(កណ្តាល)៖ លោក ឈួរ សុបញ្ញា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងធម្មការ និងសាសនា បានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ល្ខោនខោល មិនមែនជាសិល្បៈសម្រាប់កម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ និងព្រលឹងជាតិខ្មែរ។

លោក ឈួរ សុបញ្ញា បានបញាក់ដូចនេះ នាថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នាឱកាសដែលលោក និងព្រះពលកោសល ហួន សេងហាក់ ជំនួយការសាលាគណខេត្តកណ្តាល តំណាងសម្តេចព្រះឧត្តមមុនី ជា សំអាង ព្រះមេគណខេត្តកណ្តាល អញ្ជើញ និងនិមន្តចូលរួមជាអធិបតីក្នុងពិធី សំពះគ្រូល្ខោនខោល ដែលត្រូវបានប្រារព្ធឡើងយ៉ាងអធិកអធម នៅវត្តស្វាយអណ្តែត សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល។

ពិធីនេះមានការនិមន្តចូលរួមអំពីព្រះមន្ត្រីសង្ឃស្រុកល្វាឯម ព្រះចៅអធិការជាច្រើនវត្តក្នុងក្រុងអរិយក្សត្រ និងស្រុកល្វាឯម ព្រះគ្រូមង្គលវង្សាចារ្យ ជា ប៊ុនធឿន ព្រះចៅអធិការវត្តស្វាយអណកតែត លោក ឈុំ ម៉េងហុង អគ្គនាយកបច្ចេកទេស នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រមទាំងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ សិល្បករ និងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនរូប។

បើតាមលោក ឈុំ ម៉េងហុង បានថ្លែងថា ពិធីសំពះគ្រូល្ខោនខោល គឺជាប្រពៃណីសំខាន់មួយ ដែលជួយបន្តបន្ទាប់ចំណេះដឹងសិល្បៈបុរាណ និងលើកកម្ពស់ស្មារតីស្រឡាញ់វប្បធម៌ជាតិ ក្នុងស្រទាប់យុវជន។ ពិធីសំពះគ្រូល្ខោនខោលនេះ ត្រូវបានមើលឃើញថា ជាសកម្មភាពមានសារៈសំខាន់ ក្នុងការរួមចំណែកថែរក្សា និងបន្តបន្ទាប់មរតកវប្បធម៌ជាតិខ្មែរ ឲ្យនៅតែមានជីវិត និងរីកចម្រើន។

លោក ឈួរ សុបញ្ញា បានលើកឡើងដូចនេះថា «ល្ខោនខោលមិនមែនជាសិល្បៈសម្រាប់កម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ និងព្រលឹងជាតិខ្មែរ។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមិនបានឈរនៅទីនេះ ដើម្បីនិយាយអំពីសិល្បៈធម្មតាមួយទេ ខ្ញុំឈរនៅទីនេះ ដើម្បីនិយាយអំពីព្រលឹងជាតិ ដែលកំពុងដកដង្ហើមនៅក្នុងល្ខោនខោល»។

លោក ឈួរ សុបញ្ញា បានបន្ថែមថា ប្រសិនបើជាតិមួយមានដីធំ ប៉ុន្តែគ្មានវប្បធម៌ នោះគ្រាន់តែជាផែនទីមួយប៉ុណ្ណោះ ខណៈជាតិដែលមានវប្បធម៌រឹងមាំ ទោះបីមានទំហំតូច ក៏នៅតែមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំង។ មេរៀនឈឺចាប់ពីអតីតកាល យើងធ្លាប់បាត់បង់អ្វីៗជាច្រើនទាំង សិល្បករ ទាំងចំណេះដឹង និងឯកសារ ធ្វើឱ្យល្ខោនខោលក៏ស្ទើរតែបាត់បង់ ប៉ុន្តែថ្ងៃនេះ វានៅរស់ ព្រោះមានមនុស្សមួយក្រុមគឺលោកគ្រូ-អ្នកគ្រូ បន្តមកដល់ប្អូនដោយមិនព្រមឱ្យទម្រង់សិល្បៈមួយនេះស្លាប់ ហើយដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលផងនោះ ទម្រង់សិល្បះល្ខោនខោលនេះត្រូវបានចុះបញ្ជី ជាសម្បតិ្តបេតិកភណ្ឌពិភពលោកផងដែរ។

ដើម្បីចូលរួមថែរក្សា និងលើកកម្ពស់វប្បធម៌ជាតិ លោក ឈួរ សុបញ្ញា ក៏បានចូលរួមជាមតិយោបល់ចំនួន ៣ចំនុច ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីសារសំខាន់និងការបន្តថែរក្សាល្ខោនខោលក្នុងសង្គមខ្មែរ ដូចតទៅ៖

ទី១៖ រៀនស្គាល់ ដើម្បីរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិ៖ ល្ខោនខោលមិនមែនជាសិល្បៈសម្តែងធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាប្រភពចំណេះដឹងដែលបង្កប់នូវខ្លឹមសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ទំនៀមទម្លាប់ សុខដុមរមនាសាសនា និងទស្សនវិជ្ជាជីវិតរបស់ជាតិខ្មែរ។ ចំណេះដឹងគឺជាគន្លឹះដំបូង ដោយកុំអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនរស់នៅក្នុងភាពមិនដឹង ហើយពេលយើង ស្គាល់ យើងនឹង យល់ ហើយពេលយើងយល់ យើងនឹងចេះ ថែរក្សា អត្តសញ្ញាណជាតិរបស់យើងឲ្យរឹងមាំ។

ទី២៖ ចូលរួមគាំទ្រ ដើម្បីរក្សាជីវិតសិល្បៈបុរាណ៖ ល្ខោនខោលអាចរស់រានមានជីវិតបាន មិនមែនដោយសិល្បករប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដោយការគាំទ្រពីសង្គមទាំងមូល។ កុំគ្រាន់តែឈរមើល ប៉ុននតែការចូលរួមតូចៗ ដូចជា ចូលទស្សនា គាំទ្រសកម្មភាព ឬលើកទឹកចិត្តសិល្បករ គឺជាថាមពលធំមួយ ដែលធ្វើឲ្យសិល្បៈនេះបន្តរស់នៅ និងរីកចម្រើន។

ទី៣៖ ផ្សព្វផ្សាយ ដើម្បីបន្តមរតកទៅជំនាន់ក្រោយ៖ ល្ខោនខោលគឺជាមរតកដែលមិនគួរត្រូវបានបំភ្លេច។ អ្វីដែលល្អ ត្រូវបានឱ្យគេស្គាល់។ ត្រូវប្រើសំឡេង និងវេទិកាដែលមាន ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយអំពីតម្លៃនៃសិល្បៈនេះ។ ការចែករំលែកមួយ អាចបំផុសចិត្តមនុស្សម្នាក់ ហើយមនុស្សម្នាក់នោះ អាចក្លាយជាអ្នកបន្តរក្សាមរតកជាតិបន្ត។

នាឱកាសនោះដែរ ព្រះពលកោស ហួន សេងហាក់ មានសង្ឃដិការផ្តាំផ្ញើររបស់សម្តេចព្រះមេគណ ឱ្យបន្តរក្សាទំនៀមទម្លាប់ប្រពីណីដែរជារបស់ស្រុកភូមិឱ្យស្ថិតស្ថេរគង់វង់ ហើយដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់គាំទ្រពីសំណាក់ព្រះសង្ឃ អជ្ញារធរ ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈដើម្បីធ្វើអោយល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្តែតកាន់តែល្បីមានអ្នកគាំទ្រទាំងក្នុងប្រទេស និងនៅអន្តរជាតិផងដែរ៕