​(ឡុងដ៍)៖ រុស្ស៉ីកាលពីពេលថ្មីៗនេះបានចេញសារគំរាមធ្ងន់ៗជុំវិញអ្វីដែលទីក្រុងមូស្គូហៅថាជាការពង្រីកសកម្មភាពយោធារបស់ NATO ក្នុងតំបន់បាល់ទិក ជាមួយការព្រមានថានឹងប្រើប្រាស់គ្រប់អាវុធទាំងអស់ដែលខ្លួនមាន ក្នុងនោះរួមមានទាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីការពារទឹកដីរបស់ខ្លួន ប្រសិនបើបក្សសម្ព័ន្ធយោធាលោកខាងលិចមួយនេះព្យាយាមកាត់ផ្ដាច់ បិទខ្ទប់ ឬវាយប្រហារលើតំបន់ Kaliningrad របស់រុស្ស៉ី។ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការគំរាមនេះ អគ្គលេខាធិការអង្គការ NATO លោក Mark Rutte កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ បាននិយាយថា NATO ជាបក្សសម្ព័ន្ធយោធាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារខ្លួន ហើយបានថ្កោលទោសនូវអ្វីដែលលោកហៅថាជាការសម្លុតគំរាមនុយក្លេអ៊ែររបស់រុស្ស៉ី។

ការផ្លោងពាក្យសម្ដីដាក់គ្នាទៅវិញទៅមកនេះមានមួយផ្នែកធំនៅតែជាសង្រ្គាមពាក្យសម្ដី។ ប៉ុន្តែវាបានគូសបញ្ជាក់ពីការកើនឡើងភាពតានតឹងពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់ Kaliningrad និងក្នុងតំបន់បាល់ទិកទាំងមូល។ សំណួរសំខាន់នៅទីនេះ នោះគឺថាតើសង្រ្គាមពាក្យសម្ដីនេះអាចនឹងផ្ទុះរាលដាលទៅជាសង្រ្គាមក្ដៅ ឬការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងរុស្ស៉ី និង NATO ដែរឬក៏យ៉ាងណា?

* អ្វីទៅជា Kaliningrad?
Kaliningrad ជាដែនដីមួយដែលស្ថិតនៅដាច់ឆ្ងាយពីរុស្ស៉ី និងត្រូវបានធ្វើយោធូបនីយកម្មយ៉ាងខ្លាំងដោយទីក្រុងមូស្គូ។ ដែនដីនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះរវាងសមាជិក NATO ប៉ូឡូញ និងលីទុយអានី ហើយមានព្រំដែនជាប់សមុទ្របាល់ទិកផងដែរ។ Kaliningrad មានច្រកផ្លូវដ៏សំខាន់មួយទៀត​មានឈ្មោះថា «Suwalki» ដែលជាច្រកផ្លូវ​តូចមួយប្រវែងត្រឹមតែ​ប្រមាណ​ ៦០គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ តភ្ជាប់​ពី​ Kaliningrad កាត់តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែនរវាង​ប៉ូឡូញ និង​លីទុយអានី ឆ្លង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទឹកដី​បេឡារុស ដែល​ជា​ប្រទេស​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​រុស្ស៊ី។ Kaliningrad មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១លាននាក់ និងមានផ្ទៃដីធំជាងរដ្ឋ Connecticut របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបន្តិច។

* តើ Kaliningrad ក្លាយជាទឹកដីរបស់រុស្ស៉ីដោយរបៀបណា?
Kaliningrad ដែលកាលពីអតីតកាលមានឈ្មោះថា Königsberg ជា​អតីត​រដ្ឋធានីនៃខេត្ត Prussia ខាងកើត (East Prussia) របស់​អាល្លឺម៉ង់។ ក៏ប៉ុន្តែ ត្រូវ​បានកងទ័ពក្រហម​នៃអតីតសហភាព​សូវៀត​វាយដណ្តើម​កាន់កាប់ និង​​កាត់យក​មក​ធ្វើ​ជា​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន នៅ​ក្រោយ​ពេល​អាល្លឺម៉ង់​ណាហ្ស៊ី​ចាញ់​សង្រ្គាម​លោក​លើកទី២។

​* អ្វីទៅធ្វើឱ្យ Kaliningrad មានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ?
Kaliningrad បានផ្ដល់ឱ្យរុស្ស៉ីនូវមូលដ្ឋានទ័ពដ៏ធំមួយនៅចំកណ្ដាលដែនដី NATO ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកងកម្លាំងអាកាស មីស៊ីល និងកងទ័ពជើងទឹករុស្ស៉ីអាចធ្វើប្រតិបត្តិការយោធា ឬបើកការវាយប្រហារចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីភាគខាងជើង និងភាគកណ្ដាលនៃតំបន់អឺរ៉ុប ក្នុងករណីជម្លោះផ្ទុះឡើង។ តែព្រមពេលជាមួយគ្នា Kaliningrad ក៏ជាចំណុចខ្សោយ និងងាយរងគ្រោះមួយសម្រាប់រុស្ស៉ីផងដែរ ប្រសិនបើច្រក Suwalki ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងដៃ ឬត្រូវបានបិទខ្ទប់ដោយ NATO។ ពីព្រោះបើច្រកផ្លួវដ៏តូចនេះត្រូវបានបិទខ្ទប់ វាមានន័យថាផ្លូវគោក​ទៅ​កាន់​ Kaliningrad ​ប្រាកដ​ជា​នឹង​ត្រូវ​កាត់ផ្តាច់។ ផ្ទុយទៅវិញ ​ប្រសិនកងទ័ពរុស្ស៊ី​អាចចូលទៅ​គ្រប់គ្រង​ច្រកផ្លូវ​ Suwalki បានសម្រេច វាមាន ន័យថារដ្ឋជាសមាជិក NATO ទាំង៣​ ក្នុង​តំបន់​បាល់ទិក រួមមាន​លីទុយអានី ឡេតូនី និង​អេស្តូនី នឹង​ត្រូវ​កាត់ផ្តាច់​ពី​ប្រទេស​ជាសមាជិក NATO ​ផ្សេងទៀត។ ដ្បិតច្រក​ដ៏តូចមួយនេះ​ជា​ច្រកផ្លូវគោកតែមួយគត់ដែល​​តភ្ជាប់​ប្រទេស​បាល់ទិក​​មក​ប៉ូឡូញ និង​ប្រទេស NATO ផ្សេងទៀត។

* ហេតុអ្វីភាពតានតឹងជុំវិញ Kaliningrad កក្រើកឡើងជាថ្មី?
តាមពិតទៅ ភាពតានតឹងបានកើតឡើងស្ទើរជាប្រចាំចាប់តាំងពីរុស្ស៉ីបញ្ជូនកងទ័ពលុកលុយចូលអ៊ុយក្រែនកាលពីឆ្នាំ២០២២ ដោយជំរុញឱ្យ NATO ងាកទៅពង្រឹងខ្សែការពាររបស់ខ្លួនក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។ NATO​ បានពង្រីកខ្លួនកាន់តែធំក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ជាមួយការទទួលបានសមាជិកថ្មីចំនួន២ គឺហ្វាំងឡង់ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ និងស៊ុយអែតក្នុងឆ្នាំ២០២៤។

រុស្ស៉ីមើលឃើញការកើនឡើងការគំរាមកំហែងកាន់តែខ្លាំងពីលោកខាងលិចចំពោះតំបន់ Kaliningrad។ កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រុស្ស៉ីក្ដៅស្លឹកត្រចៀក និងបានថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងលើការអត្ថាធិប្បាយរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសលីទុយអានីថាជាសម្ដីព្រហើន បន្ទាប់ពីរូបលោកបាននិយាយថា NATO ត្រូវតែបង្ហាញឱ្យទីក្រុងមូស្គូបានឃើញថាខ្លួនមានសមត្ថភាពវាយទម្លុះខ្សែការពារនៅ Kaliningrad ហើយអាចកម្ទេចប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងមូលដ្ឋានមីស៊ីលរបស់រុស្ស៉ីនៅលើដែនដីមួយនេះ។ ប្រភពយោធាលោកខាងលិចមួយបានប្រាប់ Reuters​ ថាយន្ដហោះយោធារាប់សិបគ្រឿងមកពីរដ្ឋជាសមាជិក NATO បានចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការមួយធ្វើឡើងដោយមិនប្រកាសឱ្យដឹងជាមុន នៅក្នុងដែនអាកាសជុំវិញតំបន់ Kaliningrad កាលពីពាក់កណ្ដាលខែសីហាកន្លងទៅ ដើម្បីហាត់សម និងបង្ហាញពីសមត្ថភាពកាត់ផ្ដាច់ប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទង និងរ៉ាដា ព្រមទាំងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសនៅលើដែនដីមួយនេះក្នុងករណីជម្លោះជាមួយរុស្ស៉ីផ្ទុះឡើង។

នៅក្នុងការបង្ហោះលើបណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គម ស្ថានទូតរុស្ស៉ីនៅតាមបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុប បានគូសបញ្ជាក់ពីអ្វីដែលទីក្រុងមូស្គូមើលឃើញថាជាសកម្មភាពយោធាបង្កការគំរាមកំហែងរបស់ NATO ក្នុងតំបន់បាល់ទិក។ NATO បានអះអាងថាខ្លួនបានបង្កើនវត្តមានក្នុងតំបន់សមុទ្របាល់ទិក មានមួយផ្នែកជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការព្រួយបារម្ភពាក់ព័ន្ធនឹងការគំរាមកំហែងចំពោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល និងទូរគមនាគមន៍សំខាន់ៗនៅក្រោមបាតសមុទ្រ។ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការគំរាមពីរុស្ស៉ី NATO បានជំរុញឱ្យទីក្រុងមូស្គូបញ្ឈប់នូវអ្វីដែលបក្សសម្ព័ន្ធយោធានេះហៅថាអាកប្បកិរិយាគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងវោហាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរគ្មានការទទួលខុសត្រូវ។

* អ្វីទៅដែលក្រុមអ្នកជំនាញភ័យខ្លាចថាអាចផ្ទុះទៅជាវិបត្តិ?
ចាប់តាំងពីសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែនផ្ទុះឡើងកាលពីឆ្នាំ២០២២ បណ្ដាប្រទេសក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបបានព្យាយាមរក្សានូវតុល្យភាព។ នៅម្ខាងពួកគេគាំទ្រ និងផ្ដល់អាវុធ ព័ត៌មានសម្ងាត់ ទៅឱ្យអ៊ុយក្រែន ហើយដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងរុស្ស៉ី។ នៅម្ខាងទៀត ពួកគេបាន និងកំពុងព្យាយាមបញ្ចៀសកុំឱ្យ សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនរាលដាលទៅជាជម្លោះដោយផ្ទាល់រវាង NATO និងរុស្ស៉ី បើទោះជាមូស្គូក្នុងសប្ដាហ៍នេះបាននិយាយថា​ NATO បានធ្វើសង្រ្គាមរួចទៅហើយប្រឆាំងនឹងរុស្ស៉ីក៏ដោយ។ ក្រុមអ្នកជំនាញបាននិយាយថាការយល់ច្រឡំ ឬការគណនាខុសណាមួយ អាចនឹងនាំទៅរកការប្រឈមមុខយោធាដាក់គ្នាដោយផ្ទាល់ ហើយផ្អែកលើសារៈសំខាន់នៃទីតាំងភូមិសាស្ត្រ Kaliningrad អាចនឹងក្លាយជាចំណុចក្ដៅមួយជាទីដែលជម្លោះអាចចាប់ផ្ដើម ឬក៏រាលដាលកាន់តែធំ។

ក្នុងចំណោមកត្តាដែលអាចធ្វើឱ្យជម្លោះផ្ទុះឡើងរួមមាន ឧបទ្ទវហេតុដ្រូន ការវាយប្រហារ ឬការបង្កការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ការដាក់ពង្រាយមីស៊ីលទ្រង់ទ្រាយធំ ឬសកម្មភាពណាមួយដែលទីក្រុងមូស្គូចាត់ទុក ឬមើលឃើញថាជាការប៉ុនប៉ងមួយរបស់ NATO ដើម្បីបិទខ្ទប់ ឬកាត់ផ្ដាច់តំបន់ Kaliningrad ពីរុស្ស៉ី៕