(ភ្នំពេញ)៖ លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បានថ្លែងមកកាន់បណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News ថា សង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន ដែលបានអូសបន្លាយមកដល់ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៦នេះ កំពុងឈានដល់ចំណុចរបត់យុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ។

នៅលើសមរភូមិ គេសង្កេតឃើញទិដ្ឋភាពផ្ទុយគ្នាយ៉ាងខ្លាំង រវាងម្ខាងអ៊ុយក្រែនបានបង្កើនការវាយប្រហារវិសមាមាត្រ ដោយប្រើប្រាស់ដ្រូនរយៈចម្ងាយឆ្ងាយទម្លុះចូលជ្រៅទៅក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ី ដើម្បីកាត់ផ្តាច់សេដ្ឋកិច្ចថាមពល ប៉ុន្តែម្ខាងទៀត វោហាសាស្ត្រនិងការស្វែងរកច្រកចេញតាមផ្លូវការទូតសម្រាប់ការចរចាសន្តិភាព បែរជាត្រូវបានលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់ទីក្រុងគៀវ។

យុទ្ធសាស្ត្រ «តដៃផង សុំចរចាផង» នេះ ត្រូវបានលោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា លើកឡើងថា វាមិនមែនជាការចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីសម្ពាធភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងតថភាពស្តែងនៃសង្គ្រាមស៊ីសាច់ហុតឈាម (War of Attrition)។

១. របត់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការចាកចេញរបស់អាមេរិក ពីអឺរ៉ុប

កត្តាជំរុញដ៏ធំបំផុតមួយដែលបង្ខំឱ្យអ៊ុយក្រែនត្រូវគិតគូរពីតុចរចា គឺការប្រែប្រួលផ្ទៃក្នុងនៃនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ និន្នាការ «អាមេរិកដំបូង» (America First) និងការផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើការប្រកួតប្រជែងជាមួយចិននៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក បានធ្វើឱ្យការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់វ៉ាស៊ីនតោនចំពោះអឺរ៉ុបមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។

គិតត្រឹមឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំ២០២៦ កញ្ចប់ជំនួយយោធាថ្មីរបស់អាមេរិកត្រូវបានរឹតត្បិតក្នុងទំហំយ៉ាងតឹងរឹងបំផុត ដោយការផ្គត់ផ្គង់អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រធុនធ្ងន់ និងប្រព័ន្ធការពារអាកាសកម្រិតខ្ពស់ដូចជា Patriot ឬមីស៊ីល ATACMS រយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ត្រូវបានកាត់បន្ថយជាង៥០% ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុនៗ។ ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដែលធ្លាប់ជាកាតវីវ៉ាគ្មានដែនកំណត់ ត្រូវបានជំនួសដោយយន្តការ «កម្ចីពាណិជ្ជកម្មយោធា» ដែលបង្កើតជាបន្ទុកបំណុលបន្ថែម។ ការដកថយជាលំដាប់ក្នុងលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់អាមេរិកពីសមរភូមិអឺរ៉ុបខាងកើត បង្ខំឱ្យគៀវត្រូវស្វែងរកលំនឹងដោយខ្លួនឯង មុនពេលខ្សែជួរមុខត្រូវដួលរលំទាំងស្រុង។

២. ការតដៃផង ចរចាផង៖ បញ្ហាសព្វាវុធ សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ពាធ «មុនរដូវរងា»

យុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារដោយដ្រូនរបស់អ៊ុយក្រែនទៅលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង (NPZ) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទ្វេរដង (Dual-use) នៅក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ី (ដូចជាតំបន់ Kapotnya នៅម៉ូស្គូ និង Ryazan) គឺជាការព្យាយាមបង្កើតផលទុនចរចា (Leverage)។ អ៊ុយក្រែនដឹងច្បាស់ថាខ្លួនមិនអាចវាយរុញច្រានកងទ័ពរុស្ស៊ីចេញពីទឹកដីដែលបាត់បង់ដោយប្រើតែដែកនិងកម្លាំងមនុស្សបានឡើយ ដោយសារវិបត្តិខ្វះខាតកងទ័ពយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

- ស្ថិតិសមរភូមិឆ្នាំ២០២៦៖ កងទ័ពអ៊ុយក្រែន (AFU) កំពុងប្រឈមមុខនឹងកង្វះខាតកម្លាំងមនុស្ស (Personnel Shortage) ក្នុងកម្រិតអាសន្ន ដោយកងពលជួរមុខជាច្រើនមានកម្លាំងទ័ពត្រឹមតែ ៤០% ទៅ ៥០% នៃកម្រិតពេញលេញ។ ទោះបីជាមានការអនុវត្តច្បាប់កែនទ័ពថ្មីយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ប៉ុន្តែអត្រាបំពេញកម្លាំងមិនទាន់អាចឆ្លើយតបនឹងទំហំនៃការបាត់បង់កម្លាំងមនុស្សក្នុងសមរភូមិឡើយ។

សម្ពាធដ៏ធំមួយទៀតដែលបង្ខំឱ្យទីក្រុងគៀវត្រូវប្រញាប់ប្រញាល់បើកច្រកចរចា គឺការប្រណាំងនឹងពេលវេលាដើម្បីឱ្យបាន «មុនរដូវរងា»។ រលកនៃការវាយប្រហារបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់រុស្ស៊ី លើប្រព័ន្ធថាមពលអគ្គិសនីរបស់អ៊ុយក្រែនកាលពីពេលកន្លងទៅ បានធ្វើឱ្យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចែកចាយថាមពលក្នុងស្រុកស្ទើរតែដួលរលំ។ ប្រសិនបើសង្គ្រាមនៅតែបន្តឆ្លងចូលទៅក្នុងរដូវរងា ដែលសីតុណ្ហភាពអាចធ្លាក់ចុះដល់ -១០°C ទៅ -២០°C នោះ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនរាប់លាននាក់នឹងត្រូវរស់នៅក្នុងភាពងងឹត និងគ្មានប្រព័ន្ធកំដៅ (Heating) ដែលនឹងបង្កើតជាវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធំធេង និងអាចបំបាក់ស្មារតីប្រយុទ្ធរបស់ទាហាននៅក្នុងរណ្តៅត្រង់សេ (Trenches) ដែលកកស្ទះដោយភក់ជ្រាំ (Rasputitsa)។

សេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ុយក្រែនបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្នុងដង្ហើមអុកស៊ីសែនដែលទ្រទ្រង់ដោយបរទេសទាំងស្រុង។ ឱនភាពថវិកាជាតិរបស់អ៊ុយក្រែនក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថានឹងកើនឡើងដល់ជាង ៤០ ប៊ីលាន (លានលាន) ដុល្លារអាមេរិក ខណៈដែលផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) នៅតែធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ និងពឹងផ្អែកលើការឧបត្ថម្ភធនផ្ទាល់ពីសហភាពអឺរ៉ុប និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ដើម្បីបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍មន្ត្រីរាជការ និងទាហាន។ ការប្រកាសត្រៀមខ្លួនចរចា គឺជាការទទួលស្គាល់នូវដែនកំណត់នៃធនធាន និងជាការដកដង្ហើមយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាក់ស្រុតទាំងស្រុងនៃរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋមុនពេល «ឧត្តមសេនីយ៍រដូវរងា» (General Winter) របស់រុស្ស៊ីចូលមកដល់។

៣. វិបត្តិនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អឺរ៉ុប

ខណៈពេលដែលអាមេរិកកំពុងងាកចេញ អឺរ៉ុបដែលជាបង្អែកទីពីររបស់អ៊ុយក្រែន ក៏កំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិផ្ទៃក្នុងយ៉ាងជ្រៅផងដែរ។ ផលប៉ះពាល់ពីទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងរុស្ស៊ីបានវាយបកមកលើអឺរ៉ុបវិញយ៉ាងដំណំ។ កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (GDP Growth) របស់តំបន់យូរ៉ូហ្សូន (Eurozone) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងស្ថិតក្នុងសភាពគាំងទ្រឹងក្នុងរង្វង់ត្រឹមតែ ០.៥% ទៅ ០.៨% ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងឧស្សាហកម្មរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងបារាំង ដែលបណ្តាលមកពីតម្លៃថាមពលខ្ពស់។

ម្យ៉ាងវិញទៀត វិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុង និងការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលគណបក្សស្តាំនិយម និងកម្លាំងនយោបាយនិយមកណ្តាល ដែលប្រឆាំងនឹងការផ្តល់ជំនួយឥតដែនកំណត់ទៅឱ្យអ៊ុយក្រែន បានធ្វើឱ្យសាមគ្គីភាពរបស់សហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងណាតូ (NATO) មានភាពប្រេះស្រាំ។ កង្វះខាតសមត្ថភាពឧស្សាហកម្មការពារជាតិរបស់អឺរ៉ុប ក៏ស្តែងចេញឱ្យឃើញកាន់តែច្បាស់៖ សន្យាផ្គត់ផ្គង់គ្រាប់កាំភ្លើងធំខ្នាត ១៥៥ មីលីម៉ែត្រ ចំនួន ១លានគ្រាប់ ត្រូវបានពន្យារពេលជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារកង្វះវត្ថុធាតុដើម និងសមត្ថភាពរោងចក្រ។ អឺរ៉ុបលែងមានសមត្ថភាពសេដ្ឋកិច្ច និងឆន្ទៈនយោបាយគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរុញច្រាន «សង្គ្រាមរហូតដល់ទីបញ្ចប់» នោះទេ ដែលនេះជាសម្ពាធមិនទន់ភ្លន់មួយបង្ខំឱ្យអ៊ុយក្រែនត្រូវងាកមករកផ្លូវការទូត។

៤. ការប្រែក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចសង្គ្រាមរបស់រុស្ស៊ី

ផ្ទុយពីការរំពឹងទុករបស់លោកខាងលិច វិមានក្រឹមឡាំងបានជោគជ័យក្នុងការបំប្លែងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋឱ្យទៅជា «សេដ្ឋកិច្ចសង្គ្រាម» (War Economy) ពេញលេញ។ ថវិកាការពារជាតិរបស់រុស្ស៊ីសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ បានកើនឡើងដល់កម្រិតកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺប្រមាណជា ៧% ទៅ ៨% នៃ GDP សរុបរបស់ប្រទេស។ កត្តានេះបានរុញច្រានឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ បន្តរក្សាភាពវិជ្ជមានគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរង្វង់ ២.៥% ទៅ ៣% (តាមទិន្នន័យរបស់ IMF និងធនាគារពិភពលោក) ដែលជាអត្រាមួយខ្ពស់ជាងបណ្តាប្រទេសមហាអំណាចអឺរ៉ុបខាងលិចឆ្ងាយណាស់។

ឧស្សាហកម្មការពារជាតិរបស់រុស្ស៊ីដំណើរការ ២៤ ម៉ោងលើ ២៤ម៉ោង ដែលអាចផលិតគ្រាប់កាំភ្លើងធំបានរហូតដល់ទៅជាង ៤ លានគ្រាប់ក្នុងមួយឆ្នាំ (លើសសមត្ថភាពផលិតរួមគ្នារបស់អាមេរិក និងអឺរ៉ុបទៅទៀត) រួមទាំងការបង្កើនការផលិតគ្រាប់បែកនាំគន្លង (FAB with UMPC) ក្នុងកម្រិតរាប់ពាន់គ្រាប់ក្នុងមួយខែ ដើម្បីវាយកម្ទេចខ្សែការពារអ៊ុយក្រែន។ ភាពធន់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងឧត្តមភាពខាងធនធានមនុស្សនេះ ធ្វើឱ្យរុស្ស៊ីមានលទ្ធភាពរក្សាសម្ពាធវាយលុកយឺតៗ ប៉ុន្តែថេរនៅលើសមរភូមិជួរមុខ។

ពិតណាស់បើតាមលោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា យុទ្ធសាស្ត្រ «តដៃផង សុំចរចាផង» របស់អ៊ុយក្រែននៅឆ្នាំ២០២៦នេះ មិនមែនជាជម្រើសដកថយដោយស្ម័គ្រចិត្ត ឬជាល្បែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏មានប្រៀបនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពី «តថភាពបង្ខំ» នៃដង្ហើមចុងក្រោយផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រ។ នៅពេលដែលបង្អែកអាមេរិកកំពុងងាកចេញ អឺរ៉ុបកំពុងទន់ដៃដោយវិបត្តិផ្ទៃក្នុង ខណៈដែលម៉ាស៊ីនសង្គ្រាមរបស់រុស្ស៊ីកាន់តែរឹងមាំទាំងផ្នែកយោធា និងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ការប្រើប្រាស់ដ្រូនវាយប្រហារចូលជ្រៅក្នុងដីរុស្ស៊ី គឺជាការខិតខំប្រឹងប្រែងចុងក្រោយដើម្បីដណ្តើមយកសន្លឹកបៀរខ្លះនៅលើតុចរចា ដើម្បីបញ្ចៀសនូវការបរាជ័យទាំងស្រុងផ្នែកយោធាតែប៉ុណ្ណោះ។

ការប្រកាសទស្សនវិស័យរុស្ស៊ី តែងតែសង្កត់ធ្ងន់ថា អនាគតនៃជម្លោះនេះកំពុងដើរដល់ផ្លូវទាល់ច្រកសម្រាប់ទីក្រុងគៀវ។ វិមានក្រឹមឡាំងលែងមានសម្ពាធក្នុងការប្រញាប់ប្រញាល់ចរចាទៀតហើយ ដោយសារពួកគេមានប្រៀបទាំងស្រុងលើលំហូរធនធាន ស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុង និងអត្ថប្រយោជន៍អាកាសធាតុ។ ដូច្នេះ ការប្រើប្រាស់ដ្រូនវាយប្រហារចូលជ្រៅក្នុងដីរុស្ស៊ី និងការលេចឡើងនូវវោហាសាស្ត្រសុំចរចារបស់អ៊ុយក្រែនដើម្បីឱ្យទាន់មុនពេលរដូវរងាមកដល់នៅពេលនេះ គ្រាន់តែជាការខិតខំប្រឹងប្រែងចុងក្រោយដើម្បីដណ្តើមយកសន្លឹកបៀរខ្លះនៅលើតុចរចា ដើម្បីបញ្ចៀសនូវការចុះចាញ់ និងការបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុងតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់របស់ម៉ូស្គូប៉ុណ្ណោះ៕