បើកកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ៖ កម្ពុជា ប្តេជ្ញាគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងសង្ឃឹមថៃ ចូលរួមដំណើរការផ្សះផ្សាក្នុងស្មារតីស្ថាបនា
15-09-2026 10:19
(ភ្នំពេញ)៖ ដូចអ្វីដែលបានគ្រោងទុកកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) បានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនាព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី។
កិច្ចប្រជុំនេះ ភាគីកម្ពុជាដឹកនាំដោយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ អមដោយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាជាច្រើនរូបទៀត មានដូចជាលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ឡាំ ជា រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការកិច្ចការព្រំដែន លោក កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ព្រមទាំងមន្ត្រីជំនាញជាន់ខ្ពស់របស់កម្ពុជាមួយចំនួនទៀត។
ដោយឡែកភាគីថៃ ដឹកនាំដោយលោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកិតកែវ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាឯករាជ្យទាំង៥រូប រួមមានលោកស្រី Katrina Cooper ប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា និងសមាជិក៤រូប រួមមានឯកអគ្គរដ្ឋទូត Peter Taksøe-Jensen ជនជាតិដាណឺម៉ាក, សាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin ជនជាតិបារាំង, លោក Rudiger Wolfrum ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ និង លោក Albert Hoffmann ជនជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។
ពិធីបើកកិច្ចប្រជុំនេះ ត្រូវបានចាប់ផ្តើមដោយការថ្លែងសុន្ទរកថារបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសនៃប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន តំណាងឱ្យកម្ពុជា បានថ្លែងអំណរគុណដល់គណៈកម្មការផ្សះផ្សា និងថ្លែងអំណរគុណតុលាការមជ្ឈត្តការអចិន្ត្រៃយ៍ ជាពិសេសលោកបណ្ឌិត Di Giacomo Toledo អ្នកស្រី Seok និងសហការី ដែលបានបំពេញភារកិច្ចជាលេខាធិការដ្ឋាន (Registry) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានគូសរំលេចពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាពីដំណាក់កាលដ៏រុងរឿង និងជាទីមោទនតាមរយៈប្រាង្គប្រាសាទ និងវប្បធម៌នានា ឆ្ពោះទៅកាន់ដំណាក់កាលវេទនា និងវិនាសកម្មដោយសារតែភ្លើងសង្គ្រាម។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន បានគូសរំលេចថា កម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមកសាងប្រទេសឡើងវិញយ៉ាងសកម្ម បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ និងដំណើរការស្វែងរកសន្តិភាពដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍតិចតួចបំផុតមួយលើលោក កម្ពុជាដែលទើបតែងើបចេញពីជម្លោះ និងភាពឯកោអស់ពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ត្រូវប្រឈមមុខនឹងភារកិច្ចដ៏ធំធេងក្នុងការកសាងឡើងវិញនូវសេដ្ឋកិច្ច ស្ថាប័ន និងសង្គមជាតិ។
«ពុំមានប្រទេសច្រើនអាចយល់ស៊ីជម្រៅជាងកម្ពុជា អំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទាំងផ្នែកមនុស្សធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះ។ គឺស្ថិតក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រនេះហើយ កម្ពុជាបានប្តេជ្ញាចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដោយសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រមុខការទូតកម្ពុជា។
ក្នុងសុន្ទរកថាបើកនេះ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ។ បើតាមលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍១៩៩០ កម្ពុជាបានព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រជាមួយថៃ ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ធនធានចាំបាច់សម្រាប់ជំរុញកំណើនឧស្សាហកម្ម និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដូចប្រទេសជិតខាងកម្ពុជាដែលបានទទួលផលប្រយោជន៍នេះអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលបំណងនេះ កម្ពុជា និងថៃ បានចាប់ផ្ដើមការពិភាក្សាគ្នាអំពីព្រំដែនសមុទ្រនៃប្រទេសទាំងពីរក្នុងខែមេសាឆ្នាំ១៩៩៥។
មកដល់ឆ្នាំ២០០១ រដ្ឋទាំងពីរបានឯកភាពលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតគ្នានៃខ្ពង់រាបបាតសមុទ្រ។ អនុស្សរណៈនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នាក្នុងការសម្រេចឱ្យបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនសមុទ្រ និងការអភិវឌ្ឍធនធានដើម្បីផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។
លោក ប្រាក់ សុខុន បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ទោះបីជាមានការខិតខំចរចារកដំណោះស្រាយក៏ដោយ ក៏ភាគីទាំងពីរនៅតែមិនអាចឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយលើបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ ឬសន្ធិសញ្ញាអភិវឌ្ឍន៍រួម ហើយធនធានក្រោមសមុទ្រក្នុងតំបន់ដែលមិនទាន់កំណត់ព្រំដែនក៏នៅតែមិនទាន់ត្រូវបានរុករក។ ខណៈពិភពលោកកំពុងតែប្រឈមនឹងបញ្ហារាំងស្ទះក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់យើងនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់ពីការអភិវឌ្ឍធនធានក្រោមសមុទ្រនេះ។
ផ្តើមពីការដែលថៃ ប្រកាសជាសាធារណៈលុបចោលដោយឯកតោភាគីនូវអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាបានសម្រេចយកជម្រើសផ្តួចផ្តើមនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ។
លោក ប្រាក់ សុខុន បានអះអាងថា កម្ពុជាបានជ្រើសរើសយកជម្រើសនេះ ដើម្បីស្វែងរកផ្លូវសន្តិភាពទៅមុខស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ កម្ពុជាមើលឃើញដំណើរការផ្សះផ្សានេះថា ជាមធ្យោបាយមួយសម្រាប់ស្ដារទំនុកចិត្តឡើងវិញ ហើយពុំមែនជាទម្រង់នៃការបង្កើនភាពតានតឹងនោះឡើយ។
តំណាងឱ្យកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន សង្ឃឹមថា ប្រទេសថៃ ចូលរួមដំណើរការផ្សះផ្សាក្នុងស្មារតីស្ថាបនា ហើយស្របពេលគ្នានេះដែរ នឹងធ្វើសកម្មភាពឆ្ពោះទៅរកការកែលម្អទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី តាមរយៈការអនុវត្តយ៉ាងពេញលេញ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវរាល់កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ទាំងអស់ ជាពិសេសសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
សម្រាប់លោក ប្រាក់ សុខុន ការស្ដារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ មិនត្រឹមតែផ្ដល់ប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងសម្រាប់សហគមន៍អាស៊ានទាំងមូលទៀតផង។
ក្នុងសុន្ទរកថាបើកកិច្ចប្រជុំដែលជាដំណាក់កាលដ៏សំខាន់នៃការផ្សះផ្សះនេះ លោក ប្រាក់ សុខុន បានបញ្ជាក់ពីគោលបំណងចម្បងបំផុតរបស់កម្ពុជា គឺសម្រេចឱ្យបាននូវដំណោះស្រាយមួយដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ ហើយរួមចំណែកដល់សន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងវិបុលភាពរួមនៅក្នុងតំបន់។
ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ កម្ពុជាមានបំណងចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយប្រទេសថៃ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីគណៈកម្មការ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រតែមួយដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
បន្ថែមពីលើនេះ កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសថៃ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរួមគ្នានិងការបែងចែកធនធានដោយសមធម៌រវាងរដ្ឋទាំងពីរ ក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរស្តីពីព្រំដែនសមុទ្រ។
ក្នុងករណីមិនអាចសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរទាំងលើព្រំដែនសមុទ្រ និងទាំងលើការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា កម្ពុជាស្នើឱ្យគណៈកម្មការរៀបចំរបាយការណ៍ផ្ដល់អនុសាសន៍ដល់ភាគីទាំងពីរ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ភាគីទាំងពីរក្នុងការចរចាដើម្បីសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះនៅពេលក្រោយ ដោយអនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីទាំងពីរក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS។
លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏បានឆ្លៀតគូសរំលេចដែរថា ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី និងស្ថាប័ននានាដែលលើកកម្ពស់គោលការណ៍ទាំងនេះ បានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងបទពិសោធន៍ជាតិរបស់កម្ពុជា។ ការស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនុកចិត្តលើស្ថាប័នអន្តរជាតិ ក្នុងនាមជាយន្តការដោះស្រាយវិវាទដ៏ស្មុគស្មាញរវាងរដ្ឋនានាដោយសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
បទពិសោធន៍នេះបានបង្ហាញថា បញ្ហាសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជាតិអាចដោះស្រាយបានតាមសន្តិវិធី និងតាមយន្តការពហុភាគី ជាជាងតាមការប្រើប្រាស់កម្លាំង ហើយក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិអាចផ្ដល់មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំ និងចីរកាលសម្រាប់ឱ្យរដ្ឋជិតខាងគ្នាដោះស្រាយទំនាស់របស់ខ្លួន។
ការប្តេជ្ញាចិត្តដូចបានលើកឡើងខាងដើម គឺជាកត្តាកំណត់អភិក្រមរបស់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះរាជាណាចក្រថៃ។ ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា-ថៃ បាននិងកំពុងតែឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលដ៏លំបាក។ កម្ពុជាសង្ឃឹមថាគណៈកម្មការផ្សះផ្សាអាចជួយភាគីទាំងពីរក្នុងការបើកទំព័រថ្មីមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមករបស់ភាគីទាំងពីរ។
លោក ប្រាក់ សុខុន បានបង្ហាញទំនុកចិត្តថា គណៈកម្មការផ្សះផ្សា មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជួយដល់កម្ពុជា និងថៃ ឱ្យសម្រេចបាននូវលទ្ធផលដែលនាំមកនូវសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពរួមសម្រាប់តំបន់៕
