(ភ្នំពេញ)៖ ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃទៅកាន់ប្រទេសបារាំង កំពុងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកវិភាគជាច្រើន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ កើតឡើងស្របពេលដែលមេដឹកនាំថៃ បានប្រកាសថា រដ្ឋាភិបាលថៃ លែងទទួលស្គាល់ផែនទីខ្នាត ១លើ២០០ពាន់ ដែលមានប្រភពពីសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧។ តើបារាំង អាចផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់នៃផែនទីនេះបានដែរឬទេ? ហើយតើដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ មានន័យយ៉ាងណាចំពោះជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ៖

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ មានដំណើរទស្សនកិច្ចខ្លះ ដែលជាពិធីការការទូតធម្មតា។ ប៉ុន្តែក៏មានដំណើរទស្សនកិច្ចខ្លះ ដែលកើតឡើងក្នុងពេលវេលាមួយ ធ្វើឱ្យពិភពលោកចាប់ផ្តើមសួរសំណួរថា តើនៅពីក្រោយពិធីការ មានសារនយោបាយអ្វីលាក់ខ្លួនដែរឬទេ?

ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃ ព្រះបាទ មហាវិជ្ជរ៉ាឡុងកន ទៅកាន់ប្រទេសបារាំង ដើម្បីអបអរសាទរខួប១៧០ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ កំពុងកើតឡើងក្នុងពេលដែលជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ កំពុងឡើងកម្តៅជាថ្មី។ ភាពចៃដន្យនេះ បានបង្កើតសំណួរមួយដែលមនុស្សជាច្រើនកំពុងសួរ៖

តើដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ អាចបើកផ្លូវឱ្យមានការកែប្រែ ឬលុបបំបាត់ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ដែលជាមូលដ្ឋាននៃជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃដែរឬទេ?

សំណួរនេះ កាន់តែមានទម្ងន់ បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំថៃ បានប្រកាសថា រដ្ឋាភិបាលថៃលែងទទួលស្គាល់ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ ដែលរៀបចំឡើងក្រោមសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែនទៀតហើយ។
ប៉ុន្តែ តាមទស្សនៈច្បាប់អន្តរជាតិ សំណួរពិតប្រាកដ មិនមែនថា ថៃទទួលស្គាល់ ឬមិនទទួលស្គាល់ផែនទីនោះទេ។

សំណួរគឺ៖ តើផែនទី ដែលបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រច្បាប់អន្តរជាតិ និងត្រូវបានយោងដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ អាចត្រូវបានលុបបំបាត់ដោយការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋមួយ ឬដោយការយល់ព្រមរបស់បារាំងបានដែរឬទេ?

*តើបារាំង នៅមានសិទ្ធិលើផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ទៀតដែរឬទេ?
មនុស្សមួយចំនួន អាចយល់ថា ដោយសារផែនទីព្រំដែនឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ដូច្នេះបារាំង អាចសម្រេចថា នឹងបន្តទទួលស្គាល់ ឬលែងទទួលស្គាល់ផែនទីទាំងនោះបាន។

ប៉ុន្តែ តាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ ការយល់ឃើញបែបនេះ មិនស្របនឹងស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់នៃព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃនោះទេ។

ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ មិនមែនជាឯកសាររដ្ឋបាល ដែលបារាំងអាចកែប្រែ ឬដកហូតបានតាមឆន្ទៈរបស់ខ្លួននោះឡើយ។ វាជាលទ្ធផលនៃសន្ធិសញ្ញារវាងបារាំង និងសៀម និងការងាររបស់គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនចម្រុះ ដែលត្រូវបានអនុវត្តអស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍។
បន្ទាប់ពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៥៣ សិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចទាក់ទងនឹងព្រំដែន បានបន្តមករដ្ឋកម្ពុជា តាមគោលការណ៍ State Succession (ការបន្តសិទ្ធិរដ្ឋ)។ មានន័យថា បារាំងលែងជាភាគីនៃព្រំដែននេះទៀតហើយ។

ដូច្នេះ សំណួរនាពេលបច្ចុប្បន្ន មិនមែនថា បារាំងទទួលស្គាល់ ឬមិនទទួលស្គាល់ផែនទីនោះទេ។ សំណួរពិតប្រាកដគឺថា តើកម្ពុជា និងថៃ នឹងដោះស្រាយព្រំដែនរបស់ខ្លួនដោយផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងសន្ធិសញ្ញា ដែលនៅមានសុពលភាពយ៉ាងដូចម្តេច?

*ហេតុអ្វីបានជា សាលក្រមរបស់ ICJ មានអត្ថន័យផ្នែកច្បាប់ លើសជំហររបស់បារាំង?
ចំណុចសំខាន់បំផុត គឺថា ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ មិនមែនគ្រាន់តែជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលរក្សាទុកនៅបណ្ណសារបារាំងប៉ុណ្ណោះទេ។ ផែនទីនេះ ត្រូវបានតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) យកមកពិចារណា ក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ ឆ្នាំ១៩៦២ និងក្នុងសាលក្រមបកស្រាយ ឆ្នាំ២០១៣។

អ្វីដែលសំខាន់ គឺ ICJ មិនបានសម្រេចសេចក្តី ដោយផ្អែកលើទស្សនៈរបស់បារាំងតែមួយនោះទេ។ តុលាការ បានវាយតម្លៃផែនទីនេះ រួមជាមួយសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ អាកប្បកិរិយារបស់ភាគី ការទទួលយកជាបន្តបន្ទាប់ (Acquiescence) និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់រដ្ឋទាំងពីរអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។

នោះមានន័យថា ផែនទីនេះ មិនមែនជាឯកសាររដ្ឋបាល ដែលបារាំងអាចសម្រេចកែប្រែ ឬដកហូតដោយឯកតោភាគីនោះឡើយ។ វាបានក្លាយជាភស្តុតាងមួយ ដែលតុលាការអន្តរជាតិបានពិចារណា និងផ្តល់អត្ថន័យផ្នែកច្បាប់នៅក្នុងសាលក្រមរបស់ខ្លួន។

ដូច្នេះ ទោះបារាំងនឹងបង្ហាញទស្សនៈ ឬការបកស្រាយអំពីឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វាមិនអាចផ្លាស់ប្តូរសុពលភាពនៃសាលក្រមរបស់ ICJ ឬស្ថានភាពផ្នែកច្បាប់ដែលបានកើតឡើងរួចហើយបានឡើយ។

សាលក្រមរបស់ ICJ មិនបាន 'បង្កើត' ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ទេ ប៉ុន្តែបានវាយតម្លៃតម្លៃផ្នែកច្បាប់របស់ផែនទីនេះ ក្នុងបរិបទនៃសន្ធិសញ្ញា អាកប្បកិរិយារបស់ភាគី និងគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។

*បើសិនបារាំងយល់ព្រមជាមួយថៃ តើអ្វីនឹងកើតឡើង?
សំណួរដែលមនុស្សជាច្រើនកំពុងចោទសួរគឺ៖ បើបារាំងយល់ព្រមជាមួយជំហររបស់ថៃ ហើយប្រកាសថាមិនទទួលស្គាល់ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ទៀត តើផែនទីទាំងនោះនឹងបាត់សុពលភាពដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ តាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គឺ មិនបាត់បង់ទេ។

បារាំងអាចបង្ហាញទស្សនៈ ឬផ្តល់ការបកស្រាយអំពីឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលខ្លួនរក្សាទុកបាន។ ប៉ុន្តែ បារាំងមិនមែនជាភាគីនៃព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃនៅសព្វថ្ងៃទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ បារាំងមិនអាចលុបចោលសន្ធិសញ្ញាដែលបានអនុវត្តរួច ឬធ្វើឱ្យសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បាត់សុពលភាពដោយការប្រកាសឯកតោភាគីបានទេ។

ជាងនេះទៅទៀត សាលក្រមរបស់ ICJ គឺជាការវិនិច្ឆ័យផ្នែកច្បាប់របស់ស្ថាប័នតុលាការអន្តរជាតិ មិនមែនជាការយល់ឃើញរបស់បារាំងឡើយ។ ដូច្នេះ ទោះបារាំងមានជំហរនយោបាយ ឬការបកស្រាយបែបណាក៏ដោយ វាមិនអាចផ្លាស់ប្តូរផលប៉ះពាល់ផ្នែកច្បាប់នៃសាលក្រមទាំងនោះបានឡើយ។

ប្រសិនបើព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ នឹងមានការផ្លាស់ប្តូរ វាអាចកើតឡើងបានតែតាមមធ្យោបាយដែលច្បាប់អន្តរជាតិទទួលស្គាល់ប៉ុណ្ណោះ ដូចជា កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីដែលកម្ពុជា និងថៃយល់ព្រមរួមគ្នា ឬការសម្រេចរបស់ស្ថាប័នតុលាការអន្តរជាតិដែលមានសមត្ថកិច្ច ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរយល់ព្រមប្រគល់វិវាទទៅឱ្យស្ថាប័ននោះ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត បារាំង អាចបកស្រាយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនបាន ប៉ុន្តែមិនអាចសម្រេចអនាគតនៃព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃជំនួសរដ្ឋទាំងពីរបានឡើយ។

*តើដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ស្តេចថៃនេះ កំពុងបង្កើតសំណួរអ្វី?
ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃទៅកាន់ប្រទេសបារាំង គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលមានអាយុកាល១៧០ឆ្នាំ។ តាមពិធីការការទូត វាជាដំណើរទស្សនកិច្ចដែលផ្តោតលើការពង្រឹងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ។

ប៉ុន្តែ ពេលវេលានៃដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេស ព្រោះវាកើតឡើងស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ កំពុងបង្ហាញជំហរថា មិនទទួលស្គាល់ផែនទីខ្នាត ១:២០០,០០០ ដែលមានប្រភពពីសន្ធិសញ្ញាបារាំង–សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧។ ដូច្នេះ វាជារឿងធម្មតា ដែលអ្នកវិភាគ និងសាធារណជន សួរថា តើដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ នឹងមានផលប៉ះពាល់អ្វី ដល់ការជជែកអំពីព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ?

ទោះជាយ៉ាងណា គេគួរបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាង នយោបាយការទូត និង ស្ថានភាពផ្នែកច្បាប់។ ការជួបពិភាក្សា ការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ ឬការស្វែងរកឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការការទូត។ ប៉ុន្តែ វាមិនមានន័យថា សន្ធិសញ្ញាដែលបានអនុវត្តរួច ឬសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) អាចត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។

ដូច្នេះ សារសំខាន់បំផុតនៃដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ប្រហែលមិនមែនថា ព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃនឹងត្រូវផ្លាស់ប្តូរនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញថា បញ្ហាព្រំដែននៅតែជាប្រធានបទសំខាន់នៃការទូតក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែដំណោះស្រាយចុងក្រោយ នៅតែត្រូវស្ថិតក្រោមក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ មិនមែនក្រោមពិធីការការទូតតែមួយមុខនោះឡើយ។

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃទៅកាន់ប្រទេសបារាំង គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយអាចបើកទ្វារសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការថ្មីៗលើវិស័យជាច្រើន។

ប៉ុន្តែ សម្រាប់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ មិនមានន័យថា ផែនទីឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ អាចត្រូវបានលុបចោល ឬផ្លាស់ប្តូរដោយការយល់ព្រមរបស់បារាំងតែមួយភាគីឡើយ។

ចាប់តាំងពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យ បញ្ហាព្រំដែន មិនមែនជាបញ្ហារវាងបារាំង និងសៀមដូចកាលពីជាងមួយសតវត្សរ៍មុនទៀតទេ។ វាជាបញ្ហារវាងរដ្ឋអធិបតេយ្យពីរ គឺកម្ពុជា និងថៃ ដែលត្រូវដោះស្រាយស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញាដែលនៅមានសុពលភាព និងការវិនិច្ឆ័យរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចត្រូវបានសិក្សា និងបកស្រាយឡើងវិញបាន។ នយោបាយ ក៏អាចផ្លាស់ប្តូរតាមកាលៈទេសៈបានដែរ។ ប៉ុន្តែ ស្ថានភាពផ្នែកច្បាប់របស់ព្រំដែនអន្តរជាតិ មិនអាចផ្លាស់ប្តូរដោយការបកស្រាយប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬជំហរនយោបាយរបស់ភាគីទីបីតែមួយបានឡើយ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ អាចពង្រឹងមិត្តភាពរវាងប្រទេសនានា ប៉ុន្តែមិនអាចជំនួសសន្ធិសញ្ញា ច្បាប់អន្តរជាតិ និងសាលក្រមរបស់តុលាការអន្តរជាតិបានទេ។ នោះហើយជាគោលការណ៍ដែលការពារស្ថិរភាព និងភាពប្រាកដប្រជានៃព្រំដែនរវាងរដ្ឋនៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ។

ពិតណាស់ ប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចបង្កើតព្រំដែន។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ ច្បាប់អន្តរជាតិ ទើបជាអ្នកការពារព្រំដែនដ៏ពិតប្រាកដ៕