(ភ្នំពេញ)៖ នៅពេលប្រជាពលរដ្ឋទៅកម្សាន្តនៅតាមឧទ្យានជាតិ ឬតំបន់ការពារធម្មជាតិ ពួកគាត់ជារឿយៗតែងតែលង់ស្រឡាញ់ និងកោតសរសើរចំពោះភាពហួសប្រមាណនៃជួរភ្នំដ៏ខ្ពស់ត្រដែត ទន្លេបឹងបួដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ទឹកធ្លាក់ដ៏ត្រជាក់ហូររឹមៗ ជីវិតសត្វព្រៃ និងខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ។ ពួកគាត់ត្រឡប់មកវិញជាមួយអារម្មណ៍ស្រស់ថ្លា និងកម្លាំងចិត្តដែលបំពេញដោយសម្រស់នៃធម្មជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី នៅពីក្រោយទិដ្ឋភាពដ៏ស្រស់ត្រកាលដែលធ្វើឱ្យយើងគាំងស្មារតីទាំងនោះ មានវីរៈបុរសម្នាក់កំពុងឈរជើងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់... នោះគឺ «ដើមឈើ»។

ដើមឈើមិនមែនគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ការពារធម្មជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាគ្រឹះស្ថានមានជីវិតនៃតំបន់នោះទាំងមូល។ បើគ្មានដើមឈើដែលមានសុខភាពល្អ ក៏គ្មានព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អដែរ។

បើគ្មានព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អ ក៏គ្មានតំបន់ការពារធម្មជាតិដែលមានសុខភាពល្អដែរ ហើយបើគ្មានតំបន់ការពារធម្មជាតិដែលមានសុខភាពល្អទេ ផលប្រយោជន៍មហាសាលដែលធម្មជាតិផ្តល់ឱ្យមនុស្សជាតិ ក៏នឹងត្រូវរលាយសាបសូន្យទៅជាបណ្តើរៗដូចគ្នាដែរ។

តំបន់ការពារធម្មជាតិ និងឧទ្យានជាតិ ជារឿយៗត្រូវបានគេប្រៀបប្រដូចទៅនឹង «សួត» នៃប្រជាជាតិមួយ។ ទីកន្លែងទាំងនោះផលិតខ្យល់ស្អាត រក្សាទុកឧស្ម័នកាបូនិច សម្រួលអាកាសធាតុ ការពារប្រភពធនធានទឹក អភិរក្សជីវៈចម្រុះ និងផ្តល់ជម្រកសុវត្ថិភាពដល់រុក្ខជាតិនិងសត្វព្រៃរាប់មិនអស់។ ហើយនៅចំកណ្តាលនៃមុខងារដ៏សំខាន់ៗទាំងអស់នេះ គឺមានដើមឈើជាស្នូល។

ដើមឈើ គឺជាអ្នកថែរក្សាទម្រង់ដីធ្លី និងធម្មជាតិឱ្យនៅរឹងមាំរួមគ្នា។ រឹសរបស់វាជួយទប់លំនឹងដីតាមចង្កេះភ្នំ កាត់បន្ថយការហូរច្រោះដី និងការបាក់ដី។

គម្របស្លឹករបស់វាជួយកាត់បន្ថយសម្ពាធនៃតំណក់ទឹកភ្លៀងខ្លាំងៗ ញ៉ាំងឱ្យទឹកភ្លៀងអាចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីបន្តិចម្តងៗ ជំនួសឱ្យការហូរចាក់ទៅក្រោមភ្លាមៗ។ ដំណើរការនេះជួយបំពេញទឹកក្នុងដី រក្សាប្រភពទឹកទន្លេឱ្យបន្តហូរមិនចេះដាច់ក្នុងរដូវប្រាំង និងជួយកាត់បន្ថយគ្រោះទឹកជំនន់ក្នុងរដូវវស្សា។ ហេតុដូច្នេះហើយ ព្រៃឈើដែលមានសុខភាពល្អ គឺជា «ប៉មស្តុកទឹកធម្មជាតិ» នៃប្រជាជាតិមួយ។

លើសពីនេះ ដើមឈើបង្កើតលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសត្វព្រៃអាចរស់រានមានជីវិតបាន។ វាផ្តល់អាហារ ជម្រក កន្លែងធ្វើសម្បុក និងកន្លែងបន្តពូជសម្រាប់បក្សី ថនិកសត្វ ល្មូន សត្វល្អិត និងប្រភេទសត្វរាប់មិនអស់ដទៃទៀត។ ដើមឈើនីមួយៗគឺជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍មានជីវិត ដែលទ្រទ្រង់ដង្ហើមជីវិតទាំងនៅលើដី និងក្រោមដី។

សុខភាពនៃតំបន់ការពារធម្មជាតិមួយ ជារឿយៗអាចវាស់វែងបានតាមរយៈសុខភាពនៃដើមឈើនៅក្នុងតំបន់នោះ។
កាលណាគម្របព្រៃឈើនៅរក្សាបានគង់វង្ស សត្វព្រៃនឹងកើនឡើងសម្បូរបែប ប្រភពទឹកទន្លេនឹងមានភាពថ្លាឆ្វង់ ជីវៈចម្រុះនឹងលូតលាស់រុងរឿង ហើយប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនឹងកាន់តែមានភាពធន់ប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលដើមឈើត្រូវបានបាត់បង់ លទ្ធផលអវិជ្ជមាននឹងកើតឡើងភ្លាមៗ។

សត្វព្រៃបាត់បង់ជម្រក។ ប្រភពទឹកប្រែជាល្អក់កខ្វក់ដោយកម្ទេចដី។ គុណភាពដីត្រូវរងការបាក់ស្រុតនិងហិនហោច។ ភ្លើងព្រៃរាលដាលកាន់តែលឿននិងងាយស្រួល។

ប្រភេទរុក្ខជាតិឬសត្វល្អិតចម្លែកៗដែលបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដើម (Invasive species) ចាប់ផ្តើមវាយលុកទីផ្សារធម្មជាតិ។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប្រែជាទន់ខ្សោយ និងបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការស្តារឡើងវិញពីគ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ និងការកើនឡើងកម្តៅនៃភពផែនដី។

ការធ្លាក់ចុះខ្សោយនៃតំបន់ការពារធម្មជាតិ មិនមែនប៉ះពាល់ត្រឹមតែក្នុងព្រំដែននៃតំបន់នោះឡើយ... ប៉ុន្តែវាជះឥទ្ធិពលដល់មនុស្សគ្រប់ៗរូប។ បងប្អូនប្រជាកសិករជួបវិបត្តិខ្វះខាតទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំ។ សហគមន៍នានាងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។ វិស័យទេសចរណ៍ធ្លាក់ចុះ។

វិស័យជលផលរងផលប៉ះពាល់។ ហើយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ នឹងត្រូវទទួលបន្តនូវមរតកធម្មជាតិមួយដ៏រេចរឹល។
ហេតុផលនេះហើយ ដែលការការពារដើមឈនៅក្នុងឧទ្យានជាតិ និងតំបន់ការពារធម្មជាតិ មិនមែនគ្រាន់តែជាកិច្ចការអភិរក្សធម្មជាតិធម្មតានោះទេ។ ប៉ុន្តែវាគឺជាការការពារសន្តិសុខទឹក សន្តិសុខស្បៀង ភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ សុខភាពសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពរបស់ជាតិទាំងមូល។

តំបន់ការពារធម្មជាតិ ក៏បង្កើតឱកាសមហាសាលសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។ ព្រៃឈើដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងនិងអភិរក្សបានល្អ នឹងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអេកូឡូស៊ី បង្កើតការងារធ្វើជូនប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន ទ្រទ្រង់ជីវភាពរស់នៅរបស់សហគមន៍ និងជាថ្នាលបណ្តុះបណ្តាលការអប់រំបរិស្ថាន។

ភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តគឺដើម្បីចង់បទពិសោធន៍រស់រវើកនៃព្រៃឈើដែលពេញដោយសំឡេងបក្សីច្រៀង ទឹកស្ទឹងថ្លាឆ្វង់ និងសត្វព្រៃរស់នៅដោយសុខសាន្ត មិនមែនចង់មកឃើញទិដ្ឋភាពដែលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការកាប់ឈើខុសច្បាប់ ភ្លើងឆេះព្រៃ ឬការបំពុលដោយកាកសំណល់នោះឡើយ។

ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប សុទ្ធតែមានតួនាទីក្នុងការការពារទ្រព្យសម្បត្តិជាតិដ៏មានតម្លៃទាំងនេះ៖

១. គោរពតាមបទបញ្ជា និងច្បាប់នៃតំបន់ការពារធម្មជាតិ
២. មិនកាប់បំផ្លាញដើមឈើ
៣. មិនបង្កាត់ភ្លើងដែលនាំឱ្យកើតមានភ្លើងឆេះព្រៃ
៤. មិនបន្សល់ទុកកាកសំណល់សំរាមនៅក្នុងតំបន់ធម្មជាតិ
៥. ការពារ និងមិនបរបាញ់សត្វព្រៃ

៦. គាំទ្រដល់សកម្មភាពអភិរក្សរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន
៧. ដាំដើមឈើក្នុងស្រុក (Native trees) នៅជុំវិញតំបន់ការពារធម្មជាតិ និងរបៀងអេកូឡូស៊ី ដើម្បីពង្រឹងការតភ្ជាប់រវាងព្រៃឈើនិងព្រៃឈើ។

បងប្អូនឧទ្យានុរក្សរបស់យើង បាននិងកំពុងលះបង់កម្លាំងកាយចិត្ត និងជីវិតដើម្បីការពារបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិទាំងនេះ ប៉ុន្តែនរន្តរភាពនៃការងារអភិរក្សមិនអាចពឹងផ្អែកតែលើឧទ្យានុរក្សតែម្ខាងបានឡើយ។ វាទាមទារនូវភាពជាដៃគូ និងការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់ៗរូប។ នៅពេលដែលសហគមន៍ ភ្ញៀវទេសចរ សាលារៀន វិស័យឯកជន និងរាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើការរួមគ្នា តំបន់ការពារធម្មជាតិនឹងកាន់តែមានភាពរឹងមាំ និងមាននិរន្តរភាពខ្ពស់។

ព្រះរាជាណាកម្ពុជា ទទួលបានការប្រទានពរនូវឧទ្យានជាតិដ៏ស្រស់បំព្រង ដែនជម្រកសត្វព្រៃ តំបន់ការពារទេសភាព និងតំបន់ការពារសហគមន៍យ៉ាងសម្បូរបែប។ អ្វីៗទាំងអស់នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ និងជាកាដូដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុតដែលយើងត្រូវប្រគល់បន្តជូនដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ដើមឈែគ្រប់ដើមដែលកំពុងលូតលាស់នៅក្នុងតំបន់ការពារទាំងនេះ បាននិងកំពុងបំពេញតួនាទី និងផ្តល់សេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរាប់មិនអស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនដែលទាមទារការតបស្នងអ្វីមកវិញឡើយ។ វាជួយសម្អាតខ្យល់អាកាសរបស់យើង រក្សាទុកឧស្ម័នកាបូនិច ការពារប្រភពទឹកទន្លេ ផ្តល់ជម្រកដល់សត្វព្រៃ បង្កើនជីជាតិដល់ដី និងបំផុសគំនិតបៃតងដល់គ្រប់មនុស្សគ្រប់រូបដែលបានដើរឆ្លងកាត់ម្លប់របស់វា។

We’re not ខណៈពេលដែលយើងកំពុងបន្តយុទ្ធនាការដាំដើមឈើឱ្យកាន់តែច្រើនឡើងនៅទូទាំងប្រទេស សូមយើងកុំភ្លេចរួមគ្នាការពារព្រៃឈើដែលកំពុងឈរជើងមានស្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ កូនឈើមួយដើមដែលបានដាំនៅថ្ងៃនេះ គឺដើម្បីកសាងព្រៃឈើសម្រាប់ថ្ងៃស្អែក។ ប៉ុន្តែ ដើមឈើធំលូតលាស់ពេញលេញមួយដើមដែលត្រូវបានការពារនៅថ្ងៃនេះ គឺបាននិងកំពុងបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់ជាតិភ្លាមៗជាប្រចាំ។

ភាពរឹងមាំនៃតំបន់ការពារធម្មជាតិរបស់យើង ត្រូវចាប់ផ្តើមពីភាពរឹងមាំនៃដើមឈើនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ភាពរឹងមាំនៃប្រជាជាតិរបស់យើង គឺអាស្រ័យលើសុខភាពនៃតំបន់ការពារធម្មជាតិរបស់យើង។

ហើយតាមរយៈការរួមគ្នាការពារទាំងពីរនេះ យើងនឹងបន្សល់ទុកឱ្យកូនចៅរបស់យើងនូវប្រទេសកម្ពុជាទម្រង់មួយដែលបន្តភាពស្រស់បំព្រង ពណ៌បៃតង មានភាពធន់ និងពោរពេញដោយដង្ហើមជីវិតជានិរន្តរ៍ព្រោះថា នៅពេលដើមឈើនៃឧទ្យានជាតិរបស់យើងបន្តឈរជើងយ៉ាងរឹងមាំខ្ពស់ត្រដែត នោះអនាគតនៃប្រជាជាតិរបស់យើង ក៏នឹងរឹងមាំនិងរុងរឿងដូចគ្នាដែរ៕