វិចារណកថា! ដើមឈើ៖ ខែលការពារធម្មជាតិដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់យើងប្រឆាំងនឹងបាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño)
01-07-2026 08:09
(ភ្នំពេញ)៖ រាល់ពេលដែលយើងដាំ ឬការពារដើមឈើមួយដើម យើងកំពុងធ្វើអ្វីៗដែលមានតម្លៃលើសពីការធ្វើឱ្យបរិស្ថានជុំវិញខ្លួនមានភាពបៃតងឆ្ងាយណាស់។ វាគឺជាការវិនិយោគដើម្បីទទួលបានខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធជាងមុន សហគមន៍ដែលមានភាពត្រជាក់ជាងមុន ដីដែលមានជីជាតិជាងមុន និងអនាគតមួយដែលមានភាពធន់ជាងមុន។
ខណៈពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទស្សន៍ទាយពីការត្រឡប់មកវិញនៃបាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño) មនុស្សជាច្រើនបានចោទសួរថា តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់វា? អែលនីញ៉ូ គឺជាបាតុភូតអាកាសធាតុធម្មជាតិ ដែលកែប្រែសីតុណ្ហភាពមហាសមុទ្រ និងទម្រង់អាកាសធាតុ ដោយជារឿយៗនាំមកនូវអាកាសធាតុក្តៅហួតហែងអូសបន្លាយពេលយូរ របាយទឹកភ្លៀងធ្លាក់ចុះ គ្រោះរាំងស្ងួត និងហានិភ័យនៃភ្លើងឆេះព្រៃកាន់តែខ្ពស់នៅក្នុងតំបន់ជាច្រើនលើពិភពលោក។
យើងមិនអាចរារាំងបាតុភូតអែលនីញ៉ូមិនឱ្យកើតឡើងបានទេ ប៉ុន្តែយើងអាចពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់ធម្មជាតិ និងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនយើងផ្ទាល់ក្នុងការទប់ទល់នឹងបាតុភូតនេះ។ មិត្តដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយដែលយើងមាន គឺ «ដើមឈើ»។
ដើមឈើជួយធ្វើឱ្យបរិស្ថានត្រជាក់។ តាមរយៈការផ្តល់ម្លប់ និងការភាយរំហួតទឹកចេញពីស្លឹករបស់វា ដើមឈើជួយកាត់បន្ថយសីតុណ្ហភាពនៅជុំវិញ និងកាត់បន្ថយភាពក្ដៅហួតហែងនៃរលកកម្តៅ។ សហគមន៍ណាដែលមានជួរដើមឈើដុះលូតលាស់ល្អ គឺតែងតែមានភាពត្រជាក់ជាងសហគមន៍ដែលគ្របដណ្តប់ទៅដោយបេតុង និងកៅស៊ូកំរាលថ្នល់យ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។ នៅក្នុងអំឡុងពេលមានកម្តៅខ្លាំង ឥទ្ធិពលត្រជាក់នេះជួយការពារមនុស្ស សត្វចិញ្ចឹម និងផលដំណាំ។
ដើមឈើជាអ្នកជួយគ្រប់គ្រងទឹក។ ប្រព័ន្ធឫសរបស់វាជួយឱ្យទឹកភ្លៀងជ្រាបចូលទៅក្នុងដីបានជ្រៅ ជាជាងការហូរច្រោះកាត់តាមផ្ទៃដី។ ដំណើរការនេះជួយបំពេញបន្ថែមនូវប្រភពទឹកក្រោមដី ជួយឱ្យអូរ និងប្រឡាយបន្តហូរបានយូរក្នុងរដូវប្រាំង និងជួយឱ្យសហគមន៍រក្សាបាននូវប្រភពទឹកប្រើប្រាស់ នៅពេលដែលរបាយទឹកភ្លៀងមានភាពខ្សត់ខ្សោយ។ ក្នុងន័យជាច្រើន ព្រៃឈើដើរតួដូចជាអាងស្តុកទឹកធម្មជាតិ ដោយរក្សាទុកទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពេលដែលត្រូវការចាំបាច់បំផុត។
ព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អ ក៏ជួយការពារដីផងដែរ។ ឫសរបស់វាជួយទប់ដីឱ្យជាប់គ្នា កាត់បន្ថយការច្រោះដី ខណៈពេលដែលស្លឹកឈើជ្រុះបង្កើតបានជាសារធាតុសរីរាង្គដែលជួយឱ្យដីរក្សាសំណើមបានល្អ។ ក្នុងអំឡុងពេលមានគ្រោះរាំងស្ងួត ដីកសិកម្មដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយរុក្ខជាតិលូតលាស់ល្អ ជារឿយៗរក្សាបាននូវភាពធន់ខ្ពស់ ដោយសារតែដីបាត់បង់សំណើមយឺតជាងធម្មតា។
ដើមឈើជួយសម្រួលដល់អាកាសធាតុ។ ពួកវាស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិកពីបរិយាកាស និងរក្សាទុកនៅក្នុងដើម មែក ឫស និងក្នុងដី។ ទោះបីជាការដាំដើមឈើមិនអាចបញ្ឈប់បាតុភូតអែលនីញ៉ូបានក៏ដោយ ប៉ុន្តែព្រៃឈើដែលលូតលាស់ល្អជួយកាត់បន្ថយការកើនឡើងកម្តៅរយៈពេលវែង ដែលបង្កឡើងដោយការភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ដោយជួយធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលខ្លាំងនៅថ្ងៃអនាគតមានសភាពធូរស្រាលជាលំដាប់។
អ្វីដែលសំខាន់បំផុតក្នុងកំឡុងពេលអែលនីញ៉ូគឺ ព្រៃឈើជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការបាក់ស្រុតផ្នែកបរិស្ថាន។ ព្រៃឈើដែលលូតលាស់ល្អជួយការពារជីវៈចម្រុះ ផ្តល់ជម្រកដល់សត្វព្រៃ ការពារប្រភពទឹក និងបង្កើតជាខែលការពារធម្មជាតិប្រឆាំងនឹងខ្យល់បក់បោកខ្លាំង និងសីតុណ្ហភាពក្តៅរាំងស្ងួត។
សហគមន៍ដែលរស់នៅក្បែរព្រៃឈើដែលលូតលាស់ល្អ ជារឿយៗទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ទឹកមានស្ថិរភាព និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមានសុខភាពល្អ ជាងសហគមន៍ដែលព្រៃឈើត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ ប៉ុន្តែ ដើមឈើអាចការពារយើងបាន លុះត្រាតែយើងការពារពួកវាដូចគ្នា។
នៅក្នុងអំឡុងពេលអាកាសធាតុស្ងួតហួតហែងអូសបន្លាយពេលយូរ ព្រៃឈើងាយរងគ្រោះដោយសារភ្លើងឆេះព្រៃខ្លាំងណាស់។ សកម្មភាពខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្នតែមួយលើក ដូចជាការដុតសំរាម ការឆ្ការព្រៃដោយប្រើភ្លើង ឬការបោះចោលកន្ទុយបារីដែលមានរងើកភ្លើង អាចបំផ្លាញដើមឈើរាប់ពាន់ដើមក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះ។ រាល់ភ្លើងឆេះព្រៃម្តងៗ មិនត្រឹមតែបំផ្លាញទីជម្រកសត្វព្រៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនយ៉ាងមហាសាលត្រឡប់ទៅក្នុងបរិយាកាសវិញ ដែលរឹតតែជម្រុញឱ្យការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកាន់តែលឿនឡើង។
នេះជាមូលហេតុដែលប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបត្រូវចូលរួមទទួលខុសត្រូវ។ត្រូវការពារដើមឈើដែលមានស្រាប់ ដាំដើមឈើថ្មីបន្ថែម បង្ការភ្លើងឆេះព្រៃ ចៀសវាងការកាប់ឈើខុសច្បាប់ ថែទាំកូនឈើតូចៗឱ្យរស់រានមានជីវិត គាំទ្រព្រៃសហគមន៍ និងការបង្កើនគម្របបៃតងក្នុងទីក្រុង។ដើមឈើគ្រប់ដើមសុទ្ធតែមានតម្លៃ។
រដ្ឋាភិបាល សាលារៀន វិស័យអាជីវកម្ម ព្រះសង្ឃ ក្រុមយុវជន និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន សុទ្ធតែមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់។ សាលារៀនអាចអប់រំកុមារឱ្យចេះស្រឡាញ់ និងឱ្យតម្លៃធម្មជាតិ។ សហគមន៍អាចរៀបចំសកម្មភាពដាំដើមឈើ និងការពារព្រៃឈើ។ វិស័យអាជីវកម្មអាចពង្រីកលំហបៃតងជុំវិញកន្លែងធ្វើការ។ ចំណែកឯគ្រួសារនីមួយៗអាចដាំដើមឈើផ្តល់ម្លប់ជុំវិញផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួន និងថែរក្សាពួកវាសម្រាប់មនុស្សជំ
នាន់ក្រោយៗទៀត។
ទំនាក់ទំនងរវាងដើមឈើ និងបាតុភូតអែលនីញ៉ូ មានលក្ខណៈសាមញ្ញ ប៉ុន្តែស៊ីជម្រៅបំផុត។ ដើមឈើមិនអាចបញ្ឈប់ការមកដល់នៃបាតុភូតអែលនីញ៉ូបានទេ ប៉ុន្តែវាអាចជួយសម្រាលផលប៉ះពាល់របស់វាបានយ៉ាងច្រើន។ ពួកវាជួយធ្វើឱ្យខ្យល់អាកាសត្រជាក់ រក្សាប្រភពទឹក ការពារដី កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃភ្លើងឆេះព្រៃ ទ្រទ្រង់វិស័យកសិកម្ម ពង្រឹងជីវៈចម្រុះ និងបង្កើនភាពធន់នៃសហគមន៍របស់យើង។
នៅក្នុងពិភពលោកដែលកំពុងឡើងកម្តៅ ដើមឈើគ្រប់ដើមគឺកាន់តែមានតម្លៃជាងពេលណាៗទាំងអស់។
ខណៈពេលដែលយើងកំពុងរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ខែខាងមុខ ចូរយើងចងចាំថា ខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុតប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុខ្លាំង ជារឿយៗគឺជាខែលដែលកំពុងដុះលូតលាស់យ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់នៅក្បែរខ្លួនយើងនេះឯង។
«នៅពេលដែលយើងការពារដើមឈើ ដើមឈើនឹងការពារយើងវិញ។»
ហើយនៅពេលដែលមនុស្សរាប់លាននាក់ដាំ និងថែទាំដើមឈើរាប់លានដើមរួមគ្នា យើងមិនត្រឹមតែត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ប្រឈមមុខនឹងបាតុភូតអែលនីញ៉ូបន្ទាប់នោះទេ ប៉ុន្តែយើងកំពុងកសាងអនាគតមួយដែលស្អាត បៃតង ត្រជាក់ វឌ្ឍនភាព និងមានភាពធន់ជាងមុន សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយៗទៅថ្ងៃអនាគត៕
