(ភ្នំពេញ)៖ ខួប៥ឆ្នាំនៃប្រាជ្ញាចិនស្តីពី «កិច្ចកសាងសហគមន៍រួមជីវិតសុខដុមនីយកម្មរវាងមនុស្សនិងធម្មជាតិ» ដោយលោក Xi Jinping ប្រធានរដ្ឋចិន កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ បានផ្តល់ឱកាសដល់មនុស្សជាតិក្នុងការពិចារណាឡើងវិញដើម្បីផ្តល់ចម្លើយនូវសំណួរថាតើគំរូអភិវឌ្ឍបច្ចុប្បន្នអាចបន្តបានយូរប៉ុណ្ណា? នៅពេលពិភពលោកកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិអាកាសធាតុ ការឡើងកម្តៅខ្លាំងរបស់ផែនដី ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ និងការប្រើប្រាស់ធនធានយ៉ាងលើសកម្រិត។

លោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ បានលើកឡើងថា មិនដូចគំនិតអភិវឌ្ឍបែបបុរាណ ដែលផ្តោតលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាចម្បង ប្រាជ្ញាចិននេះបានដាក់សារៈសំខាន់លើ តុល្យភាពលើការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិ។ «កិច្ចកសាងសហគមន៍រួមជីវិត សុខដុមនីយកម្មរវាងមនុស្សនិងធម្មជាតិ» គឺជាការបន្តពីទស្សនវិជ្ជាចិនដែលមានឫសគល់នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាតាវនិយមរបស់ «ឡៅជឺ» ដែលជាទស្សនវិទូចិននាសតវត្សរ៍ទី៦មុនគ្រិស្តសករាជដែល ឡៅជឺ លើកឡើងថា «មនុស្សគួររស់នៅដោយសុខដុមជាមួយធម្មជាតិ មិនមែនប្រឆាំងនឹងធម្មជាតិទេ ហើយផែនដីជាផ្ទះរួមរបស់មនុស្សជាតិ»។ ទស្សនវិស័យនេះស្របគ្នា ជាមួយការព្រួយបារម្ភសកលសព្វថ្ងៃ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសកលលោកបានព្រមានជាញឹកញាប់អំពីការធ្លាក់ចុះ នៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។

តាមរយៈការសិក្សាដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសចិន ប្រធានសមាគមអ្នកស្រាវជ្រាវវឌ្ឍនភាពកម្ពុជា-ចិន ខាងលើបានបង្ហាញការយល់ថា បទពិសោធន៍របស់ចិនផ្តល់ចម្លើយមួយផ្នែកលើការងារបង្កើនជីវចម្រុះនេះង។ ក្នុងរយៈពេល២១ឆ្នាំ នៃការអនុវត្តទស្សនវិស័យរបស់លោក Xi Jinping ស្តីពី «ទឹកថ្លា ភ្នំបៃតង គឺជាភ្នំមាស និងភ្នំប្រាក់» ប្រទេសចិនបានពង្រីកផ្ទៃដីព្រៃឈើរហូតដល់១០០លានហិកតា ហើយបាននិងកំពុង ឈានទៅលុបបំបាត់ទាំងស្រុងនៃកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន ដោយក្នុងនោះមានរថយន្តអគ្គិសនីជាង៤០លាន គ្រឿងកំពុងចរាចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសចិន។ តាមរយៈសូចនាករទាំងនេះបានបង្ហាញថា ការរួមបញ្ចូលគោល នយោបាយបរិស្ថានក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍ ប្រទេសចិនមិនត្រឹមតែអាចធ្វើទៅបានទេ ប៉ុន្តែអាចបង្កើតតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច ថែមទៀតផង។

ជាមួយគ្នានេះលោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ បានបញ្ជាក់ថា គោលនយោបាយ «ប្រទេសចិនស្អាត» និងការលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចបៃតង បានបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរមួយពីគំរូអភិវឌ្ឍបែបចាស់ទៅរកគំរូថ្មី។ វាជាការប្រែប្រួលសំខាន់មួយ ព្រោះវាបដិសេធគំនិតថា ការលូតលាស់ សេដ្ឋកិច្ចត្រូវតែប្តូរជាមួយការខូចខាតបរិស្ថាន។ «បរិស្ថានល្អ មិនមែនជាបន្ទុកសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទេ ប៉ុន្តែជាមូលដ្ឋាន សម្រាប់លើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ច»។ ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកសេដ្ឋកិច្ចបៃតងត្រូវការវិនិយោគធំ បច្ចេកវិទ្យា និងការផ្លាស់ ប្តូរគំនិត។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍជាច្រើននៅតែប្រឈមមុខនឹងជម្រើសលំបាករវាងការលូតលាស់លឿន និងការ ការពារបរិស្ថាន។ ដូច្នេះ ប្រាជ្ញាចិនស្តីពី «កិច្ចកសាងសហគមន៍រួមជីវិត សុខដុមនីយកម្មរវាងមនុស្សនិងធម្មជាតិ» អាចជាគន្លឹះមួយ ប៉ុន្តែមិនមែនជាដំណោះស្រាយតែមួយសម្រាប់គ្រប់បរិបទនោះទេ។

សម្រាប់បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ សារសំខាន់គឺច្បាស់ណាស់ដែលថា ការអភិវឌ្ឍមិនអាចពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ធនធានយ៉ាងអតិផរណាទៀតឡើយ។ ជំនួសវិញ គួរត្រូវស្វែងរកគំរូដែលបញ្ចូលការអភិរក្សធម្មជាតិជាមួយការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច។ នេះមិនមែនជាជម្រើសទេ ប៉ុន្តែជាកាតព្វកិច្ចក្នុងយុគសម័យនៃវិបត្តិបរិស្ថាន។ នៅពេលពិភពលោកកំពុងស្វែងរកគំរូអភិវឌ្ឍថ្មី ខួប៥ឆ្នាំនេះប្រាជ្ញាចិននឹងផ្តល់ឱកាសមួយសម្រាប់ការពិចារណា ឡើងវិញ។ មិនមែនគ្រប់គំនិតទាំងអស់ត្រូវតែយកទៅអនុវត្តដូចគ្នាទេ ប៉ុន្តែការបើកចំហចំពោះទស្សនវិស័យថ្មី អាចជាជំហានដំបូងសម្រាប់ការកែប្រែចាំបាច់។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់បន្ថែមពីលោកបណ្ឌិត។

ជារួមប្រសិនបើមានមេរៀនមួយពីប្រាជ្ញាចិននេះ នោះគឺអនាគតរបស់មនុស្សជាតិមិនអាចផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ធម្មជាតិដោយគ្មានដែនកំណត់បានទេ។ ការរស់នៅដោយសុខដុមនីយកម្មជាមួយធម្មជាតិ គឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ និងតែមួយគត់សម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតរបស់មនុស្សជាតិក្នុងរយៈពេលវែងនិងប្រកបដោយចីរភាព៕