(ភ្នំពេញ)៖ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បរិយាកាសនិទាឃរដូវកំពុងស្រស់បំព្រង។ គិតចាប់ពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលប្រធានាធិបតីចិនបានអញ្ជើញមកបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា ពេលនេះគឺមានរយៈពេលមួយឆ្នាំគត់។

ក្នុងបរិបទអន្តរជាតិដែលកំពុងប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះ ពេលវេលាគឺជារង្វាស់ដ៏ល្អបំផុតដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។ ក្រឡេកមើលមួយឆ្នាំកន្លងទៅ ប្រទេសទាំងពីរចិននិងកម្ពុជា បានអនុវត្តយ៉ាងពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត នូវរាល់កិច្ចព្រមព្រៀង និងឯកសារសហប្រតិបត្តិការចំនួន៣៧ ដែលសម្រេចបានក្នុងអំឡុងពេលទស្សនកិច្ចនោះ។ ចាប់ពីភាពអ៊ូអរតាមដងផ្លូវក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ រហូតដល់សំឡេងស៊ីរ៉ែននៅកំពង់ផែរាម ពីស្ពានឆ្លងកាត់ទន្លេដែលផុសឡើងយ៉ាងលឿន ដល់ទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីដែលកើនឡើងយ៉ាងគំហុក ប្រទេសទាំងពីរបានប្រើប្រាស់សកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីសរសេរនូវចម្លើយ «មិត្តដែកថែប» ដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ «សហគមន៍វាសនារួមចិន-កម្ពុជាគ្រប់កាលៈទេសៈក្នុងយុគសម័យថ្មី»។

- ទំនុកចិត្តខាងនយោបាយ៖ ការលើកកម្ពស់យុទ្ធសាស្ត្រពី «មិត្តដែកថែប» ទៅជា «គ្រប់កាលៈទេសៈ» ភាពពិសេសនៃទំនាក់ទំនងចិន-កម្ពុជា គឺស្ថិតនៅត្រង់ទំនុកចិត្តខាងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំយូរអង្វែង។ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លងទៅ សមិទ្ធផលនយោបាយដ៏លេចធ្លោបំផុត គឺការបោះជំហានជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការលើកកម្ពស់ឋានៈទំនាក់ទំនងប្រទេសទាំងពីរ ជាលើកដំបូងដែលប្រទេសចិនបានលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដល់កម្រិត «គ្រប់កាលៈទេសៈ»។

នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាវោហារសាស្ត្រការទូតទទេនោះទេ ប៉ុន្តែមានការគាំទ្រដោយយន្តការរឹងមាំ និងអន្តរកម្មកម្រិតខ្ពស់។ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំនេះ រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិនៃប្រទេសទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងញឹកញាប់ ដោយឯកឧត្តម ស៊ី ជីនភីង ប្រធានាធិបតីចិន បានជួបពិភាក្សាការងារជាមួយសម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅទីក្រុងធានជីន ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញបន្ថែមនូវទិសដៅសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។ អ្វីដែលកាន់តែមានអត្ថន័យជាសញ្ញាណនោះ គឺការបង្កើតយន្តការសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ «២+២» រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ ដែលមានន័យថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រ សន្តិសុខ និងការទូត បានឈានចូលដល់ដំណាក់កាលថ្មីមួយដែលជាស្ថាប័ន និងមានលក្ខណៈជាប្រចាំ។ ចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងផលប្រយោជន៍ស្នូល កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាសាធារណៈសាជាថ្មីនូវការប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងរឹងមាំនូវគោលការណ៍ «ចិនតែមួយ» ដែលបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវជាមិត្តដែកថែបពិតប្រាកដ។

- សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មឈ្នះ-ឈ្នះ៖ ក្របខ័ណ្ឌ «កិច្ចសហប្រតិបត្តិការឆកោណត្បូងពេជ្រ» ទទួលបានផ្លែផ្កាដ៏សម្បូរបែប ប្រសិនបើការជឿទុកចិត្តខាងនយោបាយជាថ្មបាត កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មគឺជាម៉ាស៊ីនរុញច្រាន។ ក្រោមក្របខ័ណ្ឌសហប្រតិបត្តិការ «ឆកោណត្បូងពេជ្រ» ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសទាំងពីរ បានកើនឡើងក្នុងល្បឿនគួរឱ្យកត់សម្គាល់។

- ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគជាកម្លាំងជំរុញ៖ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីបានឈានជិតដល់ ២០ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក (១៩,៧៣ ពាន់លានដុល្លារ) កើនឡើង ២៩,៩% ខណៈចិននៅតែបន្តជាប្រភពទុនវិនិយោគបរទេសធំជាងគេ ដោយកាន់កាប់ចំណែក ៥៤,២៥%។ ឈានចូលត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ កំណើននៅតែបន្តក្នុងអត្រា ២៦,៨%។

- គម្រោងធំៗសម្រេចបានលទ្ធផលជាក់ស្តែង៖ ដើមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ គឺជា «សប្តាហ៍នៃការប្រមូលផល» នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចិន-កម្ពុជា, ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន ឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គ ខេត្តក្រចេះ ត្រូវបានបើកឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការគម្រោងវារីអគ្គិសនីបូមទឹកស្តុកទុកស្ទឹងតាតៃលើ បានបើកការដ្ឋានសាងសង់ និងគម្រោងដំណាក់កាលទី២ នៃព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ក៏បានចាប់ផ្តើមការដ្ឋានសាងសង់ជាផ្លូវការផងដែរ។

- ការលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជន៖ ពីផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ រហូតដល់អត្រាការគ្របដណ្តប់ថាមពលអគ្គិសនីជាតិ ៩៥,៨៨% កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះបាននាំមកនូវភាគលាភសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែង។ ការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុពីធនាគារចិន ក៏កំពុងបន្តជួយជំរុញគម្រោងទាំងនេះផងដែរ។

- កិច្ចសហការសន្តិសុខ៖ តម្លាភាព និងការកសាងសមត្ថភាពដើរទន្ទឹមគ្នា ក្នុងបរិបទសន្តិសុខតំបន់ដ៏ស្មុគស្មាញ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកយោធាចិន-កម្ពុជា បានបង្ហាញទាំងការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការរក្សាសន្តិភាព និងជំហរបើកចំហ។

មជ្ឈមណ្ឌលគាំទ្រ និងហ្វឹកហ្វឺនរួមគ្នានៅកំពង់ផែរាម មិនត្រឹមតែបើកចំហសម្រាប់ប្រទេសជាមិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងទទួលបានជោគជ័យក្នុងការទទួលស្វាគមន៍នាវាចម្បាំងអាមេរិកផងដែរ។ គំរូប្រតិបត្តិការដែលមានតម្លាភាព និងបើកចំហបានលុបបំបាត់ការស្មានដែលគ្មានមូលដ្ឋានមួយចំនួនពីពិភពខាងក្រៅ។ សមយុទ្ធ «នាគមាស-២០២៥» ជាលើកដំបូងបានគ្របដណ្តប់លើកងទ័ពទាំងបីប្រភេទ និងបានលើកកម្ពស់សមត្ថភាពសហការយោធា។ ការប្រគល់នាវាចម្បាំងការពារប្រភេទ 056C ត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា គឺសម្រាប់ការកសាងវិស័យការពារជាតិរបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនមានចេតនាប្រឆាំងនឹងភាគីទីបីណាមួយឡើយ។

- ទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជននិងប្រជាជន៖ ការផ្សារភ្ជាប់ដូងចិត្ត និងការអនុវត្តច្បាប់រួមគ្នា ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសនិងប្រទេស គឺអាស្រ័យលើភាពស្និទ្ធស្នាលរវាងប្រជាជន។ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំនេះ ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងប្រជាជនមានការកើនឡើងយ៉ាងច្បាស់។ មួយផ្នែកគឺការវិលត្រឡប់នៃភ្ញៀវទេសចរចិនជាង ១,២ លាននាក់ កើនឡើង ៤១,៥% និងគម្រោងវប្បធម៌ «តូចតែស្រស់ស្អាត» ជាច្រើន។ ផ្នែកមួយទៀតគឺការអនុវត្តច្បាប់រួមគ្នា ដោយកម្ពុជាបានបញ្ជូនជនសង្ស័យឆបោកតាមប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ជាង ២៧០០នាក់ត្រឡប់ទៅចិនវិញ ដែលជួយការពារយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនូវសន្តិសុខសង្គម និងសុវត្ថិភាពទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។

បើក្រឡេកមើលទៅរយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លងមកនេះ ចំណុចដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការចិន-កម្ពុជា មិនមែនគ្រាន់តែជាការកើនឡើងនៃចំនួនគម្រោងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈគុណភាពនៃតក្កវិទ្យាសហប្រតិបត្តិការ និងការបង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពរឹងមាំផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រ។ នៅចំពោះមុខការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញ និងការសង្ស័យគ្មានមូលដ្ឋានពីសំណាក់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយលោកខាងលិចមួយចំនួន ទំនាក់ទំនងចិន-កម្ពុជា បានបង្ហាញពីភាពរឹងមាំយ៉ាងអស្ចារ្យ។ ការប្រកាន់ខ្ជាប់របស់កម្ពុជាចំពោះគោលនយោបាយការបរទេសឯករាជ្យ និងការមិនចុះញ៉មនឹងសម្ពាធខាងក្រៅ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ថា ប្រទេសទាំងធំទាំងតូចអាចកសាងទំនាក់ទំនងគំរូមួយដោយឈរលើគោលការណ៍សមភាព និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។នៅក្នុងកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះតំណាងឱ្យការផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងស៊ីជម្រៅរវាងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍នៃប្រទេសទាំងពីរ ពោលគឺរវាង «កម្លាំងផលិតកម្មថ្មីប្រកបដោយគុណភាព» របស់ចិន និង «យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ» របស់កម្ពុជា។

គួរកត់សម្គាល់ថា កម្ពុជាបានវិវត្តន៍ពី «អ្នកទទួលជំនួយ» ក្នុងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកាលពីពេលមុន មកជា «ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍រួម» ជាមួយប្រទេសចិននៅក្នុងវិស័យដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ដូចជា ថាមពលបៃតង សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើសមត្ថភាពផលិតកម្ម។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះបានជួយពង្រឹង «សមត្ថភាពបង្កើតកំណើនដោយខ្លួនឯង» របស់កម្ពុជាយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ចំណែកឯផ្នែកសន្តិសុខ និងទស្សនវិស័យសកលវិញ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយស្មោះត្រង់របស់ប្រទេសទាំងពីរ បានបំបែកផ្នត់គំនិតសន្តិសុខបែប «ល្បែងសូន្យ-បូក» (Zero-sum game) តាមបែបប្រពៃណីរបស់លោកខាងលិច ដោយបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សន្តិសុខ និងការអភិវឌ្ឍ គឺជាស្លាបទាំងពីររបស់បក្សីតែមួយ ដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់ចេញពីគ្នាបានឡើយ។

សរុបមក គំរូនៃការអភិវឌ្ឍន៍ដែលផ្អែកលើ «ការពិគ្រោះពិភាក្សាដោយស្មើភាព ការកសាងរួមគ្នា និងការចែករំលែកផលប្រយោជន៍រួមគ្នា» នេះ គឺជាការបំផុសគំនិតដ៏សំខាន់បំផុតនៃ «ចម្លើយចិន-កម្ពុជា» សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងក្របខ័ណ្ឌ «សកលលោកខាងត្បូង» (Global South) ក្នុងការស្វែងរកមាគ៌ាអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិសុខរួមគ្នាប្រកបដោយចីរភាព៕

អត្ថបទដោយ៖ GONG JIE, Shanghai International Studies University