(កំពង់ឆ្នាំង)៖ ល្បុក្កតោ គឺជាក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរដ៏ចំណាស់មួយ ដែលត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីតំណាងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីនៃមនុស្សជាតិ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ វាបានចាក់ឫសចាក់គល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងសង្គមខ្មែរជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ ដោយមានភស្តុតាងពីចម្លាក់ប្រាសាទសម័យអង្គរ ហើយត្រូវបានព្រឹទ្ធាចារ្យក្រមាមាស សាន គឹមស៊ាន បែងចែកជា «ក្បាច់គុនមនុស្សលោក» និង «ក្បាច់គុនអាទិទេព»។

នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានសាលាក្បាច់គុនល្បុក្កតោមួយកន្លែង ដែលទីតាំងហ្វឹកហាត់មានភាពខ្វះខាតខ្លាំង។ ដំបូលប្រក់ស្លឹកត្នោត កម្រាលជ័រចាស់ៗ មានតម្កល់ព្រះវិស្ណុឈរយ៉ាងអង់អាច ដាក់ពីក្រោយដោយព្រះឆាយាល័ក្ខអង្គព្រះមហាក្សត្រ សម្តេតា និងសម្តេចម៉ែ ផងនោះ គឺជាទីតាំងហាត់គុនល្បុក្កតោ នៅសាលាគុនល្បុក្កតោដំបងដែក ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង របស់លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អំ យុំ។ សាលាគុននេះ បង្កើតឡើង ១៩ឆ្នាំ គឺមានទទួលសិស្សនៅឆ្នាំ២០០៧ ប៉ុន្តែការបើកផ្លូវការ នៅឆ្នាំ២០១៣ នៅភូមិប្អេរ សង្កាត់ប្អេរ ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង។

វ័យក៏ជ្រេទៅ ភ្នែកមើលក៏មិនសូវឃើញ កម្លាំងក៏មិនសូវមានក្តី លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អំ យុំ នៅតែបន្តដឹកនាំសិស្សគុន ហ្វឹកហាត់ជាប្រចាំ ឲ្យពួកគេបានរក្សានូវក្បាច់គុនរបស់ដូនតាខ្មែរ ដែលជាកេរមរតកដ៏ផូរផង់មួយនេះគង់វង្ស។ នេះក៏ព្រោះថា ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ជាទឹកដីនៃក្បាច់គុន ទឹកដីនៃជំរំបង្វឹកទ័ពសម័យបុរាណ ទឹកដីនៃមរតកវប្បធម៌ដូនតាដ៏សម្បូរបែប ដែលមានតឹកតាងស្រាប់ ដូចជា ស្រុកកំពង់លែង ដែនដីនៃអាណាចក្រចេនឡា និងក្រោយមកជាកន្លែងបង្វឹកទ័ពដ៏ល្បីរបស់តេជោមាស។

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អំ យុំ មានបំណងចង់ផ្ទេរចំណេះដឹងដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយតាមលទ្ធភាពដែលមាន ហេតុនេះហើយ លោកឲ្យអ្នកចូលហ្វាត់ និងស្នាក់នៅដោយមិនគិតកម្រៃនោះទេ។ សាលាគុននេះ អាចបន្តដំណើរទៅបានអាស្រ័យលើជំនួយពីមហាជន និងការអញ្ជើញទៅសម្តែងនៅតាមកម្មវិធីនានា។

ជាក់ស្តែង កម្រាលជ័រដ៏ចាស់នៅសាលាគុននេះ ត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយអ្នកឧកញ៉ា វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ខណៈមុនជំងឺកូវីដ១៩ សាលាគុនមានការឧបត្ថម្ភជួយជាច្រើន ពីព្រះតេជគុណ សុវណ្ណារ៉ា។ បច្ចុប្បន្ន សាលាគុនល្បុក្កតោដំបងដែក ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មិនសូវមានជំនួយនោះទេ។

«ឥលូវនេះ លោកគ្រូចង់បានអ្វីជាអាទិភាព ជាគុណប្រយោជន៍ដល់ក្មេង។ លោកគ្រូចង់បានបន្ទះសិលា ចំនួន២ ព្រោះអ្នកហាត់តែយប់ទេ ដោយសារពួកគាត់ចេញពីរៀនបានទៅហាត់ ដែលជាពេលយប់ងងឹងហើយ។ បើសិនបានអំពូលសូឡា អាចកាត់បន្ថយចំណាយច្រើន។ ជាមួយគ្នានេះ លោកគ្រូក៏ចង់បានបាវសាក់ដែរ។ ចំពោះដំបូលខាងលើក៏ធ្លុះធ្លាយទៅហើយ បើសិនជាមានសប្បុរសជនឧបត្ថម្ភ រឹតតែប្រសើរ»។ នេះបើតាមលោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អំ យុំ។

សូមជម្រាបថា ដើម្បីលើកកម្ពស់និងអភិរក្សក្បាច់គុននេះ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាបានសម្រេចបញ្ចូលក្បាច់ និងស្នៀតមូលដ្ឋាននៃល្បុក្កតោ ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាអប់រំកាយថ្នាក់ទី៧-៩ ចំណែកវិស័យឯកជនដូចជា អ្នកឧកញ៉ា វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ក៏បានដាក់បញ្ចូលជាកីឡាបន្ថែម នៅក្នុងសាលារបស់លោកផងដែរ៕