(ភ្នំពេញ)៖ លោកបណ្ឌិត យង់ អគ្គលេខាធិការនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា និងជាអ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ​ បានត្រៀមចេញផ្សាយនូវវណ្ណកម្មថ្មីនៅខែតុលាខាងមុខ ដោយនិយាយអំពី «កម្ពុជា-ថៃ៖ ពិនិត្យមើលអតីតកាល១៥០ នៃជម្លោះ (១៨៥៦ - ២០០៦)» ដែលជាខិតខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់លោកក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ និងប្រវត្តិជម្លោះព្រំដែនរ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជានិងថៃ ផងដែរ។

ថ្លែងមកកាន់បណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News លោកបណ្ឌិត បានឲ្យដឹងថា៖ «នៅក្នុងស្នាដៃនេះ យើងខ្ញុំនឹងបង្ហាញជូនអ្នកអាននូវ «ប្រវត្តិជម្លោះព្រំដែនរ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជានិងថៃ» ចាប់តាំងពីដំណាក់កាលដំបូងៗនៃអាណាព្យាបាលបារាំង រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០០៦។ វណ្ណកម្មដ៏តូចនេះ នឹងបានជូនជាទស្សនៈឆ្លុះបញ្ជាំងពីអតីតកាល ហើយដែលវានៅបន្តរាលដាលមកទល់បច្ចុប្បន្ន (២០២៦)»។

ក្នុងនាមជាស្មេ លោកបណ្ឌិត​បានបញ្ជាក់ថា ការសិក្សាពីមូលដ្ឋានគ្រឹះប្រវត្តិសាស្ត្រនៃជម្លោះអធិបតេយ្យរ៉ាំរ៉ៃ និងគ្រោះថ្នាក់នេះ អាចនាំមកនូវទស្សនៈនយោបាយដើម្បីពិចារណាលើការកែសម្រួល និងរៀបចំខ្លួនលើមូលដ្ឋានដែលមានស្រាប់ដើម្បីចៀសវាងជាន់ដានចាស់ នាំប៉ះពាល់ដល់អត្ថិភាពជាតិ។

សៀវភៅ «កម្ពុជា-ថៃ៖ ពិនិត្យមើលអតីតកាល១៥០ នៃជម្លោះ (១៨៥៦ - ២០០៦)» មាននិយាយពីប្រវត្តិសាស្រ្តនាឆ្នាំ១៨៥៦ ដែលសៀមបានដឹងអំពីគម្រាងឈប់សុំចតរបស់ លោក សាល ដឺម៉ុងទីញី (Charles de Montigny) នៅប្រទេសកម្ពុជា គេបានប្រើគ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីបង្អាក់ដំណើររបស់លោក ដឺម៉ុងទីញី ឲ្យស្នាក់នៅក្រុងបាងកកឱ្យបានយូរ ហើយឆ្លៀតពេលនោះបញ្ជូនមន្ដ្រីរបស់គេមកកាន់រាជវាំងឧដុង្គ ដើម្បីគំរាមសម្ដេច អង្គឌួង ដោយគំរាមថា បើសិនជាមានទំនាក់ទំនងណាមួយជាមួយបារាំង ហើយសៀមក៏បានចោទប្រកាន់ព្រះអង្គដោយប្រើពាក្យពេចន៍ធ្ងន់ៗ ដែលមានន័យស្មើនឹងក្បត់ចំពោះអ្វីដែលព្រះអង្គបានព្យាយាមមានទំនាក់ទំនងជាមួយបារាំង។ នេះហើយដែលជាអ្វីដែលលោកបណ្ឌិត ចង់រំលេចឲ្យអ្នកអានបានដឹងអំពីមហិច្ឆតារបស់ថៃ ដែលមានមកលើប្រទេសកម្ពុជា អស់រយៈពេលជាង១៥០កន្លងមក។

សូមជម្រាបថា សៀវភៅនេះ ក៏មានរំលេចអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលកម្ពុជា បានឈ្នះក្តីលើថៃ នៅ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ ទាក់ទងការទន្រ្ទានទឹកដីកម្ពុជានៅប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ៕