(ភ្នំពេញ)៖ អ៉ីរ៉ង់បានប្រកាសគម្រោងបង្កើតតំបន់រឹតត្បិតនាវាចរណ៍ នៅក្បែរច្រក Hormuz ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងប្រើកងនាវា បិទខ្ទប់ការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ។ ការបង្កើតនេះមានន័យថា នៅលើផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់មួយនេះ កំពុងកើតមានការប្រឈមមុខថ្មី៖ អាមេរិកប្រើកម្លាំងនាវាដើម្បីបិទខ្ទប់ប្រេងអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអ៊ីរ៉ង់ព្យាយាមបង្កើនសម្ពាធលើនាវាដែលចង់ឆ្លងកាត់ Hormuz។

បើការប្រឈមមុខនេះអូសបន្លាយ តើអាមេរិកអាចការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មឱ្យឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz បានរហូតដល់ពេលណា? ហើយតើអ្នកណានឹងទ្រាំថ្លៃដើមបានយូរជាង—អាមេរិក ឬអ៊ីរ៉ង់?

សូមតាមដានការវិភាគរបស់ Fresh Exclusive:

សហរដ្ឋអាមេរិក មានកងទ័ពជើងទឹកខ្លាំងបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ បើ Washington សម្រេចប្រើនាវាចម្បាំង យន្តហោះ និងប្រព័ន្ធស៊ើបការណ៍របស់ខ្លួន ដើម្បីការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz អាមេរិក ពិតជាមានសមត្ថភាពធ្វើបាន។

សំណួរដែលពិភពលោកចង់ដឹងពិតប្រាកដនោះគឺថា៖ «តើអាមេរិកអាចការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz បានរហូតដល់ពេលណា ដោយមិនឱ្យថ្លៃដើមយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ កើនឡើងលើសអ្វីដែល Washington អាចទទួលយកបាន?»

សំណួរនេះកាន់តែមានទម្ងន់ បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់ប្រកាសថា ខ្លួនមានគម្រោងបង្កើត “exclusion zone” ឬតំបន់រឹតត្បិតនាវាចរណ៍ថ្មី នៅក្បែរច្រក Hormuz ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងបង្កើនការបិទខ្ទប់ការនាំចេញប្រេងអ៊ីរ៉ង់។ AP រាយការណ៍ថា កងនាវាអាមេរិកជាង២០គ្រឿង បានចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ ដោយបានបង្វែរទិសនាវាពាណិជ្ជកម្មរាប់សិបគ្រឿង។

នេះកំពុងបង្កើតការប្រឈមមុខថ្មីមួយ៖ កាបិទខ្ទប់ Blockade ទល់នឹង សម្ពាធប្រឆាំង Counter-Pressure។ ខាងអាមេរិក កំពុងព្យាយាមធ្វើឱ្យការនាំប្រេងអ៊ីរ៉ង់ចេញទៅទីផ្សារពិភពលោកកាន់តែពិបាក។ ចំណែកអ៊ីរ៉ង់ កំពុងបង្ហាញសញ្ញាថា ប្រសិនបើប្រេងរបស់ខ្លួនមិនអាចចេញដោយស្រួល នោះនាវារបស់ប្រទេសផ្សេងៗ ក៏អាចប្រឈមការលំបាកកាន់តែខ្លាំងក្នុងការឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz ដែរ។

*អាមេរិកមានអំណាចយោធាខ្លាំង ប៉ុន្តែអំណាចមិនស្មើនឹងពេលវេលាគ្មានកំណត់
គ្មានការសង្ស័យថា អាមេរិក មានអត្ថប្រយោជន៍យោធាខ្លាំងជាងអ៊ីរ៉ង់នៅលើសមុទ្រ និងលើអាកាសឡើយ។

ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងផ្លូវទឹកយុទ្ធសាស្ត្រមួយជាបន្តបន្ទាប់ ត្រូវការធនធានយ៉ាងច្រើន៖ នាវាចម្បាំង តួនាវាការពារអាកាស យន្តហោះ ស៊ើបការណ៍ ប្រព័ន្ធប្រឆាំងមីស៊ីល សម្ភារៈប្រឆាំងមីន ប្រេងឥន្ធនៈ ក្រុមបច្ចេកទេស និងការផ្គត់ផ្គង់គ្រាប់រំសេវ។ បញ្ហារបស់ Washington គឺថា ទ្រព្យសម្បត្តិយោធាទាំងនេះ មិនត្រូវការតែនៅការពារច្រក Hormuz តែមួយនោះទេ។ អាមេរិកនៅតែត្រូវរក្សាកម្លាំងសម្រាប់អឺរ៉ុប មជ្ឈិមបូព៌ា និងតំបន់ Indo-Pacific ផងដែរ។

Reuters រាយការណ៍ថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ថា ក្នុងរដ្ឋបាល Trump ផ្ទាល់ ក៏មានការព្រួយបារម្ភអំពី ការថយចុះនៃស្តុកគ្រាប់រំសេវ និងការចំណាយលើការប្រឈមមុខយូរអង្វែង ហើយមន្ត្រីមួយចំនួនចង់រក្សាសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឱ្យស្ងប់ជាងមុន រហូតដល់ក្រោយការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិខែវិច្ឆិកា។ នេះបង្ហាញថា ពេលវេលាគឺជាធនធានយុទ្ធសាស្ត្រមួយ។

អាមេរិកអាចមានអាវុធច្រើនជាង និងសមត្ថភាពយោធាខ្លាំងជាង ប៉ុន្តែគ្មានប្រទេសណាមួយអាចរក្សាប្រតិបត្តិការយោធាដ៏ថ្លៃមួយ ដោយគ្មានកំណត់ ដោយមិនប្រឈមថ្លៃដើមសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងការបាត់បង់ភាពបត់បែនយុទ្ធសាស្ត្រនៅតំបន់ផ្សេងទៀតឡើយ។

*ការការពារ Hormuz មិនមែនគ្រាន់តែការពារនាវា
កងនាវាអាមេរិកអាចបាញ់ទម្លាក់ដ្រូន ស្ទាក់ចាប់មីស៊ីល ឬវាយប្រហារទីតាំងយោធាអ៊ីរ៉ង់។ ប៉ុន្តែ ការធ្វើឱ្យច្រក Hormuz ត្រឡប់ទៅជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មធម្មតាវិញ ត្រូវការច្រើនជាងអំណាចយោធា។ វាត្រូវការឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ម្ចាស់នាវា និងក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង មានទំនុកចិត្តថា នាវារបស់ពួកគេអាចឆ្លងកាត់ច្រកនេះដោយមានសុវត្ថិភាព និងហានិភ័យស្ថិតក្នុងកម្រិតដែលអាចទទួលយកបាន។

ប៉ុន្តែ ទិន្នន័យនាវាចរណ៍បង្ហាញថា ទំនុកចិត្តនោះ មិនទាន់ត្រឡប់មកធម្មតាវិញនៅឡើយទេ។ Reuters រាយការណ៍ថា នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា មាននាវាដឹកទំនិញដែលប្រព័ន្ធតាមដានអាចមើលឃើញត្រឹមតែ ៤គ្រឿង ប៉ុណ្ណោះឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz ធៀបនឹងមធ្យមរយៈពេល១០ថ្ងៃប្រហែល ១៥គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចំណែកមុនសង្គ្រាម មាននាវាពាណិជ្ជកម្មធំៗប្រហែល ១២៥គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ ឆ្លងកាត់ច្រកនេះ។ ទោះយ៉ាងណា Reuters ក៏កត់សម្គាល់ថា ទិន្នន័យនេះមិនរាប់បញ្ចូលនាវាដែលអាចបិទប្រព័ន្ធតាមដាន AIS ដើម្បីចៀសវាងការរកឃើញឡើយ។

ស្ថានការណ៍កាន់តែច្បាស់នៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា នៅពេល Reuters រាយការណ៍ថា មធ្យមនាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ Hormuz ក្នុងរយៈពេល១០ថ្ងៃ បានធ្លាក់មកត្រឹមប្រហែល ១០គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីខែឧសភា។ ក្រុមហ៊ុនវិភាគហានិភ័យដែនសមុទ្រ Marisks បានវាយតម្លៃថា ហានិភ័យសម្រាប់នាវាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអ៊ីរ៉ង់ ស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្លាំងបំផុត ខណៈហានិភ័យសម្រាប់នាវាដែលពាក់ព័ន្ធ ឬមានការអមការពារពីសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានកើនឡើងយ៉ាងសំខាន់ដែរ។

នេះបង្ហាញពីចំណុចខុសគ្នាសំខាន់មួយ៖ អាមេរិកអាចប្រើអំណាចយោធាដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងការគំរាមកំហែង ប៉ុន្តែអំណាចយោធាតែមួយមុខ មិនអាចធានាឱ្យទីផ្សារបាត់បង់ភាពភ័យខ្លាចបានភ្លាមៗនោះទេ។

*អ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់ឈ្នះអាមេរិកនៅសមុទ្រទេ
នេះជាចំណុចសំខាន់មួយ ក្នុងការយល់ពីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់។ តេហេរ៉ង់ មិនចាំបាច់កម្ចាត់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ឬដណ្តើមការគ្រប់គ្រងច្រក Hormuz ពីអាមេរិកទាំងស្រុងនោះទេ។ អ្វីដែលអ៊ីរ៉ង់ត្រូវធ្វើ គឺ រក្សាហានិភ័យនៅច្រកនេះឱ្យខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធ្វើឱ្យការការពារនាវាចរណ៍កាន់តែពិបាក និងមានថ្លៃដើមខ្ពស់សម្រាប់ Washington។

មីនសមុទ្រ មីស៊ីលប្រឆាំងនាវា ដ្រូន និងទូកល្បឿនលឿន សុទ្ធតែអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតការគំរាមកំហែងជាបន្តបន្ទាប់។ Reuters ធ្លាប់រាយការណ៍ដោយយោងតាមប្រភពស៊ើបការណ៍ និងអ្នកវិភាគយោធាថា អ៊ីរ៉ង់អាចប្រើដ្រូនរំខានដល់ច្រក Hormuz បានរាប់ខែ ខណៈមីនសមុទ្រ អាចធ្វើឱ្យការរំខានអូសបន្លាយកាន់តែយូរ។ សម្រាប់អាមេរិក ការឆ្លើយតបនឹងការគំរាមកំហែងទាំងនេះ តម្រូវឱ្យមាននាវាចម្បាំង ប្រព័ន្ធការពារអាកាស សមត្ថភាពបោសសម្អាតមីន ការស៊ើបការណ៍ និងការអមការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មជាបន្តបន្ទាប់។

ការប្រកាសគម្រោងបង្កើត “exclusion zone” ឬតំបន់រឹតត្បិតនាវាចរណ៍ថ្មី របស់អ៊ីរ៉ង់ ក៏អាចត្រូវបានមើលក្នុងបរិបទនេះដែរ។ AP រាយការណ៍ថា តេហេរ៉ង់បានប្រកាសគម្រោងបង្កើតតំបន់នេះនៅក្បែរច្រក Hormuz ខណៈការប្រឈមមុខរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់នៅសមុទ្រកំពុងកើនឡើង។
ដូច្នេះ គោលដៅរបស់អ៊ីរ៉ង់អាចមិនមែនជាការបិទច្រក Hormuz ឱ្យបាន ១០០ភាគរយ នោះទេ។ សម្រាប់តេហេរ៉ង់ ការធ្វើឱ្យច្រកនេះ មានគ្រោះថ្នាក់ មិនប្រាកដប្រជា និងមានថ្លៃដើមខ្ពស់ក្នុងការឆ្លងកាត់ ក៏អាចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្កើតសម្ពាធលើ Washington និងទីផ្សារពិភពលោក។

ជាក់ស្តែង ទិន្នន័យ Kpler ដែល Reuters រាយការណ៍នៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា បង្ហាញថា មធ្យមនាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ Hormuz ក្នុងរយៈពេល១០ថ្ងៃ បានធ្លាក់មកត្រឹមប្រហែល ១០គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីខែឧសភា។ នេះបង្ហាញថា អ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់បិទច្រកទាំងស្រុង ក៏អាចបង្កការរំខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់នាវាចរណ៍បានដែរ។

*ទីផ្សារប្រេងកំពុងក្លាយជានាឡិកាវាស់ពេល
សម្ពាធលើអាមេរិក មិនមានតែនៅលើសមុទ្រទេ។ វាកំពុងរំកិលពីច្រក Hormuz ចូលទៅក្នុងទីផ្សារប្រេង ហើយពីទីផ្សារប្រេង ចូលទៅក្នុងហោប៉ៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក។

Reuters រាយការណ៍នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញាថា តម្លៃប្រេង Brent បានឡើងដល់ប្រមាណ ៩៧ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ខណៈការវាយប្រហារទៅវិញទៅមករវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់លើនាវា បានបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ Brent បានឡើងប្រមាណ ៧.៨ភាគរយ ខណៈចរាចរណ៍នាវាឆ្លងកាត់ Hormuz បានធ្លាក់ដល់កម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីខែឧសភា។

ផលប៉ះពាល់នេះបានទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់អាមេរិករួចហើយ។ AP រាយការណ៍ថា តម្លៃសាំងជាមធ្យមនៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឱកាសទិវា Labor Day បានឡើងដល់ប្រមាណ ៤.១៤ដុល្លារក្នុងមួយហ្គាឡុង ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ចុងសប្តាហ៍ Labor Day។ តម្លៃនេះខ្ពស់ជាងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុនជិតមួយដុល្លារក្នុងមួយហ្គាឡុង។

ត្រង់នេះហើយដែល «ពេលវេលា» ចាប់ផ្តើមប្រែក្លាយពីបញ្ហាយោធា ទៅជាបញ្ហានយោបាយសម្រាប់សេតវិមាន។

ការរក្សាកងនាវា និងប្រព័ន្ធការពារនៅ Hormuz រយៈពេលខ្លី អាចត្រូវបានចាត់ទុកជាបញ្ហាប្រតិបត្តិការយោធា។ ប៉ុន្តែបើការប្រឈមមុខអូសបន្លាយជាច្រើនខែ ហើយតម្លៃប្រេង និងសាំងនៅតែខ្ពស់ នោះផលវិបាកនៃសង្គ្រាមនឹងមិនស្ថិតនៅឆ្ងាយក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទៀតទេ។ វានឹងចូលទៅដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកបោះឆ្នោតអាមេរិក។

ការស្ទង់មតិ Reuters/Ipsos ដែលចេញផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា បង្ហាញថា មានតែប្រហែល មួយភាគបួននៃជនជាតិអាមេរិក ប៉ុណ្ណោះដែលយល់ថា សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដែលមានតម្លៃ ខណៈមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនក្នុងរដ្ឋបាល Trump ចង់រក្សាការប្រឈមមុខយោធាឱ្យស្ថិតក្នុងកម្រិតទាបជាងមុន រហូតដល់ក្រោយការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិនៅខែវិច្ឆិកា ដោយមានការព្រួយបារម្ភពីតម្លៃសាំងខ្ពស់ ភាពនឿយណាយនឹងសង្គ្រាម និងផលប៉ះពាល់ដល់ការបោះឆ្នោត។

ដូច្នេះ ទីផ្សារប្រេងកំពុងដើរតួដូចជានាឡិកានយោបាយមួយសម្រាប់ Washington។ បើវាកាន់តែយូរដែល Hormuz មិនអាចត្រឡប់ទៅធម្មតា នោះតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយក៏អាចកាន់តែកើនឡើងថែមទៀតផងដែរ។

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ដូច្នេះ ចម្លើយចំពោះសំណួរ «អាមេរិកអាចការពារ Hormuz បាន ប៉ុន្តែតើអាចធ្វើបានរហូតដល់ពេលណា?» គឺ៖ អាមេរិកមានសមត្ថភាពយោធាធ្វើវាបានយូរ ប៉ុន្តែមិនមែនថាគ្មានពេលវេលា និងគ្មានធនធានកំណត់ទេ។

កាន់តែអូសបន្លាយ ប្រតិបត្តិការការពារ Hormuz កាន់តែត្រូវការនាវាចម្បាំង គ្រាប់រំសេវ ប្រព័ន្ធការពារ និងការអមការពារនាវាពាណិជ្ជកម្មកាន់តែច្រើន។ ទន្ទឹមនឹងនោះ សម្ពាធលើតម្លៃប្រេង ថ្លៃធានារ៉ាប់រង និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន ក៏អាចកើនឡើង ខណៈហានិភ័យនៃការប៉ះទង្គិចដោយការគណនាខុសរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ក៏កាន់តែខ្ពស់។

ប៉ុន្តែ ពេលវេលាក៏មិនមែនជាមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ទាំងស្រុងដែរ។ ការបិទខ្ទប់ការនាំចេញប្រេងរបស់អាមេរិក កំពុងដាក់សម្ពាធធ្ងន់លើប្រាក់ចំណូល និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់តេហេរ៉ង់។ ដូច្នេះ ភាគីទាំងពីរ មានថ្លៃដើមដែលត្រូវបង់ បើការប្រឈមមុខនេះអូសបន្លាយ។
ហេតុនេះ សមរភូមិ Hormuz កំពុងតែវាស់សមត្ថភាពថា តើអ្នកណាអាចទ្រាំថ្លៃដើមបានយូរជាង និងអ្នកណាអាចបម្លែងសម្ពាធយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ទៅជាលទ្ធផលនយោបាយបានមុន។

និយាយឱ្យខ្លី៖ អាមេរិកអាចឈ្នះការប៉ះទង្គិចជាច្រើននៅ Hormuz។ ប៉ុន្តែបញ្ហាដែលពិបាកជាងការឈ្នះសមរភូមិ គឺការធ្វើឱ្យ Hormuz វិលត្រឡប់ទៅធម្មតាវិញ ដោយមិនចាំបាច់ប្រើកម្លាំងការពារវាជារៀងរហូត។
នោះហើយ គឺជាការប្រកួតពិតប្រាកដនៅច្រក Hormuz៖ មិនមែនត្រឹមការប្រកួតអំណាចយោធា ប៉ុន្តែជាការប្រកួតរវាងពេលវេលា ថ្លៃដើម និងឆន្ទៈនយោបាយ៕