាវិនាសកម្ម ដែលមិនធ្លាប់កើតមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា និងជាវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ថ្ងៃទី១៧ មេសា បានបង្ហាញថា នៅពេលដែលសង្គមធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាម ការបែកបាក់ និងអំពើជ្រុលនិយម មនុស្សអាចប្រែក្លាយពីអ្នកជិតខាង ទៅជាសត្រូវ ហើយប្រទេសទាំងមូល អាចធ្លាក់ចូលក្នុងមហាវិនាសកម្មបានក្នុងរយៈពេលខ្លីបំផុត។

*មេរៀនសម្រាប់សង្គមកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ
មហាវិនាសកម្ម ដែលបានកើតឡើងក្រោយថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា មិនមែនជារឿងដែលត្រូវរំលឹក ដើម្បីសោកស្តាយអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ធំមួយ សម្រាប់ជំនាន់បច្ចុប្បន្ន និងជំនាន់អនាគត។ ការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺមិនមែនដើម្បីរស់នៅក្នុងអតីតកាលទេ ប៉ុន្តែដើម្បីកុំឱ្យប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ឈឺចាប់នោះ កើតឡើងម្ដងទៀត។

មេរៀនធំបំផុតពីថ្ងៃទី១៧ មេសា គឺថា ប្រទេសមួយ អាចបាត់បង់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងអនាគតរបស់ខ្លួន នៅពេលដែលសង្គម ធ្លាក់ចូលក្នុងការបែកបាក់ អំពើជ្រុលនិយម និងការញុះញង់នយោបាយ។ នៅពេលដែលមនុស្សមិនអាចរស់នៅជាមួយគ្នា ដោយការយោគយល់ និងការអត់ឱនបាន នោះសង្គមអាចធ្លាក់ចូលក្នុងភាពខឹងសម្បារ ការសងសឹក និងអំពើហិង្សា។

ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង អាចគ្រោះថ្នាក់ជាងសត្រូវពីក្រៅ ព្រោះវាធ្វើឱ្យប្រទេសខ្សោយ សង្គមបែកបាក់ និងងាយធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិធំៗ។ ប្រទេសជាច្រើននៅលើពិភពលោក បានធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាម និងវិបត្តិ មិនមែនដោយសារសត្រូវពីក្រៅតែមួយគត់ទេ ប៉ុន្តែដោយសារការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង និងអំពើជ្រុលនិយមរបស់ខ្លួនឯង។

ដូច្នេះ មេរៀនសំខាន់មួយពីថ្ងៃទី១៧ មេសា គឺថា សន្តិភាព ការរួបរួមជាតិ និងស្ថិរភាពសង្គម គឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់អនាគតប្រទេសជាតិ ហើយវាជារឿងដែលត្រូវការពារ និងថែរក្សាជានិច្ច មិនមែនជារឿងដែលអាចបាត់បង់ហើយយកវិញបានងាយៗទេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រមិនត្រឹមតែប្រាប់យើងអំពីអតីតកាលទេ ប៉ុន្តែប្រាប់យើងអំពីអនាគតផងដែរ។ ប្រសិនបើយើងមិនរៀនពីប្រវត្តិសាស្ត្រ នោះប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចកើតឡើងម្ដងទៀត។
ដូច្នេះ មេរៀនធំបំផុតពីថ្ងៃទី១៧ មេសា គឺមិនមែនត្រឹមតែអំពីសង្គ្រាម និងមហាវិនាសកម្មទេ ប៉ុន្តែអំពីតម្លៃសន្តិភាព ការរួបរួម និងការរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្តិភាព។

*សន្តិភាព និងស្ថិរភាព ជាអាទិភាពជាតិ
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម និងវិបត្តិយូរឆ្នាំ, កម្ពុជា បានចំណាយពេលយូរខ្លាំងក្នុងការស្តារប្រទេស ស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងកសាងសន្តិភាពឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែជាអកុសល មហិច្ឆិតារបស់ថៃ ដែលមានប្រវត្តិចិញ្ចឹមគំនិតលើការប៉ុនប៉ងលេបយកទឹកដីខ្មែរតាំងពីអតីតកាល បានបន្តបង្កសម្ពាធលើអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ដោយបណ្ដាលឱ្យមានការបាត់បង់ផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីតាមបណ្តោយព្រំដែន ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ២០២៥។

ក្នុងបរិបទនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលដាក់អាទិភាពលើប្រយោជន៍ជាតិ និងអាយុជីវិតប្រជាជន បានជ្រើសរើសប្រើប្រាស់យុទ្ធវិធីច្បាប់ និងការទូត ដើម្បីការពារនិងទាមទារទឹកដីវិញ ដោយជៀសវាងការប្រឈមមុខដោយអាវុធ ដែលអាចនាំទៅវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ក្រុមនយោបាយប្រឆាំងនៅក្រៅប្រទេស បានព្យាយាមអុជអាល និងញុះញង់ ដោយចោទប្រកាន់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាន “កាត់ដី” ឱ្យថៃ ដើម្បីរក្សាអំណាច។ ការចោទប្រកាន់បែបនេះ មិនត្រឹមតែខុសពីការពិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កការយល់ច្រឡំ និងបំផ្លាញឯកភាពជាតិ នៅពេលដែលប្រទេសត្រូវការសាមគ្គីភាពខ្ពស់បំផុត។
ដូច្នេះ សន្តិភាព និងស្ថិរភាព មិនមែនជារឿងតូច ឬកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ, វាជាគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ការវិនិយោគ ការអភិវឌ្ឍសង្គម និងអនាគតរបស់ប្រទេសជាតិទាំងមូល។

ប្រទេសណាដែលគ្មានសន្តិភាព មិនអាចអភិវឌ្ឍបានឡើយ។ ប្រទេសណាដែលមានសង្គ្រាម មិនអាចមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនបាន។ ហើយប្រទេសណាដែលសង្គមបែកបាក់ នឹងបាត់បង់ទាំងស្ថិរភាព និងអនាគតរបស់ខ្លួន។ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសជាច្រើននៅលើពិភពលោក បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សង្គ្រាម និងការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង គឺជាមូលហេតុសំខាន់បំផុតនៃការដួលរលំរបស់ជាតិមួយ។

នៅក្នុងសង្គមសព្វថ្ងៃ ការបែកបាក់នយោបាយ និងការញុះញង់តាមបណ្តាញសង្គម អាចបង្កឱ្យមានការយល់ច្រឡំ ការខឹងសម្បារ និងការបែកបាក់ក្នុងសង្គម។ ប្រវត្តិសាស្ត្រក៏បានបង្ហាញថា ប្រទេសជាច្រើនមិនបានធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិ ដោយសារសត្រូវពីក្រៅតែមួយគត់ទេ ប៉ុន្តែដោយសារអំពើជ្រុលនិយម និងការញុះញង់ផ្ទៃក្នុង ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនប្រឆាំងគ្នាខ្លួនឯង។

ដូច្នេះ មេរៀនពីថ្ងៃទី១៧ មេសា មិនមែនត្រឹមតែជាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលត្រូវចងចាំទេ, វាជាការដាស់តឿនដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សង្គមបច្ចុប្បន្ន។ ប្រសិនបើយើងមិនប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការបែកបាក់ និងអំពើជ្រុលនិយមទេ នោះការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង អាចនាំប្រទេសមួយទៅរកវិបត្តិជាតិបានវិញ។

*សន្និដ្ឋាន៖ រំលឹកអតីតកាល ដើម្បីការពារអនាគត
ថ្ងៃទី១៧ មេសា មិនមែនជាកាលបរិច្ឆេទមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការរំលឹកថា ប្រទេសមួយអាចបាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់ ក្នុងរយៈពេលខ្លី នៅពេលដែលសង្គមធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាម ការបែកបាក់ និងអំពើជ្រុលនិយម។

ដូច្នេះ ការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនមែនដើម្បីសោកស្តាយអតីតកាលឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីរំលឹកឱ្យយើងទាំងអស់គ្នា យល់ថា សន្តិភាព មិនមែនជារឿងកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែជាអ្វីដែលត្រូវការពារ ថែរក្សា និងការពារជានិច្ច។ ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្ងៃទី១៧ មេសា គឺជាការរំលឹកថា អ្វីដែលបានកើតឡើងម្ដង អាចកើតឡើងម្ដងទៀត ប្រសិនបើសង្គមមិនរៀនពីមេរៀនអតីតកាល។

ការរំលឹកអតីតកាល គឺមិនមែនដើម្បីរស់នៅក្នុងការឈឺចាប់ទេ ប៉ុន្តែដើម្បីការពារអនាគត។ មេរៀនធំបំផុតពីប្រវត្តិសាស្ត្រយើង គឺថា សន្តិភាព និងការរួបរួមជាតិ មានតម្លៃខ្ពស់ជាងអ្វីៗទាំងអស់ ហើយវាជាអ្វីដែលប្រទេសមួយ មិនអាចបាត់បង់ម្ដងទៀតបានឡើយ។