(ភ្នំពេញ)៖ «រាល់ដង្ហើមដែលយើងដកចូល និងបញ្ចេញចេញ សុទ្ធតែឆ្លងកាត់ព្រំដែនដែលបេះដូងរបស់មនុស្សមិនគួរបង្កើតឡើងដើម្បីបំបែកគ្នាឡើយ»។ ការដកដង្ហើមហាក់ដូចជារឿងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ សួតរបស់ខ្ញុំរីក និងរួមតូចនៅក្នុងរាងកាយខ្ញុំ។ សួតរបស់អ្នកក៏ធ្វើដូចគ្នានៅក្នុងរាងកាយអ្នក។ ប៉ុន្តែខ្យល់ដែលស្ថិតនៅចន្លោះយើង មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ។ វាជាខ្យល់ដែលយើងទាំងអស់គ្នាប្រើប្រាស់រួមគ្នា។

នៅពេលមនុស្សម្នាក់ដកដង្ហើមចេញ ខ្យល់នោះនឹងលាយចូលទៅក្នុងបរិយាកាសជុំវិញ។ ខ្យល់អាចបន្តផ្លាស់ទីតាមរយៈចលនាខ្យល់ ពីបន្ទប់មួយទៅបន្ទប់មួយ ពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ឆ្លងកាត់ព្រៃឈើ វាលស្រែ និងទីកន្លែងផ្សេងៗទៀត។

រុក្ខជាតិ មហាសមុទ្រ ដី ភ្លើង យានយន្ត ចង្ក្រានបាយ រោងចក្រ និងសារពាង្គកាយរស់ទាំងឡាយ សុទ្ធតែមានឥទ្ធិពលលើគុណភាពខ្យល់ដែលយើងនឹងដកចូលនៅពេលបន្ទាប់។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលការបញ្ចេញបញ្ចូលខ្យល់នៅក្នុងអគារមានសារៈសំខាន់។ នៅក្នុងបន្ទប់ដែលមានមនុស្សច្រើន ការផ្លាស់ប្តូរខ្យល់ចាស់ជាមួយខ្យល់ថ្មី អាចជួយកាត់បន្ថយកំហាប់សារធាតុបំពុលមួយចំនួន និងភាគល្អិតដែលអាចចម្លងជំងឺតាមខ្យល់។

ទោះជាយ៉ាងណា វិធីសាស្ត្របញ្ចេញបញ្ចូលខ្យល់ដែលសមស្រប ត្រូវពិចារណាទៅតាមអាកាសធាតុ ការរចនាអគារ គុណភាពខ្យល់ ការណែនាំផ្នែកសុខភាព និងសុវត្ថិភាព។

ខ្យល់នៅខាងក្រៅក៏ភ្ជាប់ជីវិតអ្នកជិតខាងទាំងអស់ចូលគ្នាដែរ។ ផ្សែងពីការដុតសំរាមនៅផ្ទះមួយ អាចរសាត់ចូលទៅក្នុងផ្ទះមួយទៀត។ ផ្សែងចេញពីយានយន្តអាចប៉ះពាល់ដល់អ្នកថ្មើរជើងនៅតាមដងផ្លូវ។ ធូលីពីដីទំនេរ ឬការដ្ឋានសំណង់អាចហោះហោះរទៅកាន់ទីកន្លែងឆ្ងាយៗ។
អ្នកដែលបង្កការបំពុលខ្យល់ ប្រហែលជាមិនដែលបានជួបមនុស្សដែលរងផលប៉ះពាល់ពីខ្យល់នោះឡើយ។ ប៉ុន្តែការមិនបានជួបគ្នា មិនមានន័យថា ជីវិតរបស់ពួកគេមិនមានទំនាក់ទំនងគ្នានោះទេ។

ហេតុនេះ ខ្យល់ស្អាតមិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ។ ខ្យល់ក៏ជាបញ្ហានៃសមធម៌ និងយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គមផងដែរ។ កុមារ មនុស្សចាស់ អ្នកធ្វើការនៅខាងក្រៅ និងអ្នកដែលមានជំងឺបេះដូង ឬសួត អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ជាងអ្នកដទៃ។ សហគមន៍ដែលរស់នៅក្បែរប្រភពបំពុលធ្ងន់ធ្ងរ ក៏អាចត្រូវទទួលរងបន្ទុកបរិស្ថានដែលកើតចេញពីសកម្មភាពផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់មនុស្សនៅទីកន្លែងផ្សេង។

នេះជាសំណួរដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សង្គម៖ តើហេតុអ្វីបានជាមនុស្សមួយក្រុមទទួលបានផលប្រយោជន៍ ខណៈដែលមនុស្សមួយក្រុមទៀតត្រូវទទួលរងផលប៉ះពាល់?

ជម្រើសប្រចាំថ្ងៃរបស់យើងអាចជួយកែលម្អស្ថានភាពនេះបាន។ យើងអាចចៀសវាងការដុតសំរាមនៅទីវាល ថែទាំម៉ាស៊ីនយានយន្ត និងឧបករណ៍ចម្អិនអាហារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ប្រើប្រាស់ថាមពលដោយសន្សំសំចៃ និងអនុវត្តតាមការណែនាំស្តីពីការការពារគុណភាពខ្យល់។ ប៉ុន្តែការទទួលខុសត្រូវមិនអាចដាក់លើបុគ្គលម្នាក់ៗតែប៉ុណ្ណោះបានឡើយ។

ខ្យល់ស្អាតក៏ត្រូវការប្រភពឥន្ធនៈដែលបំពុលតិច ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈល្អ ស្តង់ដារគុណភាពខ្យល់ ការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំ ការរៀបចំទីក្រុងប្រកបដោយការគិតគូរ និងការផ្តល់លទ្ធភាពឱ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន។

ទោះជាយ៉ាងណា ការដកដង្ហើមគួរតែជាប្រភពនៃជីវិត មិនមែនជាប្រភពនៃការភ័យខ្លាចឡើយ។ យើងមិនអាចត្រួតពិនិត្យគ្រប់ម៉ូលេគុលខ្យល់ដែលចូលមកក្នុងសួតបានទេ។ ប៉ុន្តែយើងអាចប្រើប្រាស់ព័ត៌មានដែលគួរឱ្យទុកចិត្តអំពីគុណភាពខ្យល់ កាត់បន្ថយហានិភ័យដែលយើងបានដឹង និងគាំទ្រការកែលម្អបរិស្ថានតាមរយៈសកម្មភាពរួម។

លើសពីតួនាទីផ្នែកជីវសាស្ត្រ ដង្ហើមក៏ផ្តល់មេរៀនសីលធម៌ដ៏មានតម្លៃមួយដល់មនុស្សជាតិផងដែរ។ ខ្យល់មិនដែលសួរថា សួតដែលនឹងទទួលវាបន្ទាប់ ជារបស់មិត្តភក្តិ ជនចម្លែក សត្វ ឬកុមារដែលនឹងកើតមកនៅថ្ងៃអនាគតឡើយ។ ខ្យល់ភ្ជាប់ជីវិតទាំងអស់ចូលគ្នា ដោយមិនចាំបាច់សុំការអនុញ្ញាតពីនរណាម្នាក់។

សូមដកដង្ហើមមួយយ៉ាងយឺតៗ និងស្រួលតាមធម្មជាតិ។ នៅពេលដកដង្ហើមចូល សូមទទួលយកខ្យល់នោះដោយការដឹងគុណ ចំពោះពិភពលោកដែលយើងរស់នៅរួមគ្នា។

នៅពេលដកដង្ហើមចេញ សូមបណ្តុះបំណងល្អមួយនៅក្នុងចិត្តថា សូមឱ្យជីវិតទាំងអស់មានឱកាសដកដង្ហើមក្នុងខ្យល់ដែលមានសុវត្ថិភាព។
អ្នកជិតខាងរបស់យើង មិនមែនមានតែអ្នកដែលរស់នៅជាប់របងផ្ទះ ឬអ្នកដែលយើងអាចមើលឃើញទ្វារផ្ទះរបស់គេនោះទេ។ មនុស្ស និងសត្វទាំងឡាយដែលភ្ជាប់គ្នាតាមរយៈខ្យល់ដែលកំពុងផ្លាស់ទី សុទ្ធតែជាសមាជិកនៃសហគមន៍ដ៏ធំមួយ ដែលភ្នែកយើងមិនអាចមើលឃើញព្រំដែនរបស់វាបានឡើយ។

សាលារៀនអាចជួយសិស្សឱ្យយល់អំពីសហគមន៍ដែលមើលមិនឃើញនេះ តាមរយៈការសង្កេតប្រព័ន្ធបញ្ចេញបញ្ចូលខ្យល់ ចរាចរណ៍នៅជិតសាលា ប្រភពផ្សែង និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយគោរពឯកជនភាពរបស់មនុស្សគ្រប់រូប។ ការសង្កេតទាំងនេះគួរនាំទៅរកការថែទាំ ការកែលម្អ និងដំណោះស្រាយដែលអាចអនុវត្តបាន មិនមែនបង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាចឡើយ។ ខ្យល់កាន់តែស្អាតកើតចេញពីការយល់ដឹងរួម ដែលបន្តដោយសកម្មភាពរួម។

សិស្សានុសិស្សក៏អាចសង្កេតមើលថា តើអ្នកណាខ្លះមានជម្រើសតិចតួចបំផុតក្នុងការចៀសវាងការប៉ះពាល់នឹងខ្យល់បំពុល។ ពួកគេអាចជាអ្នកលក់ដូរតាមដងផ្លូវ មន្ត្រីសម្រួលចរាចរណ៍ ឬកម្មករដែលត្រូវធ្វើការនៅខាងក្រៅជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
បទពិសោធន៍របស់មនុស្សទាំងនេះមានតម្លៃ ព្រោះវាអាចជួយឱ្យសហគមន៍យល់ថា តើការការពារគួរត្រូវបានផ្តល់ជាអាទិភាពនៅទីកន្លែងណា និងសម្រាប់អ្នកណាខ្លះ។

ដង្ហើមមួយអាចជារឿងតូចតាចក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ប៉ុន្តែខ្យល់រំលឹកយើងអំពីការពិតដ៏ធំមួយ៖ យើងមិនដែលរស់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាឡើយ។
ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា

ការមានសតិដឹងអំពីដង្ហើម អាចជួយឱ្យចិត្តមានភាពស្ងប់ និងធ្វើឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមកនៃជីវិត។ មេត្តាអាចរួមដំណើរជាមួយដង្ហើមរបស់យើងបាន។ នៅពេលដកដង្ហើមចូល យើងទទួលយកជីវិតដោយការដឹងគុណ។ នៅពេលដកដង្ហើមចេញ យើងអាចបណ្តុះបំណងល្អ សូមឱ្យជីវិតទាំងអស់ដែលប្រើប្រាស់ខ្យល់រួមគ្នា បានរស់នៅដោយសុខសុវត្ថិភាព។

ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ តើសកម្មភាពណាមួយរបស់ខ្ញុំ ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរគុណភាពខ្យល់ជុំវិញខ្លួន ហើយប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកដទៃ?

សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ សូមសង្កេត និងកំណត់ប្រភពបំពុលខ្យល់មួយ នៅក្នុងផ្ទះ ឬនៅបរិវេណជិតខាង។ បន្ទាប់មក សូមស្វែងរកវិធីឆ្លើយតបមួយដែលមានសុវត្ថិភាព អាចអនុវត្តបានដោយខ្លួនឯង ឬតាមរយៈការចូលរួមរបស់សហគមន៍។

ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងចាត់ទុកខ្យល់ស្អាតជាសិទ្ធិរួមរបស់មនុស្សគ្រប់រូប ហើយចាត់ទុកជីវិតទាំងអស់ដែលដកដង្ហើមថាជាអ្នកជិតខាងរបស់ខ្ញុំ។ «នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងឡាយ រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ»៕