(ភ្នំពេញ)៖ អស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ បានស្វែងរកភពមួយ ដែលអាចស្រដៀងនឹងផែនដីយើងនេះ។ ឥឡូវនេះ ក្រុមតារាវិទូនៃសាកលវិទ្យាល័យ ហាវើដ Harvard បានប្រកាសការរកឃើញដ៏សំខាន់មួយ គឺភស្តុតាងនៃបរិយាកាសនៅលើភពថ្ម LHS 1140 b ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អាចរស់នៅបាន។ តើនេះជាជំហានដ៏ធំបំផុតឆ្ពោះទៅការស្វែងរកជីវិតក្រៅផែនដីមែនដែរឬទេ?

Fresh Exclusive: មានសេចក្តីរាយការណ៍ស្រាវជ្រាវមួយជុំវិញរបកគំហើញដ៏អស្ចារ្យនេះ៖

បើយើងស្រមៃថា ថ្ងៃណាមួយ មនុស្សជាតិ អាចចាកចេញពីប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យនេះបាន។ បន្ទាប់ពីធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចម្ងាយរាប់សិបឆ្នាំពន្លឺ យានអវកាសរបស់មនុស្ស បានទៅដល់ភពមួយ ដែលវិលជុំវិញផ្កាយផ្សេង។

សំណួរដំបូង ប្រហែលមិនមែនថា «តើភពនោះធំប៉ុនណា?» ឬ «តើវាមានភ្នំ ឬមហាសមុទ្រដែរឬទេ?» នោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ សំណួរដំបូងគឺ៖ «តើយើងអាចដកដង្ហើមនៅទីនោះបានដែរឬទេ?»

ពីព្រោះ បើគ្មានបរិយាកាស គ្មានទឹក និងគ្មានសម្ពាធខ្យល់សមស្របទេ ភពនោះនឹងមិនអាចក្លាយជាផ្ទះថ្មីរបស់មនុស្សបានឡើយ។

កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុន ក្រុមតារាវិទូនៃសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានប្រកាសការរកឃើញដ៏សំខាន់មួយ គឺការរកឃើញ បរិយាកាសជាលើកដំបូង នៅលើភពថ្មមួយ ស្ថិតក្នុង តំបន់អាចរស់នៅបាន (Habitable Zone) ជុំវិញផ្កាយផ្សេង។ ភពនេះមានឈ្មោះ LHS 1140 b ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៤៨ ឆ្នាំពន្លឺ ឬប្រហែល ៤៥៤ លានលានគីឡូម៉ែត្រ ពីផែនដី។

ការរកឃើញនេះ មិនទាន់មានន័យថា មនុស្សបានរកឃើញ «ផែនដីទី២» ឬជីវិតក្រៅភពនោះទេ។ ប៉ុន្តែវាជាភស្តុតាងដ៏រឹងមាំបំផុតមួយរហូតមកដល់ពេលនេះ ដែលបង្ហាញថា ភពនៅក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ អាចរក្សាបរិយាកាសរបស់ខ្លួនបាន ហើយអាចមានលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ការគាំទ្រជីវិត។

ដូច្នេះ សំណួរធំសម្រាប់ Fresh Exclusive / Cosmo ប្រចាំសប្តាហ៍នេះ ប្រហែលលែងជាសំណួរថា «តើយើងអាចចាកចេញពីប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យបានដែរឬទេ?» ដូចដែលយើងបានលើកឡើងក្នុងអត្ថបទសប្តាហ៍មុនទៀតហើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានបន្តទៅសំណួរមួយដែលធំជាងនោះ គឺ៖ «បើថ្ងៃណាមួយ មនុស្សអាចធ្វើដំណើរទៅដល់ភពមួយ ដែលវិលជុំវិញផ្កាយផ្សេងបាន តើយើងពិតជាអាចរស់នៅទីនោះបានដែរឬទេ?»

*បរិយាកាស៖ ជំហានដំបូងបំផុតក្នុងការស្វែងរកជីវិត
នៅពេលអ្នកតារាវិទូស្វែងរកភពមួយដែលអាចគាំទ្រជីវិត ពួកគេមិនសួរមុនថា តើភពនោះមានភ្នំ មហាសមុទ្រ ឬទ្វីបដែរឬទេ។ សំណួរដំបូងរបស់ពួកគេគឺ៖ «តើភពនោះមានបរិយាកាសដែរឬទេ?» ពីព្រោះ បរិយាកាស គឺជាលក្ខខណ្ឌមូលដ្ឋានបំផុត ដែលធ្វើឱ្យជីវិតដូចដែលយើងស្គាល់នៅលើផែនដី អាចកើតមាន និងបន្តរស់រានមានជីវិតបាន។ បរិយាកាសមានតួនាទីសំខាន់យ៉ាងហោចណាស់ចំនួនបួនយ៉ាង៖

- ទីមួយ វាផ្តល់ឧស្ម័នដែលសារពាង្គកាយត្រូវការសម្រាប់ការរស់នៅ។ នៅលើផែនដី មនុស្ស និងសត្វត្រូវការអុកស៊ីសែនសម្រាប់ដកដង្ហើម ខណៈរុក្ខជាតិប្រើកាបូនឌីអុកស៊ីតក្នុងដំណើរការរស្មីសំយោគ។ បើគ្មានបរិយាកាសទេ ជីវិតដូចដែលយើងស្គាល់ នឹងមិនអាចកើតមានឡើយ។
- ទីពីរ បរិយាកាសបង្កើតសម្ពាធខ្យល់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទឹកអាចស្ថិតក្នុងសភាពរាវ។ នេះជាលក្ខខណ្ឌដ៏សំខាន់ ព្រោះទឹករាវ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគ្រឹះសម្រាប់ជីវិត។ បើគ្មានសម្ពាធគ្រប់គ្រាន់ ទឹកនឹងហួតទៅជាចំហាយ ឬកកជាទឹកកក ហើយលទ្ធភាពនៃការកើតមានជីវិតនឹងថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។
- ទីបី បរិយាកាសដើរតួជាខែលការពារភពពីកាំរស្មីវិទ្យុសកម្ម និងភាគល្អិតថាមពលខ្ពស់ ដែលបញ្ចេញពីផ្កាយមេ។ នៅលើផែនដី ស្រទាប់អូហ្សូន និងដែនម៉ាញេទិចរួមគ្នា ការពារជីវិតពីកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ និងវិទ្យុសកម្មអវកាស ដែលអាចបំផ្លាញកោសិកា និងសារធាតុហ្សែន។ បើគ្មានប្រព័ន្ធការពារទាំងនេះទេ ផ្ទៃភពអាចក្លាយជាបរិស្ថានដែលពិបាកឱ្យជីវិតរស់រានមានជីវិត។
- ទីបួន បរិយាកាសជួយរក្សាលំនឹងសីតុណ្ហភាពរបស់ភព។ ឧស្ម័ននៅក្នុងបរិយាកាសអាចរក្សាកម្តៅមួយផ្នែកតាមរយៈបាតុភូតផ្ទះកញ្ចក់ (Greenhouse Effect) ដែលធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពមិនប្រែប្រួលខ្លាំងពេករវាងថ្ងៃ និងយប់។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅលើឋានព្រះចន្ទ ដែលស្ទើរតែគ្មានបរិយាកាស
សីតុណ្ហភាពអាចក្តៅខ្លាំងនៅពេលថ្ងៃ និងត្រជាក់ខ្លាំងនៅពេលយប់ ដែលមិនអំណោយផលសម្រាប់ជីវិតឡើយ។

ហេតុផលទាំងនេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យការរកឃើញភស្តុតាងនៃបរិយាកាសនៅលើភព LHS 1140 b ក្លាយជាព័ត៌មានដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ក៏បានព្រមានយ៉ាងច្បាស់ថា ការរកឃើញបរិយាកាស មិនមែនមានន័យថា បានរកឃើញជីវិត ឬភពដែលអាចរស់នៅបានរួចហើយនោះទេ។

*តើ LHS 1140 b ជាផែនដីទី២ឬទេ?
បន្ទាប់ពីការប្រកាសរកឃើញបរិយាកាសលើ LHS 1140 b មនុស្សជាច្រើនប្រហែលមានសំណួរដូចគ្នាថា៖ «តើយើងបានរកឃើញផែនដីទី២ហើយឬនៅ?» ចម្លើយរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅពេលនេះ គឺ «នៅមិនទាន់ទេ»។

មូលហេតុទីមួយ គឺថា ទោះបីភព LHS 1140 b ជាភពថ្មដែលស្ថិតក្នុង តំបន់អាចរស់នៅបាន (Habitable Zone) ក៏ដោយ ការរកឃើញថ្មីនេះ មិនទាន់បញ្ជាក់ថា វាមានបរិយាកាសដូចផែនដីឡើយ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ ឧស្ម័នតែមួយគត់ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញ គឺ ហេល្យូម (Helium) នៅស្រទាប់បរិយាកាសខាងលើ។ ហេល្យូមជាឧស្ម័នអសកម្ម ដែលមិនអាចទ្រទ្រង់ការដកដង្ហើមរបស់មនុស្ស ឬគាំទ្រជីវិតដូចនៅលើផែនដីបានឡើយ។

មូលហេតុទីពីរ គឺអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ នៅមិនទាន់រកឃើញភស្តុតាងអំពីឧស្ម័នសំខាន់ៗ ដែលជីវិតនៅលើផែនដីពឹងផ្អែក ដូចជា អុកស៊ីសែន (Oxygen) ចំហាយទឹក (Water Vapor) កាបូនឌីអុកស៊ីត (Carbon Dioxide) ឬមេតាន (Methane) នោះទេ។ ឧស្ម័នទាំងនេះ អាចផ្តល់តម្រុយអំពីសីតុណ្ហភាព វដ្តទឹក និងសកម្មភាពជីវសាស្ត្រដែលអាចកើតមានលើភពមួយ។ ដរាបណាភស្តុតាងទាំងនេះមិនទាន់មាន ការសន្និដ្ឋានថា LHS 1140 b អាចគាំទ្រជីវិតនៅតែជាការប៉ាន់ស្មានប៉ុណ្ណោះ។

លើសពីនេះទៅទៀត អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ នៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថា ផ្ទៃភពនេះមានសមុទ្រទឹករាវឬក៏អត់នោះឡើយ? តើសីតុណ្ហភាពនៅលើផ្ទៃភពនោះ ស្ថិតក្នុងកម្រិតដែលជីវិតអាចរស់បានដែរឬទេ? ហើយបរិយាកាសរបស់វាមានកម្រាស់ និងសម្ពាធគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារជីវិតពីវិទ្យុសកម្មរបស់ផ្កាយមេដែរឬទេ? សំណួរទាំងនេះ សុទ្ធតែមិនទាន់មានចម្លើយច្បាស់លាស់នៅឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏ចាត់ទុកការរកឃើញនេះថា ជា ជំហានដ៏សំខាន់មួយ ក្នុងការស្វែងរកជីវិតក្រៅផែនដី។

ដូច្នេះ នៅដំណាក់កាលនេះ LHS 1140 b មិនទាន់អាចហៅថា «ផែនដីទី២» បានទេ។ ប៉ុន្តែវាក៏លែងជាភពអាថ៌កំបាំងដែលយើងមិនដឹងអ្វីសោះដែរ។ ការរកឃើញបរិយាកាសរបស់វា បានបើកទំព័រថ្មីមួយ ក្នុងការស្វែងរកចម្លើយចំពោះសំណួរដ៏ធំបំផុតរបស់មនុស្សជាតិ៖ តើយើងនៅឯកោម្នាក់ឯងក្នុងសកលលោកនេះ ឬក៏មានពិភពផ្សេងទៀតដែលអាចផ្ទុកជីវិតបាន?

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ការរកឃើញ LHS 1140 b មិនទាន់មានន័យថា មនុស្សជាតិបានរកឃើញ «ផែនដីទី២» ឬពិភពដែលអាចរស់នៅបានរួចហើយនោះទេ។ ប៉ុន្តែវាបានបង្ហាញថា សំណួរដែលធ្លាប់មានតែនៅក្នុងប្រលោមលោកវិទ្យាសាស្ត្រ កំពុងក្លាយជាប្រធានបទ ដែលអ្នកតារាវិទូអាចសិក្សា និងសាកល្បងដោយផ្អែកលើភស្តុតាងជាក់ស្តែង។

ប្រហែលជាក្នុងសតវត្សរ៍នេះ ឬសតវត្សរ៍ក្រោយ សំណួរធំរបស់មនុស្សជាតិ អាចលែងជាសំណួរថា «តើមានភពដែលអាចគាំទ្រជីវិតដែរឬទេ?» ទៀតហើយ ប៉ុន្តែអាចក្លាយជា «តើភពណាមួយ ក្នុងចំណោមពិភពទាំងនោះ ពិតជាមានជីវិតរស់នៅដែរឬទេ?»។
LHS 1140 b ប្រហែលមិនទាន់ជាចម្លើយនៃសំណួរនោះទេ។ ប៉ុន្តែវាអាចជាជំហានដ៏សំខាន់មួយ ដែលនាំមនុស្សជាតិខិតកាន់តែជិតចំពោះចម្លើយនោះ៕