មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ អនុម័តសេចក្ដីសម្រេចគាំទ្រសកម្មភាពអាកាសធាតុ ផ្ទុយពីការជំទាស់របស់អាមេរិក
22-05-2026 15:06
(ភ្នំពេញ)៖ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNGA) បានបោះឆ្នោតអនុម័តដោយសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងលើសលប់នូវសេចក្តីសម្រេចចិត្តមួយដែលគាំទ្រដល់មតិប្រឹក្សាផ្លូវច្បាប់របស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដោយបញ្ជាក់ថា ការខកខានរបស់រដ្ឋណាមួយក្នុងការការពារភពផែនដីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជាការរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិ។ ទោះបីជាមានការអន្តរាគមន៍ការទូតយ៉ាងខ្លាំងក្លាពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការប៉ុនប៉ងទម្លាក់ចោលសេចក្តីព្រាងនេះក៏ដោយ ក៏សេចក្តីសម្រេចនេះ ត្រូវបានអនុម័តដោយសំឡេងគាំទ្រ ១៤១ ទល់នឹង៨ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានបោះឆ្នោតប្រឆាំង។ ការអនុម័តនេះ គឺជាជ័យជម្នះដ៏សំខាន់សម្រាប់បណ្ដាប្រទេសដីកោះតូចៗ ដែលកំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរពីវិបត្តិអាកាសធាតុ ទោះបីជាសេចក្ដីសម្រេចនេះមិនមានកាតព្វកិច្ចចងផ្នែកច្បាប់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ។
សេចក្តីសម្រេចនេះ ក៏បានរួមបញ្ចូលនូវការអំពាវនាវឱ្យអនុវត្តផែនការសកម្មភាពអាកាសធាតុថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីរក្សាកម្រិតនៃការកើនឡើងកម្ដៅផែនដីឱ្យនៅក្រោម ១,៥ អង្សាសេ។ វាក៏បានជំរុញឱ្យមានការបញ្ឈប់ជាបណ្តើរៗនូវការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភធនសម្រាប់ការរុករក ផលិត និងការធ្វើអាជីវកម្មឥន្ធនៈផូស៊ីល ព្រមទាំងជំរុញឱ្យរដ្ឋដែលបំពានត្រូវផ្តល់ «ការសងការខូចខាតពេញលេញ» សម្រាប់ផលប៉ះពាល់ដែលបានកើតឡើង។
គួររំលឹកថា សេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចដើម ធ្លាប់បានដាក់បញ្ចូលនូវអត្ថន័យតឹងរឹងជាងនេះ ដោយទាមទារឱ្យបង្កើត «បញ្ជីកំណត់ត្រាការខូចខាតអន្តរជាតិ (International Register of Damage)» ប៉ុន្តែចំណុចនេះ ត្រូវបានលុបចោលវិញ បន្ទាប់ពីមានការពិគ្រោះយោបល់ជាច្រើនលើក ដើម្បីទាក់ទាញសំឡេងគាំទ្រឱ្យបានច្រើនជាងមុន។
សូមបញ្ជាក់ថា ការអនុម័តនេះកើតឡើង ទោះបីជាមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AP កាលពីខែកុម្ភៈថា រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលប្រជាជាតិដទៃទៀត ឱ្យដាក់សម្ពាធលើប្រទេសកោះតូច វ៉ានូអាទូ (Vanuatu) ដែលជាអ្នកផ្តួចផ្តើមសេចក្តីព្រាងដើម ឱ្យទម្លាក់ចោលសេចក្តីសម្រេចនេះក៏ដោយ។
នៅក្នុងគោលការណ៍ណែនាំដែលបានផ្ញើទៅកាន់ស្ថានទូត និងស្ថានកុងស៊ុលអាមេរិកទាំងអស់ ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួន «ជំទាស់យ៉ាងខ្លាំង» ចំពោះសំណើនេះ ហើយការអនុម័តរបស់វា «អាចបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ឧស្សាហកម្មអាមេរិក»។
មុនពេលការបោះឆ្នោត អ្នកស្រី Tammy Bruce អនុប្រធានបេសកកម្មអាមេរិកប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ បានរិះគន់វិធានការនេះ ដោយហៅវាថាជា «បញ្ហាដ៏ស្មុគស្មាញខ្ពស់» ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននៅតែមានក្តីកង្វល់ផ្នែកច្បាប់ និងគោលនយោបាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
អ្នកស្រីបានថ្លែងថា «សេចក្តីសម្រេចនេះ រួមបញ្ចូលនូវការទាមទារផ្នែកនយោបាយដែលមិនសមស្រប ពាក់ព័ន្ធនឹងឥន្ធនៈផូស៊ីល និងប្រធានបទអាកាសធាតុផ្សេងទៀត»។
ផ្ទុយពីការជំទាស់នេះ តំណាងមកពីវ៉ានូអាទូ និងប្រជាជាតិកោះដទៃទៀត ដែលកំពុងភ័យខ្លាចចំពោះការគំរាមកំហែងដល់អត្ថិភាពរបស់ពួកគេ បានអះអាងថា នេះជារឿងដ៏សំខាន់ដែលមហាសន្និបាតត្រូវគាំទ្រមតិរបស់តុលាការ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាចំណុចរបត់នៅក្នុងច្បាប់អាកាសធាតុអន្តរជាតិ។
«យើងគួរតែស្មោះត្រង់នឹងគ្នាទៅវិញទៅមក អំពីមូលហេតុដែលរឿងនេះមានសារៈសំខាន់» ឯកអគ្គរដ្ឋទូតវ៉ានូអាទូប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក Odo Tevi បានថ្លែងមុនការបោះឆ្នោត។
លោកបន្ថែមថា៖ «វាមានសារៈសំខាន់ ព្រោះការខូចខាតគឺជារឿងពិត ហើយវាកំពុងកើតឡើងរួចទៅហើយនៅតាមបណ្តោយកោះ និងតំបន់ឆ្នេររបស់យើង សម្រាប់សហគមន៍ដែលប្រឈមនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងការខូចខាតទិន្នផលកសិកម្ម... រដ្ឋ និងប្រជាជន ដែលត្រូវរែកពុនបន្ទុកធ្ងន់ធ្ងរបំផុតជារឿយៗ គឺជាអ្នកដែលបានរួមចំណែកតិចតួចបំផុតក្នុងការបង្កបញ្ហា»។
សម្រាប់ប្រជាជាតិប៉ាស៊ីហ្វិក សេចក្តីសម្រេចនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីការស៊ូទ្រាំនឹងការខកចិត្តរាប់ទសវត្សរ៍ ខណៈដែលពួកគេមើលឃើញទឹកដីកំណើតរបស់ខ្លួនកំពុងរលាយបាត់បន្តិចម្តងៗ។ នៅប្រទេសទូវ៉ាលូ (Tuvalu) ដែលមាននីវ៉ូដីជាមធ្យមត្រឹមតែ ២ម៉ែត្រ (៦,៦ ហ្វីត) ពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ប្រជាជនជាងមួយភាគបីបានដាក់ពាក្យសុំទិដ្ឋាការចំណាកស្រុកដោយសារ អាកាសធាតុទៅកាន់ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ត្រឹមឆ្នាំ ២១០០ ផ្នែកធំនៃប្រទេសនេះត្រូវបានគេព្យាករណ៍ថានឹងលិចលង់នៅក្រោមទឹក។
ការអនុម័តសេចក្តីសម្រេចរបស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNGA) នៅថ្ងៃនេះ គឺជាជ័យជម្នះផ្នែកការទូតដ៏ធំធេងសម្រាប់ចលនាយុត្តិធម៌អាកាសធាតុសកល ជាពិសេសសម្រាប់ប្រទេសដីកោះតូចៗដែលងាយរងគ្រោះបំផុត ទោះបីជាសេចក្តីសម្រេចនេះមិនអាចបង្ខំរដ្ឋបំពានឱ្យអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ វាបានបង្កើតនូវឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្ត និងក្របខ័ណ្ឌសីលធម៌អន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ ដែលបញ្ជាក់ថា ការបំផ្លាញបរិស្ថានគឺជាការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការបោះឆ្នោតប្រឆាំងរបស់ប្រទេសមហាអំណាចប្រេងដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីគម្លាតនៃផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ដែលនឹងនៅតែបន្តជាឧបសគ្គដ៏ធំសម្រាប់ការអនុវត្តសកម្មភាពអាកាសធាតុសកលនៅពេលអនាគត។
យ៉ាងណាក៏ដោយលទ្ធផលនៃសំឡេងគាំទ្រ ១៤១ប្រទេស គឺជាសារដ៏មានឥទ្ធិពលមួយដែលបង្ហាញថា សហគមន៍អន្តរជាតិភាគច្រើន លែងទទួលយកការអសកម្មក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិអាកាសធាតុទៀតហើយ៕
