(ភ្នំពេញ)៖ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយយ៉ាងឆាប់រហ័សគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ពីការលួងលោម និងការបញ្ចុះបញ្ចូល មកកាន់ការដាក់សម្ពាធ និងការប្រើកម្លាំងយោធា ហើយចុងក្រោយ បានវិលត្រឡប់មករកតុចរចាវិញ។ តើនេះជាយុទ្ធសាស្ត្រ «បង្កើនសម្ពាធ ដើម្បីបន្ថយជម្លោះ» ឬជាការលេងល្បែងនយោបាយដ៏ប្រថុយប្រថានមួយ?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយ ស្តីពីនយោបាយដ៏ចម្លែករបស់ Trump ក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់៖

ក្នុងសង្គ្រាមធម្មតា មេដឹកនាំម្នាក់ ត្រូវចេះជ្រើសរើសរវាងការបាញ់ និងការចរចា។ ប៉ុន្តែ Donald Trump ហាក់ដូចជាមិនជ្រើសរើសមួយណាក្នុងរវាងជម្រើសទាំងពីរនេះឡើយ។ គាត់វាយផង អង្អែលផង លួងលោមផង និងចរចាផង ក្នុងពេលតែមួយ។
នៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី១១មិថុនា លោកត្រាំ បានគំរាមវាយអ៊ីរ៉ង់ «យ៉ាងខ្លាំង» និងព្រមានអំពីការដណ្តើមយកកោះ Kharg ដែលជាបេះដូង នៃការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ថែមទៀត។ ប៉ុន្តែនៅល្ងាចថ្ងៃដដែល លោកត្រាំ បានលុបចោលការវាយប្រហារថ្មី ហើយប្រកាសថា កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយតេហេរ៉ង់ ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការសម្រេច។

ភាពផ្ទុយគ្នានេះ មិនមែនជាការប្រែប្រួលគោលជំហរមួយរំពេចនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដ៏ចម្លែកមួយ ដែលលោក Trump កំពុងប្រើកម្លាំងយោធាជាឧបករណ៍សម្រាប់ការទូត និងប្រើការទូតដើម្បីជៀសវាងសង្គ្រាមពេញទំហឹង។

*សង្គ្រាមជាឧបករណ៍ការទូត
បើពិនិត្យសកម្មភាពរបស់ Donald Trump ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ គេឃើញគំរូមួយកើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀត។ ដំបូង គាត់បង្កើនសម្ពាធ។ បន្ទាប់មក គាត់ប្រើកម្លាំងយោធា។ ហើយចុងក្រោយ គាត់បើកទ្វារចរចា។ អ្នកជំនាញសន្តិសុខ Richard Weitz បានហៅវិធីសាស្ត្រនេះថា «Escalate to De-escalate» ដែលមានន័យថា «បង្កើនសម្ពាធ ដើម្បីបន្ថយជម្លោះ»។

តាមទ្រឹស្តីនេះ ការគំរាមកំហែង និងការវាយប្រហារ មិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយនោះទេ។ វាគ្រាន់តែជាឧបករណ៍សម្រាប់បង្ខំឱ្យភាគីម្ខាងទៀតត្រឡប់មកកាន់តុចរចា និងទទួលយកលក្ខខណ្ឌដែលភាគីខ្លួនចង់បាន។ ក្នុងន័យនេះលោក Trump មិនកំពុងប្រើការទូតដើម្បីជៀសវាងសង្គ្រាមនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់ កំពុងប្រើសង្គ្រាមជាឧបករណ៍នៃការទូត។ កម្លាំងយោធា ការគំរាមកំហែង និងសម្ពាធលើសមរភូមិ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើនអានុភាពរបស់អាមេរិកនៅលើតុចរចា។ ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀត សម្រាប់ Trump សង្គ្រាមមិនមែនជាជម្រើសផ្ទុយពីការទូតទេ ប៉ុន្តែជាផ្នែកមួយនៃការទូតខ្លួនឯង។

*នយោបាយ «ដំបង និងផ្កាកុលាប»

ក្នុងពេលដែលយន្តហោះចម្បាំង និងគ្រាប់មីស៊ីល កំពុងនិយាយភាសារបស់ខ្លួន លោក Trump ក៏កំពុងនិយាយភាសាមួយទៀតផងដែរ គឺភាសានៃកិច្ចព្រមព្រៀង។

នៅថ្ងៃដដែល ដែលលោកបានគំរាមអ៊ីរ៉ង់ថា នឹងត្រូវទទួលរងការវាយប្រហារ «យ៉ាងខ្លាំង» លោកក៏បានប្រកាសដែរថា ឯកសារកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយតេហេរ៉ង់ កំពុងស្ថិតក្នុង «ដំណាក់កាលចុងក្រោយ» ហើយអាចមានពិធីចុះហត្ថលេខាក្នុងពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះទៀតដែរ។
សកម្មភាពផ្ទុយគ្នាទាំងពីរនេះ កំពុងឆ្លុះបញ្ចាំងនូវអ្វីដែលអាចហៅថា «នយោបាយដំបង និងផ្កាកុលាប» (Stick and Rose Diplomacy)។ ដៃម្ខាងកាន់ដំបង ដើម្បីគំរាម និងបង្កើនសម្ពាធ។ ចំណែកដៃម្ខាងទៀតកាន់ផ្កាកុលាប ដើម្បីលួងលោម និងអញ្ជើញ ឱ្យចូលមកកាន់តុចរចា។
ក្នុងបរិបទនេះលោក Trump កំពុងផ្ញើសារពីរដែលផ្ទុយគ្នាក្នុងពេលតែមួយ៖ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់មិនព្រមចរចា អ៊ីរ៉ង់ នឹងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធយោធាកាន់តែខ្លាំង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ព្រមចរចា ទ្វារនៃកិច្ចព្រមព្រៀង និងការបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធ នៅតែបើកចំហ។

យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ ធ្វើឱ្យគូប្រជែងពិបាកប៉ាន់ស្មានថា តើអ្វីជាជំហរពិតប្រាកដរបស់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ តើការគំរាម ជាការពិត ឬគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ចរចា? តើការចរចាជាសញ្ញានៃសន្តិភាព ឬគ្រាន់តែជាពេលវេលាសម្រាប់បង្កើនសម្ពាធបន្ថែម? ភាពមិនច្បាស់លាស់នេះហើយ ដែលអាចជាអាវុធនយោបាយដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់លោក Donald Trump។

*តើនេះជាយុទ្ធសាស្ត្រ ឬការប្រែប្រួលគោលជំហរ?

ទោះជាយ៉ាងណា សំណួរធំមួយនៅតែបន្តមាន៖ តើភាពផ្ទុយគ្នានៅក្នុងសាររបស់ Trump គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដោយចេតនា ឬគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរគោលជំហរពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ? នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក មានការជជែកដេញដោលយ៉ាងខ្លាំងលើសំណួរនេះ។ អ្នកគាំទ្រលោក Trump បានអះអាងថា នេះគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រ «Strategic Ambiguity» ឬ «ភាពមិនច្បាស់លាស់ដោយចេតនា» ដែលមានគោលបំណងធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ និងគូប្រជែងផ្សេងទៀត មិនអាចទាយបានថា តើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងធ្វើអ្វីបន្ទាប់ទៀត។ តាមទស្សនៈនេះ ភាពមិនច្បាស់លាស់ដែលបានរៀបចំ គឺជាឧបករណ៍សម្រាប់បង្កើនសម្ពាធផ្នែកនយោបាយ និងផ្លូវចិត្ត។

ប៉ុន្តែអ្នករិះគន់វិញ បានលើកឡើងថាលោក Trump បានប្រកាសជាច្រើនដងរួចមកហើយថា កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ជិតសម្រេច ប៉ុន្តែការចុះហត្ថលេខាជាក់ស្តែងនៅតែមិនទាន់កើតឡើង។ ភាពខុសគ្នារវាងការប្រកាស និងការពិតនេះ អាចបង្កើតអ្វីដែលគេហៅថា «គម្លាតនៃភាពជឿទុកចិត្ត» (Credibility Gap)។

នៅក្នុងនយោបាយ និងការទូត ភាពជឿជាក់ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយ។ នៅពេលមេដឹកនាំម្នាក់ប្រកាសជ័យជម្នះ មុនពេលជ័យជម្នះកើតឡើងពិតប្រាកដ គាត់ក៏កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ នៃការបាត់បង់ភាពជឿជាក់ផងដែរ។ ដូច្នេះ សំណួរដែលនៅតែមិនទាន់មានចម្លើយច្បាស់លាស់គឺ៖ តើDonald Trump កំពុងប្រើភាពមិនច្បាស់លាស់ជាអាវុធនយោបាយដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចរចា ឬភាពមិនច្បាស់លាស់នោះកំពុងចាប់ផ្តើមប៉ះពាល់ដល់ភាពជឿជាក់របស់គាត់ផ្ទាល់?

*អ៊ីរ៉ង់មិនមែនកំពុងចុះចាញ់

ទោះបីលោក Donald Trump អះអាងថា អ៊ីរ៉ង់ចង់បានកិច្ចព្រមព្រៀងខ្លាំងជាងសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ក៏ក្រុងតេហេរ៉ង់ មិនបានបង្ហាញសញ្ញាថា កំពុងចុះចាញ់ទាំងស្រុងនោះឡើយ។

មន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជាក់ជាបន្តបន្ទាប់ថា មិនទាន់មានការសម្រេចចុងក្រោយណាមួយលើកិច្ចព្រមព្រៀងនោះទេ ហើយបានចោទប្រកាន់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែបន្តបន្ថែមការទាមទារ និងផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់ខ្លួន ក្នុងអំឡុងពេលចរចា។ សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ កិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយដែលអាចទទួលយកបាន ត្រូវតែរួមបញ្ចូលការធានាសន្តិសុខ ការដកទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច ការរំលាយទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានបង្កក និងការបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច ដែលបានអូសបន្លាយអស់ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។

ដូច្នេះ អ្វីដែលកំពុងកើតឡើង មិនមែនជាការចរចារវាងអ្នកឈ្នះ និងអ្នកចាញ់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាការប្រកួតប្រជែងដើម្បីកំណត់ថា នរណាជាអ្នកឈ្នះនៅក្នុងការយល់ឃើញរបស់សាធារណជន។ ភាគីទាំងពីរហាក់ដូចជាកំពុងសរសេរ «រឿង» ផ្សេងគ្នា សម្រាប់ប្រជាជនរបស់ខ្លួន។ លោក Trump ចង់បង្ហាញថា សម្ពាធយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាមេរិក បានបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់បោះដៃមករកកិច្ចព្រមព្រៀង។

ចំណែកអ៊ីរ៉ង់វិញ ចង់បង្ហាញថា ខ្លួនបានឈរយ៉ាងរឹងមាំក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរជាតិ និងគោលការណ៍ស្នូលរបស់ខ្លួន ដោយមិនចុះចាញ់ចំពោះសម្ពាធ ឬការគំរាមកំហែងពីសហរដ្ឋអាមេរិកឡើយ។

នៅក្នុងន័យនេះ ការប្រកួតប្រជែងមិនត្រឹមតែកើតឡើងនៅលើសមរភូមិ ឬនៅលើតុចរចាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏កំពុងកើតឡើងនៅក្នុងសមរភូមិនៃការបង្កើតការយល់ឃើញ និងភាពស្របច្បាប់នយោបាយផងដែរ។ ភាគីទាំងពីរកំពុងចរចាដើម្បីរកកិច្ចព្រមព្រៀង ប៉ុន្តែក្នុងពេលតែមួយ ក៏កំពុងប្រកួតប្រជែងគ្នាដើម្បីកំណត់ថា នរណាជាអ្នកឈ្នះ នៅក្នុងភ្នែករបស់ប្រជាជនខ្លួនផងដែរ។

*Netanyahu និងសមីការដ៏ស្មុគស្មាញ

បញ្ហាមិនបញ្ចប់ត្រឹមសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ អ៊ីស្រាអែល ក៏ជាចំណុចស្នូលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសមីការនយោបាយនេះផងដែរ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល Benjamin Netanyahu ចង់ឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយជាមួយអ៊ីរ៉ង់ រួមបញ្ចូលការរំលាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនុយក្លេអ៊ែរ ការកំណត់កម្មវិធីមីស៊ីល និងការបញ្ឈប់ការគាំទ្រក្រុមប្រូកស៊ីដែលអ៊ីរ៉ង់មានឥទ្ធិពលនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា។ ប៉ុន្តែការលើកឡើងជាសាធារណៈរបស់ Trump ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ផ្តោតស្ទើរតែទាំងស្រុងលើបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរ។ លោកបានបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀតថា គោលដៅសំខាន់បំផុតគឺធានាថា អ៊ីរ៉ង់ នឹងមិនមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើយ។ ភាពខុសគ្នានៃការផ្តោតអារម្មណ៍នេះ អាចបង្ហាញថាលោក Trump និងលោក Netanyahu ប្រហែលជាកំពុងមើលឃើញ «ជ័យជម្នះ» ខុសគ្នា។

សម្រាប់លោក Trump ជ័យជម្នះ អាចជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលអាចសម្រេចបានឆាប់រហ័ស ក្នុងការបញ្ឈប់ការប្រឈមមុខផ្នែកយោធា និងបន្ធូរបន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ Netanyahu ជ័យជម្នះមិនមែនគ្រាន់តែជាការទប់ស្កាត់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវតែរួមបញ្ចូលការកាត់បន្ថយសមត្ថភាពយោធា ឥទ្ធិពលតំបន់ និងបណ្តាញសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ក្រុងតេហេរ៉ង់ផងដែរ។

ដូច្នេះ Trump មិនត្រឹមតែកំពុងចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ។ គាត់ក៏កំពុងព្យាយាមធ្វើឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធបំផុតរបស់អាមេរិកនៅមជ្ឈិមបូព៌ា មានការពេញចិត្តចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយដែលអាចកើតឡើងផងដែរ។ នៅក្នុងន័យនេះ ការទូតរបស់ Trump មិនមែនជាការដើរលើខ្សែពួររវាងវ៉ាស៊ីនតោន និងតេហេរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការដើរលើខ្សែពួរបីជ្រុង រវាងវ៉ាស៊ីនតោន តេហេរ៉ង់ និងតែលអាវីវ ដែលភាគីនីមួយៗមាននិយមន័យខុសគ្នាចំពោះពាក្យថា «សន្តិភាព» និង «ជ័យជម្នះ»។

*ពេលនយោបាយមិនទាន់ត្រូវគ្នា ពិភពលោកបន្តបង់ថ្លៃ

ក្នុងពេលដែលអ្នកនយោបាយកំពុងចរចា ពិភពលោកទាំងមូល កំពុងទទួលផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាមដែលមិនទាន់រកច្រកចេញបាននេះ។ ធនាគារពិភពលោក (World Bank) បានព្រមានថា សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ អាចធ្វើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបបំផុត ចាប់តាំងពីការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ប្រសិនបើការប្រឈមមុខគ្នាបន្តរីកធំ ឬការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលត្រូវបានរំខានកាន់តែខ្លាំង ផលប៉ះពាល់អាចលាតសន្ធឹងឆ្ងាយជាងមជ្ឈិមបូព៌ា ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។

ការរំខានដល់ការដឹកជញ្ជូនថាមពលតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz បានជំរុញឱ្យតម្លៃប្រេង ឧស្ម័ន និងជីកសិកម្មកើនឡើង ខណៈទីផ្សារពិភពលោកកំពុងតាមដានយ៉ាងជិតស្និទ្ធនូវរាល់ការវិវត្តន៍នៃជម្លោះនេះ។

សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន បញ្ហានេះមិនមែនជាសំណួរថា នរណាជាអ្នកឈ្នះ ឬអ្នកចាញ់នៅក្នុងសង្គ្រាមនោះទេ។ អ្វីដែលពួកគេបារម្ភ គឺថា តើតម្លៃថាមពល អតិផរណា និងសន្តិសុខស្បៀងអាហារ នឹងរងផលប៉ះពាល់ដល់កម្រិតណា ប្រសិនបើជម្លោះនៅតែបន្តអូសបន្លាយ?

នោះមានន័យថា Trump មិនត្រឹមតែប្រឈមមុខនឹងអ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ។ គាត់កំពុងប្រឈមមុខនឹងពេលវេលា សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការព្រួយបារម្ភរបស់ពិភពលោកដែលចង់ឃើញសង្គ្រាមនេះបញ្ចប់ឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ក្នុងបរិបទនេះ នៅពេលដែលវ៉ាស៊ីនតោន និងតេហេរ៉ង់ មិនទាន់ឯកភាពគ្នា អ្នកដែលត្រូវបន្តបង់ថ្លៃ គឺសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

Donald Trump មិនមែនកំពុងធ្វើសង្គ្រាម ដើម្បីឈ្នះសង្គ្រាមនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់កំពុងប្រើសង្គ្រាមជាឧបករណ៍នៃការទូត។ គាត់គំរាមដើម្បីបង្ខំ។ គាត់វាយដើម្បីបង្កើនសម្ពាធ។ គាត់លួងលោម ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង។ ហើយគាត់ចរចាដើម្បីស្វែងរកកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលអាចប្រកាសថាជាជ័យជម្នះបាន។

ប៉ុន្តែប្រវត្តិសាស្ត្រ បានបង្ហាញម្តងហើយម្តងទៀតថា នៅពេលមេដឹកនាំម្នាក់ប្រើសង្គ្រាមជាឧបករណ៍សម្រាប់ការចរចា ហានិភ័យធំបំផុត មិនមែនជាការបរាជ័យនៃការទូតនោះទេ។

ហានិភ័យធំបំផុត គឺការគណនាខុសតែមួយ ការបកស្រាយខុសតែមួយ ឬការឆ្លើយតបខុសពេលតែមួយ ដែលអាចបម្លែងយុទ្ធសាស្ត្រ «បង្កើនសម្ពាធ ដើម្បីបន្ថយជម្លោះ» ទៅជាសង្គ្រាមពេញលេញដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចគ្រប់គ្រងបាន។

នៅពេលនេះលោក Trump ហាក់ដូចជាកំពុងដើរលើខ្សែពួរដ៏ស្តើងមួយ រវាងសង្គ្រាម និងសន្តិភាព។ បញ្ហាគឺថា ខ្សែពួរនោះមិនត្រឹមតែភ្ជាប់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងតេហេរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក សន្តិសុខថាមពល និងស្ថិរភាពនៃមជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូលផងដែរ។ ហើយនៅក្នុងល្បែងនយោបាយ «វាយផង អង្អែលផង លួងលោមផង និងចរចាផង» នេះ សំណួរដែលនៅមិនទាន់មានចម្លើយគឺថា តើ Trump នឹងអាចបម្លែងសម្ពាធយោធាទៅជាសន្តិភាពបានឬទេ ឬសម្ពាធនោះ នឹងក្លាយជាភ្លើងដែលឆេះហួសពីការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ទៅវិញ?