(ភ្នំពេញ)៖ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងសមាជិកបម្រុងនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានបង្ហាញនូវបទវិចារណកថាអំពី «សមរភូមិសាយប័រនិងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា៖ ពី «រដ្ឋរងគ្រោះ» មកជា «ខែលការពារ» ឌីជីថល» មកកាន់បណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News ដែលមានខ្លឹមសារដូចតទៅ៖

នៅក្នុងយុគសម័យដែលពិភពលោកទាំងមូលកំពុងឈានជើងចូលទៅក្នុង «បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មទី៤» លំហសាយប័រ (Cyberspace) បានប្រែជារោងចក្រនៃកាលានុវត្តភាពសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងមហិមា។ ប៉ុន្តែស្របពេលជាមួយគ្នានេះ វាក៏បានបង្កើតនូវស្រមោលអន្ធការមួយ ដែលពិភពលោកស្គាល់ថាជា «ឧក្រិដ្ឋកម្មបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ» (Online Scam)។

ថ្មីៗនេះ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិមួយចំនួនបានព្យាយាមលាបពណ៌ និងវាយតម្លៃដោយភាពលម្អៀងមកលើកម្ពុជា ហាក់បីដូចជាទឹកដីនៃសុវត្ថិភាពនេះជាសំបុកដ៏ធំនៃឧក្រិដ្ឋជនឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ប៉ុន្តែ បើពិនិត្យតាមកញ្ចក់វែនតានៃវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ច្បាប់ និងបច្ចេកវិទ្យា តថភាពពិតបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា៖ កម្ពុជាមិនមែនជាប្រភពឬជាមេខ្លោងនៃឧក្រិដ្ឋកម្មនេះឡើយ ប៉ុន្តែគឺជា «រដ្ឋរងគ្រោះ» ដែលកំពុងក្រោកឈរឡើងធ្វើជា «កម្លាំងចលករឈានមុខ» ក្នុងការបោសសម្អាតមេរោគសង្គមសកលមួយនេះ។

តាមទស្សនៈបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាននិងច្បាប់ អនឡាញស្កេម គឺជាទម្រង់នៃវិស្វកម្មសង្គម (Social Engineering) ឆ្លងដែន ដែលគ្មានព្រំដែនរូបវន្ត។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះ ភាគច្រើនជាបណ្តាញម៉ាហ្វៀអន្តរជាតិ ដែលធ្លាប់មានសំបុកធំនៅឯតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេសចិន តៃវ៉ាន់ និងអាជីវកម្ម POGOនៅហ្វីលីភីន (ល្បែងស៊ីសងតាមអ៊ីនធឺណិតនៅហ្វីលីពីន)។ នៅក្នុងកំឡុងឆ្នាំ២០១៧-២០១៨ និងយុគសម័យកូវីដ-១៩ ពួកគេបានភៀសខ្លួន និងបង្វែរទម្រង់ពីល្បែងស៊ីសងអនឡាញខុសច្បាប់ មកជាការបោកប្រាស់សុទ្ធសាធ (ដូចជាការបោកបែប Pig-Butchering ឬ Call Center) ដោយជ្រកកោនតាមតំបន់ព្រំដែនឬតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនៃបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន រួមមាន មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ ថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងកម្ពុជា។ ហេតុនេះ ការចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាជាមជ្ឈមណ្ឌលធំជាងគេ គឺជារឿងអយុត្តិធម៌បំផុត និងខ្វះមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រពិត។

លើសពីនេះ បើវិភាគតាមទស្សនៈវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយនិងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បញ្ហាអនឡាញស្កេម គឺជារឿយៗត្រូវបានប្រែក្លាយទៅជា «ឧបករណ៍សង្គ្រាមព័ត៌មាន» (Information Warfare) របស់មហាអំណាចឬក្រុមនយោបាយនិន្នាការប្រឆាំង ដើម្បីវាយប្រហារលើមុខមាត់ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងទម្លាក់ទំនុកចិត្តលើការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) របស់កម្ពុជា។ ការណ៍ពិតប្រទេសមហាអំណាច និងអំណាចកណ្តាល ដូចជា ចិន អាម៉េរិក និងអឺរ៉ុប សុទ្ធតែជាអ្នករងគ្រោះ ដែលបាត់បង់ថវិការាប់ពាន់លានដុល្លារ ហើយពួកគេក៏កំពុងត្រូវការការស្វែងរកដៃគូដែលមាន «ឆន្ទៈនយោបាយខ្ពស់» ដូចជាកម្ពុជា ដើម្បីរួមគ្នាកម្ចាត់ឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះដែរ។

ឈរលើស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ចំពោះមុខសន្តិសុខជាតិ និងស្ថិរភាពតំបន់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហាញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំបំផុត ក្នុងកម្រិត «មិនអត់ឱនទាល់តែសោះ» (Zero Tolerance)។ កម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវវិធានការក្តៅជាបន្តបន្ទាប់ ទាំងការបង្កើតគណៈកម្មាធិការជាតិប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់ ការរឹតបន្តឹងច្បាប់គ្រប់គ្រងស៊ីមកាត និងការបើកប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំ ចាប់ខ្លួន និងបណ្តេញចេញជនបរទេសខុសច្បាប់រាប់ពាន់នាក់ចេញពីក្រុងព្រះសីហនុ ភ្នំពេញ និងតំបន់ព្រំដែន។

ផ្អែកលើរបាយការណ៍ផ្លូវការចុងក្រោយបង្អស់របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៦នេះ លទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃយុទ្ធនាការទ្រង់ទ្រាយធំរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានទិន្នន័យស្ថិតិសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ចំនួនមនុស្សនិងការបណ្តេញចេញ (ជនបរទេស)

យុទ្ធនាការក្តៅគគុកដែលបានចាប់ផ្តើមសម្រុកខ្លាំងចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៥មក បានផ្តល់លទ្ធផលយ៉ាងច្រើន៖
- ចំនួនជនបរទេសដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញ មានចំនួនជាង ៣០,០០០នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងបណ្តេញចេញជាផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសកំណើតវិញ ដោយសារជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យានិងការស្នាក់នៅខុសច្បាប់។
- ចំនួនមនុស្សដែលចាកចេញដោយស្ម័គ្រចិត្ត មានចំនួនប្រហែល ២១០,០០០នាក់ បានចាកចេញពីកម្ពុជា បន្ទាប់ពីសមត្ថកិច្ចបើកប្រតិបត្តិការរុករកនិងបិទខ្ទប់ទីតាំងសង្ស័យជាបន្តបន្ទាប់។
- ជនសង្ស័យដែលឃាត់ខ្លួនតាមករណីជាក់ស្តែង៖ ក្នុងប្រតិបត្តិការធំៗ ជនបរទេសរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានឃាត់ខ្លួនក្នុងពេលតែមួយ។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងយុទ្ធនាការសម្រុកខ្លាំងរយៈពេល២២ថ្ងៃ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ អាជ្ញាធរឃាត់ខ្លួនមនុស្សបាន ២,២៧០នាក់ (មានទាំងជនជាតិចិន វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី កូរ៉េ បង់ក្លាដេស ប៉ាគីស្ថាន និងសញ្ជាតិផ្សេងទៀត)។ សូម្បីតែនៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ប្រតិបត្តិការឆ្មក់ឆែកឆេរនៅភ្នំពេញ ប៉ោយប៉ែត និងប៉ៃលិន ក៏នៅតែបន្តឃាត់ខ្លួនជនបរទេសជាបន្តបន្ទាប់រាប់រយនាក់បន្ថែមទៀត។

២. លទ្ធផលនៃការបិទទីតាំងនិងកាស៊ីណូ
- ទីតាំងឆបោកអនឡាញ (Scam Sites): ត្រូវបានបង្ក្រាបនិងបិទទ្វារចំនួនជាង២៥០ទីតាំង នៅទូទាំងប្រទេស (រួមមាននៅភ្នំពេញ ព្រះសីហនុ បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ប៉ៃលិន ស្ទឹងត្រែង មណ្ឌលគិរី កំពត និងក្រុងបាវិត)។
- កាស៊ីណូ៖ ត្រូវបានសម្រេចបិទចំនួន៩១ កាស៊ីណូ ដែលសង្ស័យឬរកឃើញថាមានការលួចបង្កប់បង្កើនសកម្មភាពឆបោកបច្ចេកវិទ្យា។

៣. ចំពោះអាជ្ញាធរឬបុគ្គលិកដែលមានការគប់គិត

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរដាច់ណាត់ «បោសសម្អាតផ្ទះខ្លួនឯង» ដោយអនុវត្តវិធានការច្បាប់និងវិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង៖
- ការអនុវត្តវិន័យនិងដកតំណែង៖ មន្ត្រីនគរបាលជាតិ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមួយចំនួន ត្រូវបានរកឃើញថាមានការពាក់ព័ន្ធ ជួយលាក់បាំង ឬទទួលផលប្រយោជន៍ពីទីតាំងខុសច្បាប់ទាំងនោះ ត្រូវបានដកហូតមុខតំណែង ផ្អាកការងារ និងបណ្តេញចេញពីក្របខ័ណ្ឌ។
- ការបញ្ជូនទៅតុលាការ៖ បុគ្គលណាដែលមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ថាបានគប់គិត ឬជាមេខ្លោង (Ring leaders) ផ្ទាល់ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់តុលាការដើម្បីកាត់ទោសតាមច្បាប់ ដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ។
- ការពង្រឹងច្បាប់បន្ថែម៖ នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ រដ្ឋាភិបាលទើបតែបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថ្មីដែលមានទោសទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន ដោយមេខ្លោង ឬអ្នកកាងទីតាំងឆបោកអនឡាញ អាចប្រឈមមុខនឹងការជាប់ពន្ធនាគារពី៥ឆ្នាំដល់២០ឆ្នាំ ឬអាចឈានដល់មួយជីវិត ប្រសិនបើបទល្មើសនោះមានការធ្វើទារុណកម្ម ឬបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់។

យុទ្ធសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន៖ សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងឯកឧត្តម ស សុខា បានដាក់បញ្ជាដាច់ណាត់ឱ្យអាជ្ញាធររាជធានី-ខេត្តទាំងអស់ ត្រូវបោសសម្អាតបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យានេះឱ្យអស់ទាំងស្រុង ដើម្បីស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងទំនុកចិត្តសេដ្ឋកិច្ច-ទេសចរណ៍របស់ប្រទេសឡើងវិញ។

យោងតាមទស្សនវិជ្ជាស្តីពីការអភិវឌ្ឍ ឧបសគ្គនិងបញ្ហាប្រឈម តែងតែដើរតួជាកាតាលីករ (Catalyst) ជំរុញឱ្យមានការវិវត្ត។ វិបត្តិអនឡាញស្កេមនេះ មិនមែនជាចំណុចខ្សោយអចិន្ត្រៃយ៍របស់កម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែវាជាឱកាសមួយដែលជំរុញឱ្យប្រព័ន្ធច្បាប់ យន្តការសន្តិសុខ និងសមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យារបស់កម្ពុជា កាន់តែមានភាពរឹងមាំ ទាន់សម័យ និងមុតស្រួចជាងមុន។ វាស្របទៅនឹង «យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ-ដំណាក់កាលទី១» របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលផ្តោតលើការកសាងសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមឌីជីថល ប្រកបដោយភាពធន់ និងសុវត្ថិភាពខ្ពស់។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែវាជា«ឧក្រិដ្ឋកម្មគ្មានព្រំដែន» ពិភពលោកទាំងមូលត្រូវតែរួមគ្នាអនុវត្តរូបមន្ត «3Cឬ៣ក» (Cooperation-កិច្ចសហប្រតិបត្តិការច្បាប់ឆ្លងដែន, Cyber-Regulation-ការគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្ស, និង Cross-border Financial Tracking-ការតាមដានហិរញ្ញវត្ថុឌីជីថល)។ គ្មានប្រទេសណាមួយអាចឈ្នះសមរភូមិនេះតែម្នាក់ឯងបានឡើយ។

ជាសន្និដ្ឋាន ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ដោយឡែករបស់ស្ថាប័នរដ្ឋណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកាតព្វកិច្ចរួមរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប និងសហគមន៍អន្តរជាតិទាំងមូល។ យើងត្រូវតែរួមសហការគ្នា ជឿជាក់លើវិធានការកែទម្រង់ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងបង្កើនការយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថលរៀងៗខ្លួន។ កម្ពុជាកំពុងធ្វើដំណើរនៅលើផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ ក្នុងការជម្រុះចោលនូវរូបភាពអវិជ្ជមានដែលគេលាបពណ៌ ដើម្បីកសាងសង្គមឌីជីថលមួយដែលមានសុវត្ថិភាព ភាពស្អាតស្អំ និងវិបុលភាពពិតប្រាកដសម្រាប់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់៕