(ភ្នំពេញ)៖ សញ្ញាព្រមានពីរនៃបាតុភូតក្តៅខ្លាំង និងត្រជាក់ខ្លាំង បានលេចឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងកំបុងក្លាយជាក្តីព្រួយបារម្ភរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ។ សញ្ញាព្រមានពីរខុសគ្នានេះ គឺមួយកើតឡើងនៅ មហាសមុទ្ទប៉ាស៊ីហ្វិក និង មួយទៀតកើតឡើងនៅមហាសមុទ្ទអត្លង់ទិក។ តើសញ្ញាព្រមាននៃបាតុភូតទាំងពីរនេះ ពាក់ព័ន្ធដល់គ្រោះថ្នាក់អាកាសធាតុរបស់ពិភពលោកដែរឬទេ?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅ៖

ខណៈដែលពិភពលោក កំពុងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការព្រមានអំពី Super El Niño ឆ្នាំ២០២៦ ដែលអាចក្លាយជាបាតុភូត El Niño ខ្លាំងបំផុតមួយនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥០មក អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយក្រុមទៀត ក៏កំពុងព្រួយបារម្ភអំពីបាតុភូតអាថ៌កំបាំងមួយនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ដែលគេស្គាល់ថា Cold Blob ផងដែរ។

បាតុភូតទាំងពីរនេះ គឺជាសញ្ញាព្រមានពីរផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែកំពុងលេចឡើងស្របពេលគ្នា។ នៅម្ខាង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកំពុងបង្ហាញសញ្ញានៃការឡើងកម្តៅខ្លាំងខុសប្រក្រតី ដែលអាចជំរុញឱ្យ El Niño វិវត្តទៅជាកម្រិត «Super El Niño»។ ចំណែកនៅម្ខាងទៀត មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើងបែរជាបង្ហាញតំបន់ទឹកសមុទ្រត្រជាក់ខុសប្រក្រតី ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា អាចជាសញ្ញានៃការចុះខ្សោយរបស់ប្រព័ន្ធចរន្តទឹកសមុទ្រដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក។

និយាយឱ្យសាមញ្ញ បាតុភូតមួយកំពុងធ្វើឱ្យទឹកសមុទ្រក្តៅខ្លាំងជាងធម្មតា ខណៈបាតុភូតមួយទៀតកំពុងធ្វើឱ្យទឹកសមុទ្រត្រជាក់ជាងធម្មតា។ ក្នុងន័យនេះ បាតុភូតមួយកំពុងលេចឡើងនៅប៉ាស៊ីហ្វិក ខណៈបាតុភូតមួយទៀតកំពុងលេចឡើងនៅអាត្លង់ទិក។

ការលេចឡើងនៃសញ្ញាព្រមានផ្ទុយគ្នាទាំងពីរនេះ ក្នុងអំឡុងពេលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា បានធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនចាប់ផ្តើមសួរសំណួរធំមួយថា៖ តើពិភពលោកកំពុងទទួលសញ្ញាព្រមានពីមហាសមុទ្រទាំងពីរ ក្នុងពេលតែមួយឬ? ហើយតើសញ្ញាទាំងនេះកំពុងប្រាប់យើងអ្វីខ្លះអំពីអនាគតនៃប្រព័ន្ធអាកាសធាតុពិភពលោក?

សម្រាប់កម្ពុជា សញ្ញាព្រមានទាំងនេះមិនគួរត្រូវបានមើលថាជារឿងឆ្ងាយពីខ្លួននោះទេ ព្រោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសកល អាចប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់របបភ្លៀង កសិកម្ម ធនធានទឹក សន្តិសុខស្បៀង និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររាប់លាននាក់។

*Super El Niño កំពុងបង្ហាញសញ្ញាក្តៅខ្លាំងនៅប៉ាស៊ីហ្វិក
រដ្ឋបាលមហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសជាតិអាមេរិក (NOAA) បានប៉ាន់ប្រមាណថា El Niño ឆ្នាំ២០២៦ មានឱកាស ៦៣ ភាគរយក្នុងការវិវត្តទៅជាបាតុភូត El Niño កម្រិតខ្លាំងបំផុត ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា «Super El Niño»។ បាតុភូតនេះអាចឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅចុងឆ្នាំ២០២៦ និងដើមឆ្នាំ២០២៧ ហើយអាចស្ថិតក្នុងចំណោមព្រឹត្តិការណ៍ El Niño ខ្លាំងបំផុតមួយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥០មក។

ប្រសិនបើការព្យាករនេះក្លាយជាការពិត វាអាចបង្កឱ្យមានការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពពិភពលោក ការប្រែប្រួលរបបភ្លៀង គ្រោះរាំងស្ងួត ភ្លើងឆេះព្រៃ ទឹកជំនន់ និងបាតុភូតអាកាសធាតុខ្លាំងៗនៅតំបន់ជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។

សម្រាប់កម្ពុជា ផលប៉ះពាល់ដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងគេ គឺកម្ដៅខ្លាំង រដូវប្រាំងអូសបន្លាយយូរ គ្រោះរាំងស្ងួត ការខ្វះទឹកសម្រាប់កសិកម្ម និងហានិភ័យលើផលិតកម្មស្រូវ ដែលជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចជនបទ របស់ប្រទេស។

តាមធម្មតា El Niño មិនមែនជាបាតុភូតថ្មីទេ។ វាបានកើតឡើងជាច្រើនដងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាកាសធាតុពិភពលោក។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងនាពេលនេះ គឺបាតុភូតនេះអាចនឹងកើតឡើងនៅពេលដែលផែនដីកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលក្តៅបំផុតមួយនៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើ Super El Niño កើតឡើងលើផ្ទៃផែនដីដែលកំពុងក្តៅឡើងស្រាប់ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នោះផលប៉ះពាល់របស់វាអាចមានទំហំធំ និងធ្ងន់ធ្ងរជាងព្រឹត្តិការណ៍ El Niño ជាច្រើនដែលពិភពលោកធ្លាប់ជួបប្រទះកន្លងមក។

សម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ចំណុចដែលកំពុងព្រួយបារម្ភនោះ គឹថា បើពិតជាមាន Super El Niño កើតឡើងនោះមែន តើវានឹងមានកម្លាំងខ្លាំងប៉ុណ្ណា និងតើពិភពលោកបានត្រៀមខ្លួនរួចហើយឬនៅ ដើម្បីទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់របស់វា?

*Cold Blob ជាសញ្ញាត្រជាក់ខុសប្រក្រតីនៅអាត្លង់ទិក
ខណៈដែលពិភពលោកភាគច្រើនកំពុងជួបប្រទះការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាព អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិមកពីវិទ្យាស្ថាន Potsdam Institute for Climate Impact Research នៃប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ បានសង្កេតឃើញតំបន់មួយនៅភាគខាងត្បូងនៃកោះ Greenland និង Iceland ដែលបែរជាមានសីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រត្រជាក់ជាងធម្មតាទៅវិញ។ តំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា Cold Blob។ ទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្របង្ហាញថា សីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រនៅតំបន់នេះបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ១ អង្សាសេ ចាប់តាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី២០មក ទោះបីជាសីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់ពិភពលោកកំពុងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ។

សម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Cold Blob មិនមែនជាបាតុភូតធម្មតានោះទេ ព្រោះវាផ្ទុយទៅនឹងនិន្នាការឡើងកម្តៅរបស់មហាសមុទ្រភាគច្រើននៅលើពិភពលោក។ ការសិក្សាថ្មីៗជាច្រើនបានលើកឡើងថា បាតុភូតនេះអាចជាសញ្ញានៃការចុះខ្សោយរបស់ AMOC (Atlantic Meridional Overturning Circulation) ដែលជាប្រព័ន្ធចរន្តទឹកសមុទ្រដ៏សំខាន់មួយនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។

AMOC គឺជាប្រព័ន្ធចរន្តទឹកសមុទ្រដ៏ធំមួយ ដែលដឹកជញ្ជូនកម្តៅពីតំបន់ត្រូពិកទៅភាគខាងជើងអាត្លង់ទិក ហើយបញ្ជូនទឹកត្រជាក់ត្រឡប់ទៅភាគខាងត្បូងវិញ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនប្រៀបធៀបវាទៅនឹង «ខ្សែក្រវាត់ដឹកជញ្ជូនកម្តៅរបស់មហាសមុទ្រ»។ ប្រសិនបើខ្សែក្រវាត់នេះដំណើរការយឺត ឬចុះខ្សោយ ប្រព័ន្ធអាកាសធាតុនៅតំបន់ជាច្រើនជុំវិញពិភពលោកអាចរងផលប៉ះពាល់។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងនោះ គឺនៅពេលដែលមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកំពុងបង្ហាញសញ្ញានៃការឡើងកម្តៅខ្លាំងខុសប្រក្រតី ដែលអាចវិវត្តទៅជា Super El Niño នោះ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើងវិញ កំពុងបង្ហាញសញ្ញាត្រជាក់ខុសប្រក្រតីពី Cold Blob។

ទោះបីជាបាតុភូតទាំងពីរមិនមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយវិទ្យាសាស្ត្រនៅឡើយក៏ដោយ ការលេចឡើងរបស់វាក្នុងអំឡុងពេលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា បានជំរុញឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនចោទជាសំណួរថា៖

តើប្រព័ន្ធអាកាសធាតុពិភពលោក កំពុងបង្ហាញសញ្ញានៃការប្រែប្រួលដ៏ធំមួយ ដែលអាចមានផលប៉ះពាល់លើអាកាសធាតុសកលក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខឬយ៉ាងណា?

*តើភាពត្រជាក់ខ្លាំង Cold Blob និង ភាពក្តៅខ្លាំង Super El Niño ពាក់ព័ន្ធគ្នាដែរឬទេ?
ការសិក្សាថ្មីៗបានបង្ហាញថា Cold Blob អាចជាសញ្ញាមួយនៃការចុះខ្សោយរបស់ចរន្ត AMOC ដែលជាប្រព័ន្ធចរន្តទឹកសមុទ្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។
AMOC មានតួនាទីដឹកជញ្ជូនកម្តៅពីតំបន់ត្រូពិកទៅកាន់ភាគខាងជើងនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងជួយរក្សាតុល្យភាពអាកាសធាតុនៅអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង និងតំបន់ជាច្រើនទៀតនៅលើពិភពលោក។ ប្រសិនបើចរន្តនេះដំណើរការយឺត ឬចុះខ្សោយ របបភ្លៀង សីតុណ្ហភាព និងលំនាំអាកាសធាតុនៅតំបន់ជាច្រើនអាចប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។

ទោះជាយ៉ាងណា រហូតមកដល់ពេលនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់រកឃើញភស្តុតាងច្បាស់លាស់ថាភាពត្រជាក់ខ្លាំង Cold Blob នៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង និងភាពក្តៅ ខ្លាំង Super El Niño នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក មានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់នឹងគ្នានោះទេ។ មូលហេតុសំខាន់ គឺបាតុភូតទាំងពីរកើតឡើងនៅមហាសមុទ្រពីរផ្សេងគ្នា និងស្ថិតក្រោមយន្តការអាកាសធាតុខុសគ្នា។ Super El Niño កើតឡើងនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ខណៈ Cold Blob កើតឡើងនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។

ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ចំណុចសំខាន់មិនមែនស្ថិតនៅលើថា បាតុភូតទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់នឹងគ្នាឬអត់នោះទេ។ អ្វីដែលពួកគេចាប់អារម្មណ៍ជាងនេះ គឺការពិតដែលថា ប្រព័ន្ធអាកាសធាតុពិភពលោកទាំងមូលមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្មុគស្មាញ។

ការចុះខ្សោយរបស់ចរន្ត AMOC អាចមានឥទ្ធិពលលើចរន្តខ្យល់សកល របបមូសុង និងប្រព័ន្ធ ENSO ដែលជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការកើតឡើងនៃបាតុភូត El Niño និង La Niña។ នេះមានន័យថា ទោះបីជា Cold Blob មិនបង្កើត Super El Niño ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏វាអាចជាសញ្ញាមួយដែលបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធអាកាសធាតុពិភពលោកកំពុងស្ថិតក្រោមការប្រែប្រួល និងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំង។

និយាយឱ្យសាមញ្ញ Cold Blob មិនមែនជាមូលហេតុនៃ Super El Niño ទេ ប៉ុន្តែការលេចឡើងនៃបាតុភូតត្រជាក់ខ្លាំងនៅអាត្លង់ទិក និងបាតុភូតក្តៅខ្លាំងនៅប៉ាស៊ីហ្វិកក្នុងអំឡុងពេលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា កំពុងធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសួរសំណួរមួយថា៖ តើប្រព័ន្ធអាកាសធាតុពិភពលោកកំពុងបង្ហាញសញ្ញានៃការប្រែប្រួលធំមួយ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពអាកាសធាតុក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខឬយ៉ាងណា?

សន្និដ្ឋាន
Cold Blob មិនមែនជាមូលហេតុផ្ទាល់នៃ Super El Niño នោះទេ។ ប៉ុន្តែការលេចឡើងនៃបាតុភូតទាំងពីរនៅពេលតែមួយ បានធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកាន់តែយកចិត្តទុកដាក់លើស្ថានភាពអាកាសធាតុពិភពលោក។
នៅម្ខាង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក កំពុងបង្ហាញសញ្ញានៃការឡើងកម្តៅខ្លាំងខុសប្រក្រតី។ នៅម្ខាងទៀត មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង បែរជាបង្ហាញសញ្ញាត្រជាក់ខុសប្រក្រតី។ ទោះបីជាបាតុភូតទាំងពីរមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់នឹងគ្នាក៏ដោយ ក៏វាសុទ្ធតែជាសញ្ញាព្រមានដែលកំពុងចេញពីមហាសមុទ្រទាំងពីររបស់ពិភពលោក។

សំណួរមិនមែនថា តើ Cold Blob នឹងបង្កើត Super El Niño ឬអត់នោះទេ។ សំណួរធំជាងនេះគឺ៖ តើបាតុភូតទាំងពីរ កំពុងប្រាប់យើងអំពីអ្វីដែលមនុស្សនៅមិនទាន់យល់ច្បាស់នៅឡើយ? ឬ តើអាចជាសញ្ញាព្រមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយ ដែលទាក់ទងនឹងភាពប្រែប្រួលរបស់អាកាស ធាតុដែរឬទេ?

ហើយបើសម្រាប់កម្ពុជា វាជាសំណួរជាក់ស្តែងជាងទៅទៀត៖ តើប្រទេសយើងបានត្រៀមខ្លួនរួចហើយឬនៅ សម្រាប់គ្រោះធម្មជាតិកើនកម្ដៅខ្លាំង គ្រោះរាំងស្ងួត ការប្រែប្រួលរបបភ្លៀង ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងហានិភ័យលើសន្តិសុខស្បៀង ដែលអាចកើតឡើងក្នុងពេលខាង មុខ?

ពេលនេះមហាសមុទ្រ កំពុងបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានទៅកាន់ពិភពលោកហើយ។ សំណួរសម្រាប់កម្ពុជា គឺថា៖ តើយើងបានស្តាប់ឮសញ្ញានោះហើយឬនៅ?