(ភ្នំពេញ)៖ ការផ្អាកការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដាក់លើអ៊ីរ៉ង់ដោយគ្មានការប្រកាស អំពីមូលហេតុអ្វីទាំងអស់ បាននាំឱ្យការវិភាគផ្សេងៗជុំវិញបញ្ហានេះ។ តើ Washington កំពុងប្រើការផ្អាកនេះ ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យការទូត ឬគ្រាន់តែទិញពេលវេលាសិន ដើម្បីរកការប្រឈម ថ្មី?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅ ក្នុងបញ្ហានេះ៖

អស់រយៈពេល ១៣យប់ជាប់គ្នា យន្តហោះចម្បាំង មីស៊ីល និងអាវុធទំនើបរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយប្រហារលើគោលដៅជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ខណៈដែលមនុស្សជាច្រើន រំពឹងថា យុទ្ធនាការយោធានេះនឹងបន្តកាន់តែខ្លាំងឡើងនោះ ស្រាប់តែ ក្រុង Washington ផ្អាកប្រតិបត្តិការវាយប្រហាររបស់ខ្លួន។ ជាមួយគ្នានេះ អ៊ីរ៉ង់ក៏បានផ្អាកការវាយតបលើមូលដ្ឋាន និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ការផ្អាកក្នុងពេលតែមួយពីភាគីទាំងពីរ បានបង្កើតសំណួរធំមួយថា៖ តើអ្វី បានផ្លាស់ប្តូរនៅលើសមរភូមិ ដែលធ្វើឱ្យ Washington មិនបន្តការវាយប្រហារភ្លាមៗ? ហើយតើនេះ ជាចន្លោះសម្រាប់ការទូត ឬជាការបង្ខំឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួនឡើងវិញ?

*មិនមែនជាបទឈប់បាញ់ ប៉ុន្តែជាការផ្អាកយុទ្ធសាស្ត្រ
រដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ មិនបានប្រកាសបទឈប់បាញ់ជាមួយអ៊ីរ៉ង់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក Mike Waltz បានបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតី ត្រាំ កំពុងផ្តល់ «some space» មានន័យថាទុក
«ចន្លោះមួយសម្រាប់ការទូត» ដើម្បីឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូត មានឱកាសដំណើរការ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ មន្ត្រីអាមេរិកម្នាក់ក៏បានប្រាប់ CNN ថា ប្រតិបត្តិការយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក «ត្រូវបានផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ន»។

ពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់វិញ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស លោក Esmaeil Baghaei បានអះអាងថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ និងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នៅតែបន្តផ្លាស់ប្តូរសារតាមរយៈអន្តរការី បើទោះបីជាអ៊ីរ៉ង់នៅតែចាត់ទុកថា សហរដ្ឋអាមេរិកបាន «ក្បត់» កិច្ចចរចាកន្លងមកក៏ដោយ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការពន្យល់របស់រដ្ឋបាលអាមេរិក បានបង្កើតសំណួរថ្មីមួយសម្រាប់អ្នកវិភាគជាច្រើន៖ តើការផ្តល់ «ចន្លោះ» ដល់ការទូត គឺជាមូលហេតុចម្បងនៃការផ្អាកការវាយប្រហារមែនដែរឬទេ? ឬក៏នៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តនេះ មានកត្តាយោធា យុទ្ធសាស្ត្រ និងការគណនាផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយផ្សេងទៀត ដែល Washington មិនបានបង្ហាញជាសាធារណៈនោះ?

*ស្តុកអាវុធនិងការចំណាយយោធា៖ កត្តាដែលមិនអាចមើលរំលង
ការពន្យល់របស់រដ្ឋបាលអាមេរិកអំពីការផ្តល់ «ចន្លោះសម្រាប់ការទូត» គឺជាផ្នែកមួយនៃរឿងដែលជាប់ទាក់ទង ប៉ុន្តែព័ត៌មាន ដែលមានទម្ងន់មួយទៀត គឺការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញយោធា និងការព្រួយបារម្ភពីការចំណាយធនធានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រសិនបើសង្គ្រាមបន្តអូសបន្លាយ។

អតីតវរសេនីយ៍ឯកកងទ័ពអាកាសអាមេរិក លោក Cedric Leighton បានប្រាប់ CNN ថា ទោះបីសហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយប្រហារលើមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាការ ប្រព័ន្ធអាវុធ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធាជាច្រើនរបស់អ៊ីរ៉ង់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែទីក្រុងតេអេរ៉ង់ នៅតែរក្សាសមត្ថភាពវាយតបបានជាដដែល។ លោកប៉ាន់ប្រមាណថា អ៊ីរ៉ង់នៅសល់មីស៊ីល ដ្រូន និងរ៉ុក្កែតប្រមាណ ពីរភាគបី នៃសមត្ថភាពដើមរបស់ខ្លួន។

លោក Cedric Leighton បាននិយាយថា៖ «The Iranians have a vast supply of missiles and drones and rockets remaining.» «អ៊ីរ៉ង់នៅតែមានស្តុកមីស៊ីល ដ្រូន និងរ៉ុក្កែតយ៉ាងច្រើននៅសល់»។

ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក Leighton ក៏បានព្រមានថា សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងប្រើប្រាស់អាវុធនាំផ្លូវដែលមានតម្លៃខ្ពស់ និងមីស៊ីលការពារប្រភេទ Patriot ក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើន។ ប្រសិនបើសង្គ្រាមបន្តអូសបន្លាយ អាវុធទាំងនេះ អាចត្រូវការពេលរាប់ឆ្នាំដើម្បីផលិតជំនួស។

ការវាយតម្លៃនេះ ស្របទៅនឹងព័ត៌មានរបស់ CNN ដែលបានរាយការណ៍ថា ប្រធានអគ្គសេនាធិការចម្រុះអាមេរិក ឧត្តមសេនីយ៍ Dan Caine បានលើកឡើងពីក្តីបារម្ភជុំវិញស្តុកអាវុធ និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមាន ប្រសិនបើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់បន្តពង្រីក។

ជាមួយគ្នានេះ ទោះបីប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានបដិសេធព័ត៌មានថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងខ្វះអាវុធ ដោយអះអាងថា «ស្តុកអាវុធរបស់អាមេរិកនៅតែមានច្រើនលើសតម្រូវការ» ក៏ដោយ ការព្រួយបារម្ភរបស់អ្នកជំនាញ និងមេបញ្ជាការយោធាបានបង្ហាញថា សង្គ្រាមដែលអូសបន្លាយ អាចបង្កើនថ្លៃដើមផ្នែកយោធា និងប៉ះពាល់ដល់ការត្រៀមកម្លាំងសម្រាប់វិបត្តិផ្សេងៗនៅតំបន់ផ្សេងទៀត។

ដូច្នេះ សំណួរមិនមែនថា សហរដ្ឋអាមេរិក អស់អាវុធឬអត់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា តើ Washington គួរបន្តប្រើប្រាស់ធនធានយោធាដ៏មានតម្លៃទាំងនេះក្នុងសង្គ្រាមអូសបន្លាយមួយ ឬត្រូវស្វែងរកជម្រើសផ្សេង ដើម្បីសម្រេចគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។

*ច្រក Hormuz នៅតែជាចំណុចក្តៅ ដែលអាចធ្វើឱ្យសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងវិញ
បើទោះបីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានផ្អាកការវាយប្រហារផ្ទាល់ជាបណ្តោះអាសន្នក៏ដោយ ក៏ស្ថានការណ៍នៅតំបន់មិនទាន់វិលទៅរកភាពប្រក្រតីឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាពតានតឹងនៅតែបន្តនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz និង សមុទ្រក្រហម ដែលជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់នៃការដឹកជញ្ជូនប្រេង និងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

ទូរទស្សន៍រដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ IRIB បានរាយការណ៍ថា អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់ បានស្ទាក់ចាប់នាវាចំនួនប្រាំមួយគ្រឿង ដែលព្យាយាមឆ្លងកាត់ផ្លូវមួយនៅភាគខាងត្បូងច្រកសមុទ្រ Hormuz បន្ទាប់ពីបិទប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំង និងប្រព័ន្ធរុករករបស់ខ្លួន។ អ៊ីរ៉ង់ អះអាងថា នាវាទាំងនោះត្រូវបាន «ជំរុញ» ដោយកងទ័ពអាមេរិកឱ្យប្រើផ្លូវដែលខ្លួនចាត់ទុកថា «ខុសច្បាប់ និងគ្មានសុវត្ថិភាព»។

នៅសមុទ្រក្រហមវិញ ក្រុម Houthi ដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ បានអះអាងថា ខ្លួនបានវាយប្រហារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងបន្តគំរាមកំហែងដល់ការដឹកជញ្ជូនពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ច្រក Bab al-Mandeb។ សកម្មភាពទាំងនេះបង្ហាញថា ទោះបីការវាយប្រហាររវាង Washington និង Tehran បានផ្អាកក៏ដោយ សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅតែមានសមត្ថភាពបង្កើនសម្ពាធលើបណ្តាញដឹកជញ្ជូនថាមពលពិភពលោក។

ភស្តុតាងមួយដែលបញ្ជាក់ពីផលប៉ះពាល់នេះ គឺទិន្នន័យដឹកជញ្ជូនដែល CNN បានដកស្រង់។ ទិន្នន័យបង្ហាញថា ចំនួននាវាពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ នៅចុងសប្តាហ៍ ចំនួននាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ មានតិចជាង ១០គ្រឿង ប៉ុណ្ណោះ ខណៈមុនសង្គ្រាម ផ្លូវទឹកនេះ ទទួលនាវាជាង ១០០គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ។

នេះបង្ហាញថា ការផ្អាកការវាយប្រហារមិនទាន់អាចស្តារទំនុកចិត្តរបស់ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន និងទីផ្សារពិភពលោកបានឡើយ។ ដរាបណាច្រកសមុទ្រ Hormuz និង Bab al-Mandeb នៅតែស្ថិតក្រោមហានិភ័យ ការផ្អាកថ្ងៃនេះ នៅតែជាភាពស្ងប់ស្ងាត់បណ្តោះអាសន្នតែប៉ុណ្ណោះ វាមិនមែនជាការផ្អាកដែលមានស្ថិរភាពនោះទេ។

*ទីផ្សារទទួលសញ្ញាវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែមិនទាន់បញ្ចប់ការប្រុងប្រយ័ត្ន
ការផ្អាកការវាយប្រហាររវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ បានបង្កើតប្រតិកម្មភ្លាមៗនៅលើទីផ្សារថាមពលពិភពលោក។ តម្លៃប្រេងឆៅ Brent និង WTI បានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ៤–៥ភាគរយ ខណៈអ្នកវិនិយោគបកស្រាយថា ភាពតានតឹងដែលបានថយចុះអាចបើកឱកាសឱ្យមានការចរចាឡើងវិញ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការរំខានដល់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz។

ប៉ុន្តែ ការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃប្រេង មិនមែនមានន័យថា ទីផ្សារជឿជាក់ថាសង្គ្រាមបានបញ្ចប់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញថា វិនិយោគិនកំពុងឆ្លើយតបចំពោះ ការបន្ធូរភាពតានតឹងជាបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុណ្ណោះ ខណៈហានិភ័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតែមាន។
ដរាបណាមិនទាន់មានបទឈប់បាញ់ជាផ្លូវការ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយដែលអាចធានាបាននូវស្ថិរភាពយូរអង្វែង ការផ្អាកការវាយប្រហារនៅពេលនេះ នៅតែអាចប្រែប្រួលទៅជាការប្រឈមមុខជុំថ្មីបានគ្រប់ពេលវេលា។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ការផ្អាកការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោយការវាយប្រហារ ១៣យប់ជាប់គ្នា មិនទាន់អាចចាត់ទុកថា ជាការបញ្ចប់សង្គ្រាម ឬជាជ័យជម្នះរបស់ភាគីណាមួយបានឡើយ។ ភស្តុតាងដែលមាននៅពេលនេះ បង្ហាញថា ការសម្រេចចិត្តរបស់ Washington ទំនងជាកើតចេញពីការគណនាយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ រួមមានការបើកចន្លោះឱ្យការទូត ការវាយតម្លៃឡើងវិញអំពីការចំណាយធនធានយោធា និងការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឱ្យជម្លោះរីកធំទៅជាសង្គ្រាមក្នុងតំបន់។

ប៉ុន្តែ ដរាបណាមិនទាន់មានបទឈប់បាញ់ជាផ្លូវការ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយដែលអាចធានាបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែង ហើយច្រកសមុទ្រ Hormuz និង Bab al-Mandeb នៅតែជាតំបន់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ការផ្អាកនៅពេលនេះនៅតែអាចគ្រាន់តែជាការឈប់សម្រាកមួយក្នុងដំណាក់កាលនៃសង្គ្រាម មិនមែនជាទីបញ្ចប់របស់វានោះទេ។

សំណួរដែលនៅតែគ្មានចម្លើយ គឺថា តើ Washington កំពុងប្រើការផ្អាកនេះ ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យការទូត ឬគ្រាន់តែទិញពេលវេលា ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការប្រឈមមុខជុំថ្មី ដែលអាចក្លាយជាដំណាក់កាលទីបួននៃសង្គ្រាម ប្រសិនបើការទូតបរាជ័យនោះ?