(ភ្នំពេញ)៖ «ក្រោមរលកសមុទ្រ មានវាលស្មៅមួយអាចរីកលូតលាស់ នៅកន្លែងដែលមនុស្សតិចតួចបំផុតធ្លាប់បានឈានទៅដល់»។ ស្មៅសមុទ្រ គឺជារុក្ខជាតិមានផ្កា ដែលបានសម្របខ្លួនទៅនឹងការរស់នៅក្នុងទឹកប្រៃតាមតំបន់ឆ្នេរ។ ខុសពីសារាយសមុទ្រ ស្មៅសមុទ្រមានឫស ដើម ស្លឹក ផ្កា និងគ្រាប់។ វាអាចលូតលាស់ជាវាលធំៗនៅក្រោមទឹករាក់ ជាកន្លែងដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យអាចចាំងទៅដល់បាតសមុទ្របានគ្រប់គ្រាន់។

ឫស និងដើមក្រោមដីរបស់ស្មៅសមុទ្រ ជួយចាក់ភ្ជាប់រុក្ខជាតិទៅនឹងដីល្បាប់នៅបាតសមុទ្រ។ វាលស្មៅទាំងនេះជួយបន្ថយល្បឿនទឹក ចាប់កម្ទេចភាគល្អិត និងបង្កើតទីជម្រកសម្រាប់ត្រី សត្វឥតឆ្អឹងខ្នង អណ្តើកសមុទ្រ ជ្រូកទឹកសមុទ្រ (dugong) និងសត្វជាច្រើនប្រភេទទៀត អាស្រ័យទៅតាមតំបន់។

កូនត្រីជាច្រើនអាចលាក់ខ្លួន និងស្វែងរកសុវត្ថិភាពក្នុងចំណោមស្លឹកស្មៅ ដូច្នេះវាលស្មៅសមុទ្រខ្លះ គឺជាទីជម្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់ការចិញ្ចឹម និងការលូតលាស់របស់កូនត្រី។ ស្លឹកស្មៅផ្តល់អាហារដោយផ្ទាល់ដល់សត្វស៊ីរុក្ខជាតិ ហើយស្លឹកដែលងាប់ និងរលួយ ក៏ចូលរួមទ្រទ្រង់បណ្ដាញអាហារដែលពឹងផ្អែកលើកម្ទេចសារធាតុសរីរាង្គ។

តាមរយៈការផ្លាស់ទីរបស់សត្វ និងលំហូរនៃសារធាតុ វាលស្មៅសមុទ្រអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាង ព្រៃកោងកាង វាលស្មៅសមុទ្រ និងផ្កាថ្មប៉ប្រះទឹក ឱ្យក្លាយជាបណ្ដាញជីវិតតាមតំបន់ឆ្នេរដ៏ធំមួយ។

ស្មៅសមុទ្រចាប់យកកាបូនតាមរយៈដំណើររស្មីសំយោគ ហើយកាបូនមួយផ្នែកអាចត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងដីល្បាប់ក្រោមវាលស្មៅ។ ការការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប្រភេទនេះ ដែលជាផ្នែកមួយនៃ «កាបូនខៀវ» (blue carbon) អាចរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ប៉ុន្តែសមត្ថភាពស្តុកកាបូនអាចខុសគ្នាតាមទីកន្លែង ហើយត្រូវការវិធានការដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។

ស្មៅសមុទ្រត្រូវការពន្លឺដើម្បីរស់។ ដីល្បាប់ដែលអណ្តែតក្នុងទឹក ការរីកលូតលាស់ខ្លាំងរបស់សារាយដោយសារសារធាតុចិញ្ចឹមលើសកម្រិត ការបូម ឬកាយបាតសមុទ្រ និងទឹកហូរដែលមានសារធាតុបំពុល អាចធ្វើឱ្យទឹកល្អក់ និងកាត់បន្ថយពន្លឺដែលចុះទៅដល់ស្មៅសមុទ្រ។

យុថ្កាទូក កង្ហារទូក ឧបករណ៍នេសាទដែលបំផ្លាញបាតសមុទ្រ និងការសាងសង់តាមតំបន់ឆ្នេរ ក៏អាចធ្វើឱ្យខូចខាតទាំងស្មៅសមុទ្រ និងដីល្បាប់ដែលទ្រទ្រង់វា។​ ដោយសារវាលស្មៅនេះស្ថិតនៅក្រោមទឹក ការធ្លាក់ចុះរបស់វាអាចកើតឡើងដោយមនុស្សនៅលើគោកមិនបានកត់សម្គាល់។ ឆ្នេរមួយអាចនៅតែមើលទៅដូចដើម ខណៈទីជម្រកដ៏ធំមួយកំពុងបាត់បង់នៅក្រោមផ្ទៃទឹក។

អ្វីដែលបាត់បង់នៅក្រោមទឹក មិនមែនតែងតែបង្ហាញសញ្ញាឱ្យយើងឃើញនៅលើឆ្នេរនោះទេ។ ហេតុនេះ ការធ្វើផែនទី និងការតាមដានរយៈពេលវែង មានសារៈសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យអ្វីដែលលាក់ខ្លួននៅក្រោមទឹក ក្លាយជាអ្វីដែលយើងអាចមើលឃើញ យល់ដឹង និងការពារបាន។

ការស្តារវាលស្មៅសមុទ្រឡើងវិញ អាចធ្វើទៅបាននៅកន្លែងខ្លះ ប៉ុន្តែមិនមែនជាការងារងាយស្រួលទេ។ ពន្លក ឬគ្រាប់ដែលត្រូវបានយកទៅស្តារ ត្រូវការពន្លឺ គុណភាពទឹក ជម្រៅទឹក ដីល្បាប់ និងការការពារដែលសមស្រប។ ជាញឹកញាប់ ការដោះស្រាយមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យវាលស្មៅធ្លាក់ចុះ គឺជាជំហានដំបូងសំខាន់ជាងការដាំស្តារឡើងវិញ។

អ្នកនេសាទ អ្នកធ្វើដំណើរតាមទូក អ្នកមុជទឹក និងប្រជាជនដែលរស់នៅតាមឆ្នេរ អាចរួមចំណែកផ្តល់ការសង្កេតដ៏មានតម្លៃ។ ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ អាចប្រាប់យើងថា តើវាលស្មៅធ្លាប់ដុះនៅទីណា សត្វប្រភេទណាធ្លាប់ប្រើប្រាស់ទីជម្រកនេះ និងស្ថានភាពបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងដូចម្តេចតាមពេលវេលា។
វាលស្មៅសមុទ្របង្រៀនយើងថា ព្រៃ និងវាលស្មៅ មិនមានតែនៅលើដីគោកប៉ុណ្ណោះទេ។ រុក្ខជាតិក៏បានសម្របខ្លួនចូលទៅរស់នៅក្នុងសមុទ្រ ហើយបង្កើតសហគមន៍ជីវិតរបស់ខ្លួននៅក្រោមរលកផងដែរ។

យើងងាយការពារអ្វីដែលភ្នែកយើងអាចមើលឃើញ។ ប៉ុន្តែ បេះដូងបៃតង ត្រូវរៀនមើលឱ្យហួសពីផ្ទៃទឹក។ វាលស្មៅដែលលាក់ខ្លួននៅក្រោមរលក នៅតែជាផ្នែកមួយនៃផ្ទះរួមរបស់យើង។ វាកំពុងធ្វើការយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ ផ្តល់ទីជម្រកដល់ជីវិត ជួយរក្សាបាតសមុទ្រ និងទ្រទ្រង់ទំនាក់ទំនងអេកូឡូស៊ីដែលយើងមិនអាចមើលឃើញពីលើឆ្នេរ។

ផែនទី កាមេរ៉ាក្រោមទឹក ការសង្កេតរបស់អ្នកនេសាទ និងការវាស់វែងគុណភាពទឹក អាចជួយធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរដែលលាក់ខ្លួននេះ ក្លាយជាអ្វីដែលយើងអាចមើលឃើញ។ នៅពេលសហគមន៍ដឹងថា ស្មៅសមុទ្រនៅសល់នៅទីណា និងហេតុអ្វីវាអាចរស់នៅទីនោះបាន ការធ្វើនាវាចរណ៍ ការនេសាទ ការស្តារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងការអភិវឌ្ឍតំបន់ឆ្នេរ ក៏អាចត្រូវបានរៀបចំដោយការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្ពស់។​ រឿងរ៉ាវដែលចែករំលែកជាសាធារណៈ ក៏អាចជួយបានដែរ។ នៅពេលវាលស្មៅមួយមានឈ្មោះដែលអ្នកមូលដ្ឋានស្គាល់ ហើយត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងត្រី អណ្តើក ឬជីវិតសមុទ្រដែលសហគមន៍ស្គាល់ វាកាន់តែងាយចូលទៅក្នុងការចងចាំរបស់មនុស្ស។

ចំណេះដឹង ផ្តល់ទីកន្លែងមួយឱ្យទីជម្រកដែលលាក់ខ្លួន ចូលមករស់នៅក្នុងការចងចាំរបស់សហគមន៍។ អ្វីដែលចូលទៅក្នុងការចងចាំរួម ក៏មានឱកាសកាន់តែច្រើនក្នុងការចូលទៅក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងការថែរក្សារួម។ នៅពេលនោះ វាលស្មៅដែលធ្លាប់លាក់ខ្លួន ក៏ចាប់ផ្តើមមានអ្នកការពារដែលអាចមើលឃើញ។

ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា សម្មាទិដ្ឋិ ឬការយល់ឃើញត្រឹមត្រូវ មិនកំណត់ត្រឹមតែអ្វីដែលភ្នែកយើងអាចមើលឃើញភ្លាមៗនោះទេ។ អ្វីដែលលាក់ខ្លួននៅតែអាចមានតម្លៃ ទោះបីយើងមិនទាន់បានឃើញវាក៏ដោយ។ ភាពរាបទាប បង្រៀនយើងឱ្យចេះការពារប្រព័ន្ធដែលលាក់ខ្លួន មុនពេលការបាត់បង់របស់វា បង្ខំឱ្យយើងទើបយល់ថា វាមានតម្លៃប៉ុណ្ណា។

ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ហេតុអ្វីបានជាវាលស្មៅសមុទ្រអាចធ្លាក់ចុះ ឬបាត់បង់ ខណៈមនុស្សដែលរស់នៅលើឆ្នេរ មិនបានកត់សម្គាល់ភ្លាមៗ?
សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ សូមប្រៀបធៀប ស្មៅសមុទ្រ សារាយសមុទ្រ និងស្មៅលើដីគោក។ សូមរកចំណុចស្រដៀងគ្នាមួយ និងភាពខុសគ្នាផ្នែកជីវសាស្ត្រចំនួនពីរ។

ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងចងចាំវាលស្មៅដែលលាក់ខ្លួនក្រោមរលក ហើយចូលរួមការពារទឹកថ្លាស្អាត ដែលជាពន្លឺ និងជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតរបស់វា។ នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ យើងក៏កំពុងការពារជីវិតទាំងអស់រួមទាំងជីវិតរបស់យើងផ្ទាល់ផងដែរ៕