(ភ្នំពេញ)៖ ជីវិតទាហានអាមេរិក ១៧នាក់ ត្រូវបានបាត់បង់ នៅក្នុងសង្គ្រាមអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់ ជុំទី៣។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ការបាត់បង់ជីវិតទាហាន មិនមែនជាការខាតបង់ផ្នែកយោធាប៉ុណ្ណោះទេ។ វាក៏អាចក្លាយជាសម្ពាធនយោបាយដ៏ធំមួយ សម្រាប់អ្នកដឹកនាំផងដែរ។ តើសម្ពាធនេះ នឹងជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ យ៉ាងដូចម្តេច?

Fresh Exclusive សូមជូនអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅ ដូចតទៅនេះ៖

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការបាត់បង់ជីវិតទាហាន មិនមែនគ្រាន់តែជាតួលេខនៅលើសមរភូមិប៉ុណ្ណោះទេ។ ជាញឹកញាប់ វាគឺជាចំណុចរបត់ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរទិសដៅនយោបាយរបស់សង្គ្រាមទាំងមូល។ ពីសង្គ្រាមវៀតណាម រហូតដល់អ៊ីរ៉ាក់ និងអាហ្វហ្គានីស្ថាន ការកើនឡើងនៃចំនួនទាហានស្លាប់ តែងតែបង្កើនសម្ពាធលើមេដឹកនាំអាមេរិក ឱ្យបង្ហាញថា ការលះបង់ជីវិតទាំងនោះ មានគោលបំណងច្បាស់លាស់ និងមានផ្លូវបញ្ចប់សង្គ្រាមដែលអាចពន្យល់ជូនសាធារណជនបាន។

សង្គ្រាមអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់ ក្នុងជុំទី៣ ដែលបានឈានចូលថ្ងៃទី១០ ក៏កំពុងបង្ហាញសញ្ញាស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយ ចំនួនទាហានអាមេរិកដែលបាត់បង់ជីវិតបានកើនដល់ ១៧នាក់ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់លើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកនៅហ្សកដានី និងឧបទ្ទវហេតុពាក់ព័ន្ធនឹងដ្រូននៅអ៊ីរ៉ាក់ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានបន្តការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់រហូតដល់យប់ទី៩ជាប់ៗគ្នា។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ CNN បានលើកសំណួរដ៏សំខាន់មួយថា «តើគោលដៅចុងក្រោយ (Endgame) របស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ គឺជាអ្វី?» ខណៈអ្នកវិភាគជាច្រើនចាត់ទុកថា សង្គ្រាមបានឈានដល់ «ចំណុចរបត់» ដែលការសម្រេចចិត្តរបស់ភាគីទាំងពីរនៅថ្ងៃនេះ អាចកំណត់ថា ជម្លោះ នឹងឈានទៅរកការពង្រីកបន្ថែម ឬនឹងវិលត្រឡប់ទៅកាន់ការចរចា។ ទន្ទឹមនឹងនោះ Al Jazeera ក៏រាយការណ៍ថា អ៊ីរ៉ង់ប្រកាសថា ខ្លួននឹងពិចារណាចរចា លុះត្រាតែទទួលបាន «អត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រនៅលើសមរភូមិ» ជាមុនសិន។

ដូច្នេះ សំណួរធំបំផុតនៅពេលនេះ ប្រហែលលែងជាសំណួរថា «តើអាមេរិកអាចវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់បានប៉ុន្មានថ្ងៃទៀត?» នោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា «ក្រោយការបាត់បង់ជីវិតទាហានអាមេរិក ១៧នាក់ តើលោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹងបន្តបង្កើនសង្គ្រាម ឬប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីស្វែងរកផ្លូវចេញពីជម្លោះដែលកាន់តែពិបាកគ្រប់គ្រង?»

*ការបាត់បង់ជីវិតទាហាន កំពុងផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់នយោបាយរបស់សង្គ្រាម
នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ការបាត់បង់ជីវិតទាហាន មិនមែនគ្រាន់តែជាការខាតបង់ផ្នែកយោធាប៉ុណ្ណោះទេ។ វាក៏ជាបញ្ហានយោបាយផងដែរ។ រាល់ទាហានដែលស្លាប់ តែងតែបង្កើនសម្ពាធលើមេដឹកនាំនយោបាយ ឱ្យបង្ហាញថា បេសកកម្មយោធានោះមានគោលបំណងច្បាស់លាស់ មានយុទ្ធសាស្ត្រសម្រេចជោគជ័យ និងមានផ្លូវបញ្ចប់ ដែលអាចពន្យល់ជូនសាធារណជនបាន។ ដូច្នេះ ការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកស្លាប់ មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សមរភូមិប៉ុណ្ណោះទេ
ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចផ្លាស់ប្តូរទិសដៅនៃការសម្រេចចិត្តនយោបាយនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនផងដែរ។ CNN បានកត់សម្គាល់ថា រាល់ការបាត់បង់ជីវិតទាហានម្នាក់ៗ កាន់តែបង្កើនសម្ពាធលើមេដឹកនាំនយោបាយ ក្នុងការបង្ហាញថា បេសកកម្មនោះ ពិតជាសមនឹងការលះបង់របស់ទាហាន។

សង្គ្រាមអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់ ក្នុងជុំទី៣ កំពុងឈានចូលដំណាក់កាលនេះ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយ ទាហានអាមេរិក បានបាត់បង់ជីវិតបន្ថែមនៅហ្សកដានី និងអ៊ីរ៉ាក់ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកស្លាប់កើនដល់ ១៧នាក់ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានបន្តការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់រហូតដល់យប់ទី៩ជាប់ៗគ្នា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ៊ីរ៉ង់នៅតែបង្ហាញថា ខ្លួនអាចវាយតប និងបង្កការបាត់បង់ជីវិតដល់កងទ័ពអាមេរិកបាន ទោះបីរងការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែស្មុគស្មាញ គឺការបាត់បង់ជីវិតទាំងនេះ កំពុងផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់នៃសង្គ្រាមពីបញ្ហាយោធា ទៅជាបញ្ហានយោបាយ។ សម្រាប់លោក ដូណាល់ ត្រាំ សម្ពាធលែងស្ថិតតែលើការបញ្ជាកងទ័ព ឬការវាយប្រហារលើគោលដៅយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ទៀតហើយ ប៉ុន្តែស្ថិតលើសំណួរដែលប្រជាពលរដ្ឋ សភា និងក្រុមគ្រួសារទាហាន កំពុងចង់បានចម្លើយថា៖ តើគោលដៅចុងក្រោយនៃសង្គ្រាមនេះគឺជាអ្វី? តើជោគជ័យ នឹងត្រូវវាស់ដោយអ្វី? ហើយតើការលះបង់ជីវិតរបស់ទាហានអាមេរិកនឹងបន្តរហូតដល់ពេលណា? នៅក្នុងរបបប្រជាធិបតេយ្យ សំណួរទាំងនេះ អាចមានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តនយោបាយ មិនចាញ់ការវិវត្តនៅលើសមរភូមិនោះឡើយ។

*លោក ដូណាល់ ត្រាំ នៅតែមិនទាន់បង្ហាញគោលដៅចុងក្រោយនៃសង្គ្រាម
ប្រសិនបើការបាត់បង់ជីវិតទាហាន បង្កើនសម្ពាធនយោបាយលើប្រធានាធិបតីអាមេរិក នោះសម្ពាធនោះ នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ នៅពេលមេដឹកនាំមិនទាន់អាចពន្យល់បានច្បាស់ថា សង្គ្រាមនេះ នឹងបញ្ចប់ដោយរបៀបណា។ នេះជាសំណួរដែល CNN បានលើកឡើងយ៉ាងច្បាស់ ដោយចោទថា «តើគោលដៅចុងក្រោយ (Endgame) របស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ គឺជាអ្វី?»

រហូតមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានបញ្ជាក់ពីគោលដៅជាច្រើន ដូចជា ការការពារសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ការកាត់បន្ថយសមត្ថភាពយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ និងការរារាំងមិនឱ្យអ៊ីរ៉ង់អភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ប៉ុន្តែ រដ្ឋបាលអាមេរិកមិនទាន់បង្ហាញឱ្យច្បាស់ថា តើលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ ដែលនឹងត្រូវចាត់ទុកថា សង្គ្រាមបានសម្រេចគោលដៅ និងអាចបញ្ចប់វាបានទាំងស្រុងនោះទេ។

ភាពមិនច្បាស់លាស់នេះ កំពុងធ្វើឱ្យសង្គ្រាមកាន់តែស្មុគស្មាញ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត អាមេរិកកំពុងបន្តការវាយប្រហារ។ ម្យ៉ាងទៀត អ៊ីរ៉ង់ នៅតែបង្ហាញសមត្ថភាពវាយតប និងប្រកាសថា ខ្លួននឹងពិចារណាចរចា លុះត្រាតែទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រនៅលើសមរភូមិជាមុន។ នៅពេលភាគីទាំងពីរនៅតែជឿថា ពួកគេអាចទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងតាមរយៈការប្រយុទ្ធ ជាងតាមរយៈការចរចា នោះផ្លូវបញ្ចប់សង្គ្រាម ក៏កាន់តែមិនច្បាស់ថែមទៀត។

សម្រាប់លោក ដូណាល់ ត្រាំ នេះមិនមែនជាបញ្ហាយុទ្ធសាស្ត្រយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហានយោបាយផងដែរ។ ពេលការបាត់បង់ជីវិតទាហានកើនឡើង ហើយគោលដៅចុងក្រោយនៅមិនទាន់ច្បាស់ សម្ពាធពីសាធារណជន សភា និងអ្នកវិភាគ នឹងកាន់តែកើនឡើងឱ្យរដ្ឋបាលបង្ហាញថា តើសង្គ្រាមនេះកំពុងឈានទៅរកជ័យជម្នះ ឬកំពុងអូសបន្លាយដោយគ្មានចំណុចបញ្ចប់។

*អ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រើការបាត់បង់ជីវិតទាហានអាមេរិក បង្កើនសម្ពាធនយោបាយលើក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន
បើពិនិត្យពីការវិវត្តនៃសង្គ្រាមក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយ អ៊ីរ៉ង់ហាក់មិនផ្តោតលើការប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់ជាមួយកម្លាំងយោធាអាមេរិកក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួន បានផ្តោតលើមូលដ្ឋានទ័ព និងទីតាំងដែលមានវត្តមានកងទ័ពអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ ដូចជាហ្សកដានី អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត និងបារ៉ែន។ ការវាយប្រហារទាំងនេះបានបណ្តាលឱ្យទាហានអាមេរិកស្លាប់ និងរងរបួសបន្ថែម ខណៈអ៊ីរ៉ង់នៅតែបង្ហាញសមត្ថភាពវាយតប ទោះបីសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើនយប់ជាប់ៗគ្នាក៏ដោយ។

CNN បានកត់សម្គាល់ថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងបង្ហាញថា ខ្លួននៅតែអាចបង្កការខូចខាតដល់កម្លាំងអាមេរិកបាន ហើយការបាត់បង់ជីវិតទាហានអាមេរិក កំពុងបង្កើនសម្ពាធលើរដ្ឋបាលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ឱ្យពន្យល់ពីគោលដៅ និងផ្លូវបញ្ចប់សង្គ្រាម។ អ្នកវិភាគមួយចំនួនបានវាយតម្លៃថា អ៊ីរ៉ង់ហាក់ជឿថា ខ្លួនអាចអូសបន្លាយជម្លោះ និងបង្កើនថ្លៃដើមនយោបាយសម្រាប់ក្រុងវ៉ាស៊ីន តោន រហូតដល់សម្ពាធក្នុងស្រុក អាចមានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តរបស់សេតវិមាន។

ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់លោក Abbas Araghchi បានបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់នឹងពិចារណាបញ្ចប់សង្គ្រាម ឬចូលចរចា លុះត្រាតែខ្លួនទទួលបាន «អត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រនៅលើសមរភូមិ» ជាមុន។ ការលើកឡើងនេះបង្ហាញថា សម្រាប់ទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ការរក្សាសមត្ថភាពវាយតប និងការបន្តបង្កសម្ពាធលើសហរដ្ឋអាមេរិក មិនមែនមានតម្លៃត្រឹមផ្នែកយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាឧបករណ៍មួយដើម្បីបង្កើនអំណាចចរចា និងឥទ្ធិពលនយោបាយផងដែរ។

ដូច្នេះ សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ ការវាយប្រហារដែលអាចបង្កការបាត់បង់ជីវិតទាហានអាមេរិក មិនចាំបាច់ផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពយោធាភ្លាមៗនោះទេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាអាចបង្កើនសម្ពាធនយោបាយលើរដ្ឋបាលអាមេរិក និងធ្វើឱ្យសំណួរអំពី «គោលដៅចុងក្រោយនៃសង្គ្រាម» កាន់តែខ្លាំងឡើង ថែមនោះទៀត វាអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃអត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រ ដែលក្រុងតេហេរ៉ង់កំពុងស្វែងរក។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
នៅពេលសង្គ្រាមឈានចូលថ្ងៃទី១០ សមរភូមិប្រហែលលែងស្ថិតតែនៅច្រក Hormuz ឬនៅលើទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ទៀតហើយ។ វាក៏កំពុងផ្លាស់ទៅកាន់សមរភូមិនយោបាយនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងតេហេរ៉ង់ផងដែរ ដែលមេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំង ក្នុងការបន្ត ឬបញ្ចប់សង្គ្រាមដែលកំពុងអូសបន្លាយ។

ការបាត់បង់ជីវិតទាហានអាមេរិក ១៧នាក់ ប្រហែលមិនទាន់អាចកំណត់លទ្ធផលចុងក្រោយនៃសង្គ្រាមអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់បានទេ។ ប៉ុន្តែវាបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាសនយោបាយជុំវិញសង្គ្រាមនេះរួចទៅហើយ។ រាល់ទាហានដែលបាត់បង់ជីវិត កាន់តែបង្កើនសម្ពាធលើលោក ដូណាល់ ត្រាំ ឱ្យបង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះមានគោលដៅច្បាស់លាស់ មានផ្លូវបញ្ចប់ និងមានតម្លៃសមនឹងការលះបង់របស់កងទ័ពអាមេរិក។

ទន្ទឹមនឹងនេះ អ៊ីរ៉ង់ក៏បន្តបង្ហាញថា ខ្លួននឹងមិនប្រញាប់ចូលតុចរចាទេ លុះត្រាតែទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រនៅលើសមរភូមិជាមុន។ នេះមានន័យថា ទាំងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងតេហេរ៉ង់ កំពុងព្យាយាមបង្កើនអំណាចចរចារបស់ខ្លួន តាមរយៈការវិវត្តនៅលើសមរភូមិ មុននឹងឈានទៅរកដំណោះស្រាយនយោបាយ។

ដូច្នេះ សំណួរធំបំផុតនៅថ្ងៃនេះ ប្រហែលមិនមែនថា «អ្នកណានឹងឈ្នះសង្គ្រាម?» នោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា «តើអ្នកណាអាចទ្រាំទ្រសម្ពាធនយោបាយបានយូរជាង?» ពីព្រោះ នៅក្នុងសង្គ្រាមប្រភេទនេះ ជ័យជម្នះមិនត្រូវបានកំណត់ដោយអាវុធ ឬអំណាចយោធាតែមួយមុខឡើយ។ វាក៏អាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់មេដឹកនាំ ក្នុងការរក្សាការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ ទ្រាំទ្រសម្ពាធនយោបាយ និងបញ្ចុះបញ្ចូលថា ការលះបង់ជីវិតរបស់ទាហាន មានតម្លៃសមនឹងគោលដៅនៃសង្គ្រាមនេះ៕