(ភ្នំពេញ)៖ ដើមឈើមួយដើម អាចមើលទៅដូចជាឈរតែឯងឯកោ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅ វាមិនដែលនៅម្នាក់ឯងនោះឡើយ។ នៅលើមែកធាង ក្រោមឫសឈើ លើសម្បកឈើ ចន្លោះស្លឹកឈើ និងនៅក្នុងដីជុំវិញវា គឺជាសហគមន៍ជីវិតដ៏អស្ចារ្យមួយ។

បក្សាបក្សីធ្វើសម្បុក ឃ្មុំក្រេបលំអងផ្កា មេអំបៅជួយលំអងផ្កាឱ្យបង្កកំណើត ស្វាស្វែងរកចំណី និងជម្រក សត្វល្អិត ផ្សិត ជន្លេន និងមីក្រូសារពាង្គកាយរាប់មិនអស់ បំពេញការងារយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់នៅក្រោមដី។ សូម្បីតែរុក្ខជាតិក៏ពឹងផ្អែកលើគ្នាទៅវិញទៅមក បង្កើតបានជាបណ្តាញមើលមិនឃើញដែលទ្រទ្រង់ដល់ជីវិត។

បណ្តាញជីវិតដ៏អស្ចារ្យនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ជីវៈចម្រុះ»។ ជីវៈចម្រុះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការប្រមូលផ្តុំនៃរុក្ខជាតិ និងសត្វខុសៗគ្នានោះទេ។ វាគឺជាប្រព័ន្ធរស់រវើកដែលរក្សាធម្មជាតិឱ្យមានសុខភាពល្អ និងជួយឱ្យមនុស្សជាតិអាចរស់រានមានជីវិតបាន។ គ្រប់ប្រភេទសត្វនិងរុក្ខជាតិ មិនថាតូចឬធំ សុទ្ធតែមានតួនាទីត្រូវបំពេញ។ នៅពេលជីវៈចម្រុះមានសុខភាពល្អ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនឹងរក្សាបាននូវផលិតភាព ព្រៃឈើមានភាពធន់ ប្រភពទឹកមានភាពស្អាតស្អំ ដំណាំទទួលបានការបង្កកំណើតពីលំអងផ្កា សត្វល្អិតចង្រៃត្រូវបានកម្ចាត់ដោយធម្មជាតិ ហើយតុល្យភាពនៃធម្មជាតិត្រូវបានរក្សា។

ដើមឈើ គឺជាគ្រឹះនៃបណ្តាញជីវិតដ៏មានជិវិតនេះ។ ដើមឈើដែលលូតលាស់ពេញលេញមួយដើម មានតម្លៃលើសពីឈើ និងស្លឹក។ វាជាផ្ទះ ជាកន្លែងបំបៅកូន ជាប្រភពអាហារ និងជាជម្រកសុវត្ថិភាពសម្រាប់សត្វមានជីវិតរាប់រយ ឬជួនកាលរាប់ពាន់ប្រភេទ។ បក្សីធ្វើសម្បុកតាមមែកឈើ។ ផ្លែឈើជាអាហារសម្រាប់សត្វថនិកសត្វ និងសត្វល្អិត។ ផ្កាផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមដល់ឃ្មុំ និងមេអំបៅ។

ស្លឹកឈើដែលជ្រុះក្លាយជាអាហារសម្រាប់សត្វល្អិតតូចៗរាប់មិនអស់ ដែលជួយធ្វើឱ្យដីមានជីជាតិ។ សូម្បីតែពេលដើមឈើចាស់ ឬងាប់ទៅតាមធម្មជាតិ ក៏វានៅតែបន្តទ្រទ្រង់ជីវិត ដោយផ្តល់ជាជម្រក និងសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ជីវិតជំនាន់ក្រោយៗទៀត។ ហេតុដូច្នេះហើយ ព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អ គឺជាឃ្លាំងផ្ទុកជីវៈចម្រុះដ៏សម្បូរបែបបំផុតមួយនៅលើភពផែនដី។

នៅពេលព្រៃឈើត្រូវបានការពារ សត្វព្រៃនឹងលូតលាស់សាយភាយ។ សត្វជួយលំអងផ្កាកើនឡើង។ គ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិត្រូវបានជញ្ជូននិងដុះដាលតាមធម្មជាតិ។ សត្វស៊ីសាច់ជាអាហារ ជួយរក្សាតុល្យភាពអេកូឡូស៊ី។ ប្រភពទឹកនិងទន្លេមានសុខភាពល្អជាងមុន ព្រោះព្រៃឈើជួយរក្សាលំនឹងដី។ កសិករទទួលបានផលប្រយោជន៍ ពីព្រោះឃ្មុំ មេអំបៅ បក្សី និងសត្វល្អិតដែលមានប្រយោជន៍ ជួយដល់ការបង្កើតផលដំណាំ។ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ធម្មជាតិបន្តដំណើរការដោយមិនទាមទារកម្រៃ ហើយបំរើមនុស្សជាតិយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដើមឈើបាត់បង់ ជីវៈចម្រុះក៏ចាប់ផ្តើមរលាយបាត់ទៅជាមួយវាដែរ។

ការបាត់បង់ព្រៃឈើ មានន័យថាជាការបាត់បង់ជម្រក។ សត្វទាំងឡាយត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីផ្ទះសម្បែង ឬត្រូវស្លាប់។ សត្វជួយលំអងផ្កាថយចុះ។ សារពាង្គកាយក្នុងដីរលាយហិនហោច។ ខ្សែចង្វាក់អាហារត្រូវបានរំខាន។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីចុះខ្សោយ និងមិនសូវមានសមត្ថភាពស្តារឡើងវិញពីគ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ ភ្លើងឆេះព្រៃ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ផលវិបាកទាំងនេះ ចុងក្រោយនឹងធ្លាក់មកលើមនុស្ស។ ការថយចុះនៃជីវៈចម្រុះ អាចនាំឱ្យទិន្នផលកសិកម្មធ្លាក់ចុះ ផលនេសាទថយចុះ គុណភាពទឹកកាន់តែអន់ថយ ការផ្ទុះឡើងនៃសត្វល្អិតចង្រៃកាន់តែច្រើន និងងាយរងគ្រោះខ្លាំងជាងមុនដោយសារគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។ ដូច្នេះ ការការពារជីវៈចម្រុះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការសង្គ្រោះសត្វព្រៃនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការការពារសុខុមាលភាពរបស់មនុស្សជាតិផ្ទាល់តែម្តង។

ប្រទេសកម្ពុជា ទទួលបាននូវពរជ័យពីធម្មជាតិ ជាមួយនឹងទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យ។ ព្រៃស្រោង ព្រៃល្បោះ ព្រៃលិចទឹក ព្រៃកោងកាង តំបន់ភ្នំ តំបន់ដីសើម ទន្លេ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឆ្នេរសមុទ្ររបស់យើង បានទ្រទ្រង់ដល់រុក្ខជាតិ និងសត្វដ៏សម្បូរបែប ដែលរកមិនបាននៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោក។ បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិនេះ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិជាតិផង និងជាការទទួលខុសត្រូវកម្រិតសកលផង។

ដើមឈើគ្រប់ដើមដែលបានដាំ រួមចំណែកដល់ការស្តារជីវៈចម្រុះឡើងវិញ។ ព្រៃឈើគ្រប់កន្លែងដែលត្រូវបានការពារ ផ្តល់ឱកាសឱ្យសត្វព្រៃបានរស់រានមានជីវិត។ ព្រៃកោងកាងគ្រប់ដើមដែលបានស្តារឡើងវិញ ជួយពង្រឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតំបន់ឆ្នេរ។ តំបន់ឆ្នេរទន្លេគ្រប់កន្លែងដែលបានដាំដើមឈើឡើងវិញ បង្កើតជាជម្រកថ្មីសម្រាប់បក្សី ត្រី និងសត្វជាច្រើនប្រភេទទៀតរាប់មិនអស់។

ការទទួលខុសត្រូវនេះ គឺជារបស់យើងទាំងអស់គ្នា៖

*ការពារព្រៃឈើពីការកាប់បំផ្លាញខុសច្បាប់
*បង្ការភ្លើងឆេះព្រៃ
*ដាំប្រភេទដើមឈើក្នុងស្រុក
*ការពារសត្វព្រៃ និងជម្រករបស់ពួកវា
*អប់រំកូនចៅយើងឱ្យចេះស្រឡាញ់ និងដឹងគុណតម្លៃនៃធម្មជាតិ
*គាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សរបស់សហគមន៍។

ពេលយើងដាំដើមឈើមួយដើម យើងមិនមែនដាំវាសម្រាប់តែខ្លួនយើងនោះទេ។ យើងកំពុងដាំជម្រកសម្រាប់បក្សី, យើងកំពុងដាំផ្កាសម្រាប់ហ្វូងឃ្មុំ, យើងកំពុងដាំចំណីសម្រាប់សត្វព្រៃ, យើងកំពុងដាំជីវិតសម្រាប់ដី, យើងកំពុងដាំក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ជីវៈចម្រុះ គឺជាគោលនយោបាយធានារ៉ាប់រងដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់ធម្មជាតិ។ ជីវិតកាន់តែមានភាពសម្បូរបែប បរិស្ថានរបស់យើងក៏កាន់តែរឹងមាំ និងមានភាពធន់ខ្លាំងឡើង។

អនាគតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា មិនមែនពឹងផ្អែកតែលើផ្លូវថ្នល់ដែលយើងសាងសង់ ឬទីក្រុងដែលយើងអភិវឌ្ឍនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ពឹងផ្អែកលើព្រៃឈើដែលយើងថែរក្សា និងសត្វមានជីវិតទាំងឡាយដែលរស់នៅលើទឹកដីនេះជាមួយយើងផងដែរ។ ដើមឈើដែលមានសុខភាពល្អមួយដើម ទ្រទ្រង់ជីវិតរាប់មិនអស់។​ព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អ ជួយទ្រទ្រង់ជាតិទាំងមូល។

ចូរយើងបន្តដាំដើមឈើ ការពារព្រៃឈើ និងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ មិនមែនគ្រាន់តែដោយសារធម្មជាតិត្រូវការយើងនោះទេ ប៉ុន្តែពីព្រោះអនាគតរបស់យើង គឺពឹងផ្អែកលើសុខភាពនៃគ្រប់សត្វមានជីវិតទាំងអស់ ដែលចាត់ទុកកម្ពុជាជាផ្ទះរបស់ពួកគេ។ នៅពេលដើមឈើលូតលាស់ស្រស់បំព្រង ជីវៈចម្រុះក៏រីកដុះដាល ហើយនៅពេលជីវៈចម្រុះរីកដុះដាល មនុស្សជាតិក៏នឹងរីកចម្រើនរុងរឿងទៅទន្ទឹមគ្នានោះដែរ៕