(ភ្នំពេញ)៖ «ការដាំដើមឈើត្រឹមត្រូវតាមពូជ ប្រភេទ និងទីតាំង អាចក្លាយជាអ្នកជិតខាងដ៏គង់វង្សយូរអង្វែង»។ ការដាំដើមឈើ ជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសកម្មភាពមួយដ៏ល្អជានិច្ច។ បំណងនៃការដាំគឺពោរពេញដោយសេចក្តីសប្បុរស ប៉ុន្តែការដាំប្រកបដោយប្រាជ្ញា ត្រូវតែចាប់ផ្តើមដោយការចោទជាសំណួរជាមុនសិន។

តើពូជឈើប្រភេទណាដែលសមស្រប? តើវានឹងលូតលាស់ធំប៉ុនណា? តើវាត្រូវការដី និងកម្រិតទឹកបែបណា? តើសត្វណាខ្លះអាចអាស្រ័យផលពីវា? ហើយតើនរណាជាអ្នកមើលថែទាំវាបន្ទាប់ពីដាំរួច?

ដើមឈើប្រចាំតំបន់ ឬដើមឈើក្នុងស្រុក (ពូជដើមកំណើត) គឺជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលបានវិវត្ត និងលូតលាស់នៅក្នុងតំបន់មួយ តាមរយៈដំណើរការធម្មជាតិក្នុងរយៈពេលដ៏យូរលង់។ រុក្ខជាតិក្នុងស្រុក ជារឿយៗមានទំនាក់ទំនងរស់នៅផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសត្វល្អិត សត្វស្លាប ផ្សិត និងភាវៈរស់ដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ពួកវាអាចសម្របខ្លួនបានយ៉ាងល្អទៅនឹងរដូវកាល និងស្ថានភាពដីក្នុងស្រុក ទោះបីជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងទីតាំងដែលរងការរំខាន អាចនៅតែបង្កការលំបាកដល់ការរស់រានរបស់វាក៏ដោយ។

មិនមែនដើមឈើនាំចូលពីក្រៅស្រុកទាំងអស់សុទ្ធតែបង្កគ្រោះថ្នាក់នោះទេ។ ដើមឈើជាច្រើនផ្តល់ជាអាហារ ម្លប់ ភាពស្រស់ស្អាត ឬមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត។ ការព្រួយបារម្ភកើតឡើងនៅពេលដែលពូជរុក្ខជាតិទាំងនោះរាលដាលយ៉ាងគំហុកនៅក្រៅតំបន់ដាំដុះ ហើយបង្កការខូចខាតដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងស្រុក វិស័យកសិកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬសុខភាព។ ពូជបែបនេះ អាចត្រូវបានហៅថាជា «ប្រភេទរុក្ខជាតិរាតត្បាត» (Invasive species)។ ការកំណត់ថាតើរុក្ខជាតិមួយជារុក្ខជាតិរាតត្បាតឬអត់ គឺអាស្រ័យលើទីកន្លែង និងព័ស្តុតាងជាក់ស្តែង មិនមែនផ្អែកតែលើប្រភពដើមកំណើតរបស់វានោះឡើយ។

នេះហើយជាមូលហេតុដែលចំណេះដឹងក្នុងស្រុកពិតជាមានសារៈសំខាន់។ មន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ អ្នករុក្ខសាស្ត្រ កសិករ អ្នកថែសួន ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យក្នុងសហគមន៍ និងអង្គការបរិស្ថាន អាចជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទរុក្ខជាតិដែលសមស្របបាន។ ដើមឈើដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ទីតាំងស្តារព្រៃឡើងវិញ ប្រហែលជាមិនមានសុវត្ថិភាពនៅពេលដាំក្បែរអគារ ឬខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីនោះទេ។ ដើមឈើហូបផ្លែ ប្រហែលជាត្រូវការការថែទាំខុសប្លែកពីដើមឈើដាំតាមដងផ្លូវ។

ការដាំឱ្យត្រូវតាមទីតាំង មិនមែនសំដៅតែលើប្រភពដើមកំណើតនៃរុក្ខជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែយើងសំដៅដល់ទំនាក់ទំនង និងការទទួលខុសត្រូវផងដែរ។ ដើមឈើដែលបានដាំ នឹងក្លាយជាអ្នកជិតខាងដ៏ល្អមួយ លុះត្រាតែវាមានទីធ្លាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីលូតលាស់ មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចបញ្ចៀសបាន និងចូលរួមចំណែកដល់សហគមន៍នៃជីវិតដែលនៅជុំវិញ។

សិស្សានុសិស្សអាចចូលរួមជួយបាន តាមរយៈការរៀនចាំឈ្មោះដើមឈើ។ ដើមឈើដែលគ្មានឈ្មោះ ប្រហែលជាគ្មានអ្នកណាស្គាល់ ប៉ុន្តែដើមឈើដែលមានឈ្មោះ គឺកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការជជែកពិភាក្សា តាមដាន និងចងចាំ។ ឈ្មោះក្នុងស្រុក និងឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សុទ្ធតែមានតម្លៃរៀងៗខ្លួន ហើយការសាកសួរចាស់ទុំ អាចជួយផ្សារភ្ជាប់ការរៀនសូត្រផ្នែកអេកូឡូស៊ី ទៅនឹងវប្បធម៌ផងដែរ។

ទិវាដាំដើមឈើ តែងតែទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង ប៉ុន្តែខួបនៃការរស់រានមានជីវិតរបស់ដើមឈើ ក៏សមនឹងទទួលបានការអបអរសាទរដូចគ្នាដែរ។ តើដើមឈើនោះអាចរស់រានឆ្លងកាត់រដូវប្រាំងបានដែរឬទេ? តើវាត្រូវបានការពារពីការបំផ្លាញដែរឬទេ? តើបង្គោលទប់លំនឹងត្រូវបានដកចេញនៅពេលវេលាដ៏ត្រឹមត្រូវហើយ ឬនៅ? ការមើលថែទាំយូរអង្វែង នឹងប្រែក្លាយរូបថតមួយសន្លឹកក្នុងពិធីដាំ ឱ្យក្លាយជាព្រៃឈើពិតប្រាកដមួយ។
មុនពេលកប់កូនឈើទៅក្នុងដី ចូរស្រមៃមើលរូបរាងរបស់វានៅពេលធំពេញវ័យ។ ស្រមៃមើលម្លប់ ឫសផ្លែ ផ្កា សត្វដែលមកអាស្រ័យផល និងតម្រូវការរបស់វា។ គោលដៅមិនមែនដាំឱ្យបានច្រើនបំផុតក្នុងមួយថ្ងៃនោះឡើយ ប៉ុន្តែគោលដៅគឺការជួយឱ្យដើមឈើដ៏ត្រឹមត្រូវ ក្លាយជាសមាជិកដ៏រឹងមាំនៅក្នុងទីកន្លែងរបស់វា។

ការគិតគូរវែងឆ្ងាយដល់អនាគតបែបនេះ ជួយការពារទាំងធនធាន និងជីវិត។ ដើមឈើដែលត្រូវបានជ្រើសរើសយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ គឺមានឱកាសរស់រានខ្ពស់ ត្រូវការការថែទាំសមស្រប និងបញ្ចៀសការ ប៉ះពាល់ជាមួយសំណង់អគារ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ការគិតគូរពិចារណាមុនពេលដាំ ខ្លួនឯងផ្ទាល់ គឺជាសកម្មភាពបរិស្ថានមួយរួចទៅហើយ។

ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា សេចក្តីមេត្តាដែលខ្វះបញ្ញា អាចបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដោយអចេតនា។ មេត្តាធម៌ប្រកបដោយបញ្ញា តែងតែចោទសួរអំពីហេតុបច្ច័យ ផលវិបាក និងតម្រូវការរយៈពេលវែង។ ការយកចិត្តទុកដាក់ដ៏ល្អ គឺការផ្តល់នូវអ្វីដែលជួយបានពិតប្រាកដ មិនមែនគ្រាន់តែផ្តល់នូវអ្វីដែលធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ថាយើងជាអ្នកមានគុណនោះឡើយ។

ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ តើព័ត៌មានអ្វីខ្លះដែលគួរយល់ដឹង មុនពេលដើមឈើមួយដើមត្រូវបានដាំនៅក្បែរសាលារៀន ឬផ្ទះរបស់ខ្ញុំ?

សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ រៀនស្គាល់ឈ្មោះក្នុងស្រុកនៃដើមឈើប្រចាំតំបន់មួយប្រភេទ ហើយសាកសួរមនុស្សដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត ថាតើវាលូតលាស់ល្អបំផុតនៅកន្លែងណា និងត្រូវការការថែទាំបែបណាខ្លះ។

ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ​ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងគាំទ្រការដាំដើមឈើប្រកបដោយការគិតគូរ និងការថែទាំរយៈពេលវែង សម្រាប់ដើមឈើទាំងឡាយណាដែលស័ក្តិសមនឹងទីកន្លែងរបស់វា។ «នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងអស់រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ»៕