(ភ្នំពេញ)៖ ក្តីរំពឹងថានឹងមានកិច្ចព្រមព្រៀងមួយរវាងអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ ដែលនឹងឈានដល់ការបញ្ចប់ សង្គ្រាម មិនអាចក្លាយជាការពិតបានឡើយ។ អាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ នៅតែបន្តវាយដាក់គ្នា និង ជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសគុយវ៉ែត, បារ៉ែន និង ប្រទេសលីបង់ ក៏បានក្លាយជាប្រទេសដែលរង គ្រោះក្នុងសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ានេះ។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ៖

នៅពេលដែលលោក Donald Trump និយាយថា កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ “បានចរចាជិតសម្រេចជាច្រើនដងហើយ” ហើយថែមទាំងបង្ហាញក្តីរំពឹងថា អាចប្រកាសបាន «នៅចុងសប្តាហ៍នេះ»ផងទៀត ប៉ុន្តែការពិតតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ានៅមិនទាន់បានស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គ្រាប់មីស៊ីល និង Drone នៅតែហោះឆ្លងតំបន់ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ ខណៈប្រទេសលីបង់ កាន់តែរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយសារការប៉ះទង្គិចកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុម Hezbollah។

ស្ថានការណ៍នេះ បង្ហាញថា ទោះមានការចរចាការទូត និងការនិយាយអំពីការបង្កើតក្របខណ្ឌ ឬ អនុស្សារណៈយោគយល់គ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ, សមរភូមិពិតនៅលើដី មិនបានបង្ហាញសញ្ញានៃភាពស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ សង្គ្រាមកំពុងពង្រីក ពីការប្រឈមរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ទៅជាវិបត្តិសន្តិសុខក្នុងតំបន់ទាំងមូល។

ដូច្នេះ សំណួរធំបំផុតពេលនេះ គឺ៖ តើសន្តិភាពអាចកើតឡើងបានដែរឬទេ នៅពេលដែលការចរចាកំពុងដំណើរការ ប៉ុន្តែការបាញ់ប្រហារគ្នានៅតែបន្ត?

របាយការណ៍ពី CNN, Al Jazeera និង BBC បង្ហាញថា ទោះបីមានសញ្ញានៃការចរចា និងការនិយាយអំពី «ក្របខណ្ឌសន្តិភាព» ឬ «អនុស្សរណៈយោគយល់» ក៏ដោយ ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍ពិតនៅលើសមរភូមិ កំពុងបង្ហាញទិសដៅផ្ទុយទាំងស្រុង។ អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ នៅតែបន្តបាញ់ប្រហារគ្នា ខណៈប្រទេស Kuwait និង Bahrain កំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងរង្វង់គ្រោះថ្នាក់នៃសង្គ្រាម។ ច្រក Hormuz នៅតែជាចំណុចផ្ទុះភាពតានតឹងដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ខណៈប្រទេសលីបង់ ក៏កំពុងក្លាយជាសមរភូមិថ្មីមួយទៀត ដោយសារការប្រយុទ្ធកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុម Hezbollah។

ស្ថានការណ៍ទាំងនេះ បង្ហាញថា Middle East ពេលនេះ មិនទាន់ស្ថិតនៅក្នុងបរិយាកាសដែលអាចឈានទៅរកសន្តិភាពបានងាយស្រួលឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាកំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលដែលការចរចា និងការប្រើកម្លាំងយោធា កំពុងដំណើរការស្របគ្នា។ ដូច្នេះ ក្តីរំពឹងអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងលោក Donald Trump និងអ៊ីរ៉ង់ «នៅចុងសប្តាហ៍នេះ» មើលទៅនៅឆ្ងាយពីការពិតខ្លាំងណាស់។

*ភាសាសន្តិភាព ប៉ុន្តែសមរភូមិនៅតែឆេះ
អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុតនៅពេលនេះ គឺភាសារបស់លោក Donald Trump ដែលបានផ្លាស់ប្តូរពីការគំរាមកំហែងខ្លាំងៗ ទៅជាការនិយាយអំពីសន្តិភាព និងកិច្ចព្រមព្រៀងការទូត។ លោកបានអះអាងថា កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ «ត្រូវបានចរចាជិតសម្រេចជាច្រើនហើយ» ហើយថែមទាំងបញ្ជាក់ថា ការពិភាក្សាពាក់ព័ន្ធនឹងការបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ឡើងវិញ កំពុងដំណើរការ «យ៉ាងល្អខ្លាំង»។

ប៉ុន្តែបញ្ហាធំបំផុត គឺស្ថានការណ៍ពិតនៅលើសមរភូមិ ដែលមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយភាសាការទូតនោះឡើយ។ ខណៈដែលសេតវិមានកំពុងនិយាយអំពី «ក្របខណ្ឌសន្តិភាព» និង “«អនុស្សារណៈយោគយល់គ្នា» ការបាញ់ប្រហារនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា នៅតែបន្តដោយគ្មានសញ្ញាស្ងប់ស្ងាត់។
CNN បានរាយការណ៍ថា កងទ័ពអាមេរិកបានបាញ់ទម្លាក់ Drone របស់អ៊ីរ៉ង់ និងវាយប្រហារលើទីតាំងរ៉ាដានៅកោះ Qeshm និង Goruk ក្បែរច្រក Hormuz។ ចំណែកអ៊ីរ៉ង់វិញ ក៏បានបាញ់មីស៊ីលទៅកាន់ប្រទេស Kuwait និង Bahrain ហើយអះអាងថា បានវាយប្រហារលើ «មូលដ្ឋានសត្រូវក្នុងតំបន់» ដែលជាទង្វើឆ្លើយតបចំពោះការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក។

ស្ថានការណ៍នេះ បង្ហាញថា ទោះមានការនិយាយអំពីបទឈប់បាញ់ និងការចរចាសន្តិភាពក៏ដោយ ភាគីទាំងពីរ នៅតែបន្តប្រើកម្លាំងយោធា ដើម្បីបង្កសម្ពាធដាក់គ្នា និងពង្រឹងជំហររបស់ខ្លួននៅលើតុចរចា។

និយាយឱ្យខ្លី៖ ភាសាការទូតអាចកំពុងនិយាយអំពីសន្តិភាព ប៉ុន្តែស្នូរគ្រាប់កាំភ្លើងនៅ មជ្ឈិមបូព៌ា មិនទាន់ស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ។

*បទឈប់បាញ់ដែលគ្មានទំនុកចិត្ត
BBC នៅជាមួយគ្នា ក៏បានពណ៌នាស្ថានការណ៍នេះថាវាជាការសាកល្បងចុងក្រោយបង្អស់ នៃបទឈប់បាញ់។ ពាក្យនេះសំខាន់ណាស់ ព្រោះវាបង្ហាញថា បទឈប់បាញ់បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់ជាបទឈប់បាញ់ដែលមានស្ថេរភាពទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែជាការផ្អាកបណ្តោះអាសន្ន ដែលអាចបែកបាក់បានគ្រប់ពេលវេលា។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែគ្រោះថ្នាក់ គឺសង្គ្រាមកំពុងពង្រីកទៅលើប្រទេសទីបី។ ប្រទេស Kuwait និង Bahrain ពេលនេះ មិនមែនជាអ្នកមើលទៀតទេ ប៉ុន្តែកំពុងក្លាយជាគោលដៅ និងជាផ្នែកនៃសមរភូមិ។

នេះមានន័យថា សង្គ្រាមមិនត្រឹមជាការប្រឈមតែរវាង Washington និង Tehran ទេ ប៉ុន្តែកំពុងរាលដាលជាបណ្តាញវិបត្តិសន្តិសុខក្នុងតំបន់ទាំងមូល។ ចំណែកក្នុងប្រទេស លីបង់ វិញ ស្ថានការណ៍កាន់តែអាក្រក់ទៅជាឡំដាប់។

Al Jazeera និង CNN បានរាយការណ៍ថា ការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងត្បូង លីបង់ បានសម្លាប់មនុស្សជាច្រើន រួមទាំងបុគ្គលិកសង្គ្រោះបន្ទាន់ និងកុមារ។ ក្រុម Hezbollah ក៏បង្កើនការវាយប្រហារតបវិញដាក់លើអ៊ីស្រាអែលផងដែរ។

ប្រការនេះបង្ហាញថា ទោះមាន កិច្ចឈប់បាញ់គ្នា រវាង អ៊ីស្រាអែល និង លីបង់ ក៏ដោយ សមរភូមិនៅតែឆេះសន្ធោរសន្ធៅ ហើយភាពតានតឹងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់។។ សម្ដីរបស់ប្រធានាធិបតីលីបង់លោក Joseph Aoun ក៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងណាស់ ដែរ។ លោកបានចោទ អ៊ីរ៉ង់ ថា កំពុងប្រើប្រទេសលីបង់ ជាឧបករណ៍ចរចា ក្នុងការប្រឈមជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។

សាររបស់មេដឹកនាំលីបង់នេះបង្ហាញថា ប្រទេសតូចៗនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា កំពុងរងផលប៉ះពាល់ពីការប្រកួតអំណាចរបស់ប្រទេសធំៗ។

*ពេលដែលសង្គ្រាមថាមពល ក្លាយជាសង្គ្រាមពិភពលោក
អ្វីដែលសំខាន់ជាងគេនោះ គឺ ច្រកសមុទ្ទ ហ័រមូស ដែលនៅតែជាចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុតក្នុង តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ប្រហែល២០% នៃប្រេង និងឧស្ម័នរាវធម្មជាតិ LNG របស់ពិភពលោក ត្រូវឆ្លងកាត់នៅទីនោះ។

ដូច្នេះ ការបាញ់គ្នាជុំវិញច្រក Hormuz មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាយោធាទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារថាមពល ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងសេដ្ឋកិច្ចសកលទាំងមូល។

បើច្រក Hormuz ត្រូវបិទ ឬស្ថានការណ៍កាន់តែអាក្រក់ តម្លៃប្រេងអាចកើនឡើងខ្លាំង ខណៈសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលកំពុងរងសម្ពាធស្រាប់ អាចជួបការរញ្ជួយដ៏ធំមួយទៀត។ ប្រទេសជាច្រើន ដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចូលថាមពល នឹងរងផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗ ចាប់ពីតម្លៃប្រេង រហូតដល់អតិផរណា និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន។

ដូច្នេះ ទោះលោក Donald Trump និយាយអំពី «កិច្ចព្រមព្រៀង» និង «សន្តិភាព» ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការពិតនៅលើសមរភូមិ បង្ហាញថា ភាគីទាំងអស់ នៅតែត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សង្គ្រាម។ មជ្ឈិមបូព៌ា នៅពេលនេះ កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលការចរចា និងការប្រើកម្លាំងយោធា កំពុងដំណើរការស្របគ្នា ហើយសន្តិភាព នៅតែជាក្តីសង្ឃឹមដ៏ផុយស្រួយជាទីបំផុត។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ពេលនេះ កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដ៏ចម្លែក និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់៖

ពេលថ្ងៃ គេនិយាយអំពីសន្តិភាព និងកិច្ចព្រមព្រៀង ប៉ុន្តែពេលយប់គេឮគ្រាប់ មីស៊ីល និង Drone នៅតែហោះឆ្លងលើផ្ទៃមេឃនៃតំបន់ឈូងសមុទ្ទ។
ស្ថានការណ៍នេះ បង្ហាញថា មជ្ឈិមបូព៌ា មិនទាន់ឈានដល់ដំណាក់កាលនៃសន្តិភាពពិតប្រាកដនៅឡើយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាកំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលដែលការចរចាការទូត និងការប្រើកម្លាំងយោធា កំពុងដំណើរការស្របគ្នា។

ដូច្នេះ ក្តីរំពឹងអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងលោក Donald Trump និងអ៊ីរ៉ង់ «នៅចុងសប្តាហ៍នេះ» ប្រហែលជាមិនងាយក្លាយជាការពិតឡើយ ព្រោះឧបសគ្គធំបំផុត មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហានៅលើតុចរចាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការខ្វះទំនុកចិត្តគ្នានៅលើសមរភូមិ។
ហើយដរាបណាគ្រាប់មីស៊ីល និង drones នៅតែបន្តហោះឆ្លងតំបន់ឈូងសមុទ្ទ ដរាបនោះ សន្តិភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា នឹងនៅតែជាក្តីសង្ឃឹមដ៏ផុយស្រួយ ដែលអាចបែកបាក់បានគ្រប់ពេលវេលា៕