(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោក និងការប្រកួតប្រជែងអំណាចយ៉ាងស្រួចស្រាល់រវាងមហាអំណាចធំៗ វៀតណាមបានស្ដែងឱ្យឃើញនូវភាពប៉ិនប្រសប់ផ្នែកការទូតដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ តាមរយៈបណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា នឹងបង្ហាញពី យុទ្ធសាស្រ្តភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់វៀតណាម ឆ្ពោះទៅរកមហាអំណាចតំបន់អាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៦។

លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ បានបង្ហាញឲ្យឃើញពីវៀតណាមតាមរយៈការអនុវត្ត «ការទូតដើមឫស្សី» ដែលមានលក្ខណៈ «ឬសកែវរឹងមាំ ប៉ុន្តែដើម និងមែកបត់បែនតាមខ្យល់» ក្នុងន័យនេះហាណូយមិនត្រឹមតែការពារបាននូវអធិបតេយ្យភាព និងសន្តិសុខជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងកំពុងដើរលើផ្លូវយ៉ាងស្ថិតស្ថេរក្នុងការប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

១. សេចក្តីផ្តើម និងប្រវត្តិទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយរុស្ស៊ី

ទំនាក់ទំនងរវាងវៀតណាម និងរុស្ស៊ី មិនមែនជាការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងការទូតធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែជា «ទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទំនុកចិត្តយុទ្ធសាស្ត្រ» ដែលមានអាយុកាលជិត ៧៥ឆ្នាំ (តាំងពីសម័យសហភាពសូវៀត)។ សូវៀតគឺជាបង្អែកដ៏ធំបំផុតរបស់វៀតណាមទាំងផ្នែកសាស្ត្រាវុធ ការហ្វឹកហ្វឺនយោធា និងជំនួយសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងសម័យសង្គ្រាមទាមទារឯករាជ្យ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ។

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ទំនាក់ទំនង «ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ» នេះនៅតែជាសសរទ្រទ្រង់យ៉ាងសំខាន់នៃសន្តិសុខជាតិវៀតណាម៖

- វិស័យការពារជាតិ៖ ប្រព័ន្ធអាវុធ និងគ្រឿងសាស្ត្រាវុធយុទ្ធសាស្ត្រភាគច្រើនរបស់កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (ចាប់ពីនាវាមុជទឹកថ្នាក់ Kilo យន្តហោះចម្បាំង Su-30MK2 រហូតដល់ប្រព័ន្ធការពារអាកាស) គឺផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យារុស្ស៊ី។

- សន្តិសុខថាមពល និងអធិបតេយ្យភាពដែនសមុទ្រ៖ ក្រុមហ៊ុនរួមទុនថាមពល Vietsovpetro គឺជាគំរូនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ជោគជ័យ។ វត្តមានរបស់ក្រុមហ៊ុនប្រេងរុស្ស៊ី (ដូចជា Gazprom និង Rosneft) ក្នុងការរុករកប្រេងកាតនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) របស់វៀតណាម នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង មិនត្រឹមតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាខែលការពារផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រឆាំងនឹងការគាបសង្កត់ពីខាងក្រៅទៀតផង។

២. សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍៖ ម៉ាស៊ីនរុញច្រានអំណាចអាស៊ាន ដើម្បីក្លាយជាមហាអំណាចក្នុងតំបន់ វៀតណាមបានប្រើប្រាស់ការទូតដើម្បីបម្រើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ការធ្វើពិពិធកម្មដៃគូពាណិជ្ជកម្មបានធ្វើឱ្យវៀតណាមក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្ម និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកលដ៏សំខាន់៖

-︎ ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគទ្វេភាគី៖ វៀតណាម គឺជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) ជាមួយសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ាស៊ី (EAEU) ដែលដឹកនាំដោយរុស្ស៊ី។ ទន្ទឹមនឹងនេះ វៀតណាមក៏បានក្តោបក្តាប់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មធំៗជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប (EVFTA) និងអាមេរិកផងដែរ។
-︎ វិស័យទេសចរណ៍ និងការផ្លាស់ប្តូរប្រជាជន៖ ទេសចររុស្ស៊ី និងអឺរ៉ុបគឺជាប្រភពចំណូលរូបិយប័ណ្ណបរទេសយ៉ាងធំធេងសម្រាប់តំបន់ឆ្នេររបស់វៀតណាម (ដូចជា Nha Trang និង កោះត្រល់)។
- ការស្ទុះស្ទាតួនាទីក្នុងអាស៊ាន៖ តាមរយៈកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចដែលកើនឡើងជាលំដាប់ វៀតណាមបានប្រែក្លាយពីសមាជិកថ្មីថ្មោងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ មកជា «ក្បាលម៉ាស៊ីនបើកបរ» ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្លុកអាស៊ាន ទាំងផ្នែកពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងការសម្របសម្រួលសន្តិសុខតំបន់។

៣. ស្ពានចម្លងរវាងបារាំង និងរុស្ស៊ី ក្នុងន័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយ

សិល្បៈនៃការទូតវៀតណាម ត្រូវបានស្តែងចេញយ៉ាងច្បាស់តាមរយៈសមត្ថភាពក្នុងការ «ដើរលើខ្សែពួរភូមិសាស្ត្រនយោបាយ» រវាងប្លុកអំណាចដែលប្រជែងគ្នា។ ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់មេដឹកនាំកំពូលវៀតណាម ទៅកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ី (វិមានក្រឹមឡាំង) និងប្រទេសបារាំង (ប៉ារីស) គឺជាសករាជថ្មីនៃយុទ្ធសាស្ត្រនេះ៖

- ការបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក៖ ជាមួយរុស្ស៊ី វៀតណាមរក្សាបាននូវស្ថិរភាពថាមពល បច្ចេកវិទ្យាយោធា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខជីវសាស្ត្រ-វិទ្យាសាស្ត្រ។ ដោយឡែកជាមួយបារាំង (និងសហភាពអឺរ៉ុប) វៀតណាមទាញយកបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបៃតង ផ្កាយរណប/អវកាស និងការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ (UNCLOS 1982)។
- វៀតណាមជា «ស្ពានការទូត»៖ ក្នុងពេលដែលទំនាក់ទំនងរវាងរុស្ស៊ី និងលោកខាងលិចមានភាពតានតឹងខ្លាំង វៀតណាមបានបង្ហាញខ្លួនជា «រដ្ឋកណ្តាលដែលគ្មានសត្រូវ» (Neutral and Pragmatic Actor)។ ហាណូយអាចជជែកជាមួយទីក្រុងម៉ូស្គូ ទីក្រុងប៉ារីស និងវ៉ាស៊ីនតោនផង ដោយរក្សាបាននូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការគោរពពីគ្រប់ភាគី។

៤. ទំនាក់ទំនងរុស្ស៊ី-វៀតណាម នៅក្នុងក្រសែភ្នែករបស់ចិន

សម្រាប់ទីក្រុងប៉េកាំង ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងវៀតណាមនិងរុស្ស៊ី គឺជាសមាសភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលមានទាំងចំណុចវិជ្ជមាន និងចំណុចប្រុងប្រយ័ត្ន៖

- ទិដ្ឋភាពនៃការយោគយល់៖ ចិន-រុស្ស៊ី មានទំនាក់ទំនងដៃគូ «គ្មានដែនកំណត់» ដូច្នេះចិន មិនចាត់ទុកទំនាក់ទំនងរុស្ស៊ី-វៀតណាម ជាការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ពីលោកខាងលិចនោះទេ។ ការដែលរុស្ស៊ីមានឥទ្ធិពលនៅវៀតណាម ក៏ជួយទប់ស្កាត់មិនឱ្យវៀតណាមរំកិលខ្លួនទៅជិតប្លុកយោធាសហរដ្ឋអាមេរិកខ្លាំងពេកដែរ។
- ទិដ្ឋភាពនៃការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការរវាតសមុទ្រ (South China Sea Friction)៖ ចិនមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរុករកប្រេង រវាងក្រុមហ៊ុនរុស្ស៊ី និងវៀតណាម នៅតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលចិនទាមទារកម្មសិទ្ធិ។ និងការដែលរុស្ស៊ីលក់អាវុធទំនើបៗ (ដូចជានាវាមុជទឹក និងមីស៊ីល) ឱ្យវៀតណាម គឺជួយឱ្យវៀតណាមមានសមត្ថភាព «ទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន» (Anti-Access/Area Denial - A2/AD) ក្នុងករណីមានជម្លោះដែនសមុទ្រជាមួយចិន។ ទោះជាយ៉ាងណា វៀតណាមបានគ្រប់គ្រងស្ថានភាពនេះយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ ដោយរក្សាទំនាក់ទំនង «មិត្តភាពអ្នកជិតខាង» ជាមួយចិន តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំធេង ខណៈប្រើប្រាស់រុស្ស៊ីជា «ទម្ងន់ជញ្ជីង» (Hedging Strategy) ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធពីចិន។

យោងតាមទឡ្ហីករណ៍ខាងលើ លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា មើលឃើញថា យុទ្ធសាស្ត្រភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់វៀតណាម គឺជាមរតក និងជាផ្លែផ្កានៃការអនុវត្ត «ការទូតដើមឫស្សី» ប្រកបដោយភាពប្រាកដនិយម (Pragmatism)។ វៀតណាមបានបង្ហាញថា ប្រទេសទំហំមធ្យមមិនចាំបាច់រើសខាង ឬធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្ទាក់នៃការប្រកួតប្រជែងមហាអំណាចនោះឡើយ។

តាមរយៈការរក្សា គ្រឹះសន្តិសុខប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយរុស្ស៊ី ការបើកទូលាយទីផ្សារ និងបច្ចេកវិទ្យាជាមួយបារាំង និងលោកខាងលិច ការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងអ្នកជិតខាងប្រកបដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាមួយចិន និង ការពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកឲ្យក្លាយជាក្បាលម៉ាស៊ីនតំបន់ វៀតណាមមិនត្រឹមតែការពារអធិបតេយ្យភាព និងសន្តិភាពរបស់ខ្លួនបានយ៉ាងរឹងមាំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងកំពុងបោះជំហានយ៉ាងស្វិតស្វាញក្នុងការប្រែក្លាយខ្លួនទៅជា «មហាអំណាចដឹកនាំវឌ្ឍនភាព និងស្ថិរភាព» នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន នាពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ៕