សាស្ត្រាចារ្យ ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន៖ ល្បែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់៖ ពីការកកើត គាំទ្រ ដល់ការបញ្ចប់របបខ្មែរក្រហមដោយតុលាការវិសាមញ្ញ
23-07-2026 11:34
(ភ្នំពេញ)៖ លោកសាស្ត្រាចារ្យ ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារងនៃមហាអយ្យការអមតុលាការកំពូល នៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានចែករំលែកអត្ថបទទី២៤ ដែលនិយាយអំពី៖ «ល្បែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់៖ ពីការកកើត គាំទ្រ ដល់ការបញ្ចប់របបខ្មែរក្រហមដោយតុលាការវិសាមញ្ញ»
ខាងក្រោមនេះជាអត្ថបទទី២៤ ទាំងស្រុងរបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យ ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន៖
តើអ្នកដឹងទេថា របបវាលពិឃាតដ៏ខ្មៅងងឹតដែលបានសម្លាប់ជីវិតប្រជាជនខ្មែរជិត ៣លាននាក់ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យ ឬដោយឯកោនោះទេ?
នៅពីក្រោយសោកនាដកម្មនេះ គឺមានការលូកដៃ និងការដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នាយ៉ាងស្រួចស្រាវរវាងមហាអំណាចពិភពលោក នៅក្នុងសម័យកាល «សង្គ្រាមត្រជាក់»។ តើតួអង្គអន្តរជាតិណាខ្លះដែលជម្រុញឱ្យរបបនេះកើតឡើង ជួយដកដង្ហើម និងតើកម្ពុជាបិទបញ្ចប់ទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់នេះដោយរបៀបណា? មកតាមដានទាំងអស់គ្នា៖
១. ឫសគល់នៃការកកើត និងការលូកដៃពីខាងក្រៅ (មុនឆ្នាំ ១៩៧៥)
មុនឈានដល់ការក្តោបក្តាប់អំណាច វត្តមាន និងការរីកលូតលាស់នៃចលនាខ្មែរក្រហម ត្រូវបានជម្រុញដោយកត្តាអន្តរជាតិសំខាន់ៗ៖
- សហរដ្ឋអាមេរិក៖ ការពង្រីកសង្គ្រាមវៀតណាម និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររបស់អាមេរិកមកលើទឹកដីកម្ពុជា (ឆ្នាំ១៩៦៩-១៩៧៣) ក្នុងប្រតិបត្តិការ «បញ្ជីម្ហូប» (Operation Menu) រួមទាំងការគាំទ្ររដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ បានបង្កើតឱ្យមានវិបត្តិសង្គមដ៏ជ្រៅ។ ស្ថានភាពនេះបានក្លាយជាឱកាសមាសសម្រាប់ក្រុមខ្មែរក្រហម ក្នុងការកេណ្ឌកម្លាំងប្រជាកសិករដែលខឹងសម្បារនឹងការទម្លាក់គ្រាប់បែក ឱ្យមកចូលរួមក្នុងចលនារបស់ខ្លួន។
- វៀតណាមខាងជើង៖ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង (មុនឆ្នាំ ១៩៧៣) កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង (វៀតកុង) បានផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាល អាវុធ និងស្បៀងអាហារដល់កងទ័ពខ្មែរក្រហម ដើម្បីប្រើប្រាស់ទឹកដីកម្ពុជាជាមូលដ្ឋានវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងអាមេរិក និងរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែររបស់ លន់ ណុល។
២. បក្សសម្ព័ន្ធមិត្ត និងការជួយជ្រោមជ្រែងរបបក្នុងពេលកាន់អំណាច (១៩៧៥-១៩៧៩)
ក្នុងអំឡុងពេល ៣ឆ្នាំ ៨ខែ ២០ថ្ងៃ ដែលរបបនេះបានធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់រង្គាលប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិត្រូវបានបង្រួមកាន់តែតូច តែមានឥទ្ធិពលបំផុត ដោយនាពេលនោះសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន គឺជាអ្នកផ្តល់ជំនួយសេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកទេស និងយោធាដ៏ធំធេង និងសំខាន់បំផុតដល់របប ប៉ុល ពត។ ចិនបានបញ្ជូនទីប្រឹក្សាយោធា និងអ្នកជំនាញការរាប់ពាន់នាក់មកកាន់កម្ពុជា ផ្តល់អាវុធ គ្រាប់រំសេវ គ្រឿងចក្រ និងរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា (ដូចជាព្រលានយន្តហោះយោធាកំពង់ឆ្នាំង)។ មូលហេតុគឺចិនចង់ប្រើខ្មែរក្រហមជា «របាំងនយោបាយ» ដើម្បីទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលរបស់វៀតណាម និងសហភាពសូវៀត នៅក្នុងភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
៣. ការដកដង្ហើមតាមច្រមុះបរទេស ក្រោយការដួលរលំ (១៩៧៩ - ដើមទសវត្សរ៍ ១៩៩០)
ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧មករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រុមខ្មែរក្រហមបានរត់ភៀសខ្លួនទៅកាន់តាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ រឿងរ៉ាវដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺក្រុមឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះមិនត្រឹមតែមិនត្រូវបានផ្តន្ទាទោសភ្លាមៗនោះទេ តែបែរជាទទួលបានការការពារ និងដកដង្ហើមបន្តពីអន្តរជាតិ៖
- ប្រទេសថៃ និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ានមួយចំនួន៖ ដោយសារក្តីបារម្ភពីវត្តមានកងទ័ពវៀតណាមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ដែលថៃចាត់ទុកជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិខ្លួន) ថៃបានដើរតួជាអ្នកផ្តល់ជម្រក សុវត្ថិភាព និងបើកផ្លូវទឹកដីរបស់ខ្លួន ឱ្យចិនដឹកជញ្ជូនជំនួយយោធា និងស្បៀងអាហារទៅផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពខ្មែរក្រហមឡើងវិញ។
- សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្លុកសេរីខាងលិច៖ ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រប្រឆាំងនឹងប្លុកកុម្មុយនីស្តសូវៀត-វៀតណាម អាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត បានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលការទូតនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយបោះឆ្នោតគាំទ្រឱ្យអាសនៈផ្លូវការរបស់ប្រទេសកម្ពុជា នៅតែជារបស់របប «កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ» (ខ្មែរក្រហម) រហូតដល់ចុងទសវត្សរ៍១៩៨០។ នេះមានន័យថា ពិភពលោកនាសម័យនោះ ទទួលស្គាល់ក្រុមឃាតករជាតំណាងស្របច្បាប់របស់ជនរងគ្រោះ។
៤. ការបិទបញ្ចប់ទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ខ្មៅងងឹតដោយយុត្តិធម៌ច្បាប់
ក្រោយការអនុវត្តនយោបាយ «ឈ្នះ-ឈ្នះ» របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលបានរំលាយអង្គការចាត់តាំងខ្មែរក្រហមទាំងស្រុងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ កម្ពុជាបានឈានដល់ការបង្កើតអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដោយមានការចូលរួមពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។
* តុលាការកូនកាត់មួយនេះបានបំពេញបេសកកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងជោគជ័យ៖
- ការកាត់ទោសមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ គឺមេដឹកនាំកំពូលៗរួមមាន កាំង ហ្គេកអ៊ាវ (ឌុច), នួន ជា, និង ខៀវ សំផន ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតពីបទ «ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ» និង «ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍»។
- ការផ្តល់យុត្តិធម៌ផ្លូវការ គឺតុលាការវិសាមញ្ញបានបញ្ចប់បេសកកម្មរបស់ខ្លួនជាស្ថាពរ ដោយបានបន្សល់ទុកនូវភស្តុតាងច្បាប់អមតៈ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្ររាប់លានសន្លឹក និងការទទួលស្គាល់ជាសកលថា អំពើដែលបានកើតឡើងក្នុងរបបនោះ គឺជាការប្រល័យពូជសាសន៍ពិតប្រាកដ។
សរុបមក ការលើកឡើងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរបបខ្មែរក្រហម និងឥទ្ធិពលអន្តរជាតិ មិនមែនដើម្បីបង្កើតការរើសអើង ការស្អប់ខ្ពើម ឬចោទប្រកាន់លើប្រទេសណាមួយក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននោះឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាមេរៀន និងជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃ «ល្បែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ» នាទសវត្សរ៍នោះ។
នៅក្នុងពិភពលោកទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាបាននិងកំពុងបត់បែនយ៉ាងល្អ ដោយផ្លាស់ប្តូរពីទីលានសង្គ្រាមមកជា «តំបន់សន្តិភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច»។ កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវនយោបាយការបរទេសបើកទូលាយ ធ្វើជាមិត្តជាមួយគ្រប់ប្រទេសលើសកលលោក រក្សាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី និងសហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិទាំងអស់ ដើម្បីស្ដារ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិឱ្យរីកចម្រើន។ ការបិទបញ្ចប់សំណុំរឿងដោយតុលាការវិសាមញ្ញ មិនត្រឹមតែជាការផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់ជនរងគ្រោះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការរំលឹកកូនខ្មែរគ្រប់ជំនាន់ថា៖ «ការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺដើម្បីការពារសន្តិភាព និងការកសាងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏រឹងមាំជាមួយអន្តរជាតិ»៕
