(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញវឌ្ឍភាពកម្ពុជា-ចិន លោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ បានបង្ហាញពីគំរូ នៃកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំនៅប្រទេសចិន តាមរយៈការត្រលប់មកពិនិត្យសង្គមចិនកាលពី៥០ឆ្នាំមុន បញ្ហាដែលមើលទៅដូចជាតូច តែមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅក្នុងរយៈពេលវែងគឺ វប្បធម៌ «បន្ទោសគ្នា» ក្នុងការអប់រំកុមារ និងយុវជន។ ខណៈសង្គម គ្រួសារ និងសាលារៀន បានក្លាយជាវង់មួយនៃការផ្ទេរកំហុសជាបន្តបន្ទាប់ ជំនួសឲ្យការទទួលខុសត្រូវរួម។

លោកបណ្ឌិត បានថ្លែងមកកាន់ Fresh News ថា នៅពេលកុមារចិនបង្ហាញអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យ សង្គមនិយាយថា គ្រួសារខ្វះការបណ្តុះបណ្តាល។ គ្រួសារវិញបញ្ជូនបន្ទុកទៅសាលារៀនថា មិនអប់រំគ្រប់គ្រាន់។ ខណៈសាលារៀនវិញ ក៏យកបរិយាកាសសង្គមជាហេតុផលតបវិញ។ ចុងក្រោយ កុមារ និងយុវជនត្រូវបានដាក់ស្លាកថា «បញ្ហា» ទាំងដែលពួកគេគ្រាន់តែជាផលិតផលនៃប្រព័ន្ធមួយដែលមិនសម្របសម្រួលគ្នា។

ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវដាក់សំណួរមិនមែនថា «តើយុវជនចិនខុសឬទេ?» ប៉ុន្តែគួរតែសួរថា «តើប្រព័ន្ធអប់រំបានបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនឬនៅ?»។ ក្នុងទស្សនៈវិភាគយុទ្ធសាស្ត្រ កុមារ និងយុវជនចិនមិនមែនជាអ្នកបង្កបញ្ហាទេ ប៉ុន្តែជាសញ្ញាបង្ហាញពីភាពខ្វះខាតរបស់ប្រព័ន្ធសង្គមទាំងមូល។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់បន្ថែមពីលោកបណ្ឌិត។

ក្នុងបរិបទនោះ គ្រួសារជាស្ថាប័នដំបូងបំផុតក្នុងការបង្កើតគុណតម្លៃមូលដ្ឋាន។ សាលារៀនជាឧបករណ៍រដ្ឋក្នុងការបណ្តុះចំណេះដឹង និងសមត្ថភាពវិភាគ។ ខណៈសង្គមជាអង្គធាតុបរិយាកាសដែលកំណត់ទិសដៅនៃការប្រើប្រាស់តម្លៃទាំងនោះ។ ប្រសិនបើត្រីមុំទាំង៣នេះ ដំណើរការខុសទិស នោះការអប់រំនឹងបាត់បង់ទិសដៅយុទ្ធសាស្ត្រ។

លោកបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ បានបញ្ជាក់ថា ការរិះគន់យុវជនចិនថា «ភ្លើតភ្លើនទទួលវប្បធម៌បរទេស» ត្រូវបានយកមកប្រើជាញឹកញាប់ ប៉ុន្តែវាជាការវាយតម្លៃដែលមិនពេញលេញ។ នៅក្នុងដំណាក់កាលបើកចំហ និងការចូលរួមក្នុងសកលភាវូបនីយកម្ម ការប្រែប្រួលវប្បធម៌គឺជាបាតុភូតមិនអាចជៀសវាងបាន។ ប្រទេសចិនដែលរីកចម្រើន មិនមែនដោយសារតែពួកគេបិទខ្លួនទេ ប៉ុន្តែដោយសារប្រជាជនចិនចេះគ្រប់គ្រងការប្រែប្រួល និងបម្លែងវាទៅជាថាមពលអភិវឌ្ឍន៍។

ក្រុមបញ្ញាញាណជាន់ខ្ពស់ចិនបានបង្ហាញទឡ្ហីករណ៍នាពេលនោះថា បញ្ហាដែលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភពិតប្រាកដ គឺការខ្វះសមត្ថភាពបង្រៀនយុវជនចិនឲ្យ «ជ្រើសរើសដោយមានវិចារណញាណ»។ ប្រសិនបើការអប់រំផ្តោតតែលើការគ្រប់គ្រង និងការទប់ស្កាត់ ដោយមិនបង្កើតសមត្ថភាពវិភាគ នោះយុវជនចិននឹងក្លាយជាអ្នកទទួលឥទ្ធិពលដោយអកម្ម មិនមែនជាអ្នកបង្កើតអនាគតដោយសកម្ម។

អ្នកជំនាញរូបនេះ បានទាញយកការវិភាគរបស់ក្រុមអ្នកគិតរបស់ចិនថា ចំណុចដ៏ល្អបំផុតមិនមែនស្វែងរកអ្នកខុសទេ ប៉ុន្តែជាការកំណត់អ្នកទទួលខុសត្រូវ។ ប្រព័ន្ធអប់រំចិនដែលមានប្រសិទ្ធភាព ត្រូវការសហការណ៍ជាក់ស្តែងនិងជិតស្និទ្ធរវាងគ្រួសារ សាលារៀន និងសង្គម ដោយមានគោលដៅរួម និងទិសដៅច្បាស់លាស់។

ក្នុងន័យនេះប្រទេសចិន ទាំងមូលយល់ថា ការទម្លាក់កំហុសគ្នាគឺជាអាកប្បកិរិយា ដែលបង្ហាញពីភាពខ្សោយរបស់ប្រព័ន្ធ មិនមែនជាដំណោះស្រាយទេ។ ការរីកចម្រើនរបស់ប្រទេសចិន មិនកើតចេញពីការរិះគន់យុវជន ប៉ុន្តែកើតចេញពីការវិនិយោគលើគុណភាពអប់រំ និងការបង្កើតមនុស្សដែលមានសមត្ថភាពគិត វិភាគ និងបង្កើត ស្របតាមទស្សនវិជ្ជាបដិសំយោគវិចារវិទ្យាសម្ភារនិយមដែលបក្សកុម្មុយនិស្តចិនបានកំណត់ជាត្រីវិស័យ។

ជាលទ្ធផល ប្រទេសចិន បានសម្រេចនូវទស្សនវវិស័យរួមថា នៅពេលដែលភាគីទាំងបីបោះបង់វប្បធម៌ «បន្ទោសគ្នា» ហើយប្ដូរទៅជាវប្បធម៌ «ទទួលខុសត្រូវរួម» នោះមិនត្រឹមតែបញ្ហាយុវជននឹងត្រូវបានដោះស្រាយទេ ប៉ុន្តែវានឹងក្លាយជាគន្លឹះសម្រាប់ការលោតឡើងនៃអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសចិនទាំងមូល៕