(ភ្នំពេញ)៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្តេចបវរធិបតី បានលើកឡើងពីមូលហេតុ ដែលលោកអញ្ជើញ អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមពាក់ព័ន្ធរបស់គាត់ក្នុងការធ្វើដំណើរមកកម្ពុជាក្រោយការចោទប្រកាន់ថារាជ រដ្ឋាភិបាលបានកាត់ដីឱ្យថៃពាក់ព័ន្ធនឹងការបោះបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់៥៩។ តើមូលហេតុពាក់ព័ន្ធមានអ្វីខ្លះ?

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅជុំវិញបញ្ហានេះ៖

ក្នុងការចរចាជាមួយគូប្រជែង គ្មានអ្នកដឹកនាំណា ចង់បង្ហាញសន្លឹកបៀរទាំងអស់របស់ខ្លួន មុនពេលការចរចាបញ្ចប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលមានការចោទប្រកាន់ពីក្នុងប្រទេសថារដ្ឋាភិបាលបានធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី តើអ្នកដឹកនាំគួររក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ឬបើកឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់?

នេះជាសំណួរយុទ្ធសាស្ត្រដែលកំពុងប្រឈមនឹងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ខណៈរាជរដ្ឋាភិបាល កំពុងដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃ តាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ ការទូត និងយន្តការបច្ចេកទេសព្រំដែន។

ការសម្រេចអញ្ជើញលោក អ៊ុំ សំអាន ឬក្រុមតំណាងរបស់លោក មកផ្ទៀងផ្ទាត់ការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់៥៩ បង្ហាញពីការព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាពីរដំណាលគ្នា៖ ការរក្សាទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅខាងក្នុង និងការការពារជំហរចរចារបស់កម្ពុជានៅខាងក្រៅ។

*គោលដៅមិនមែនបុគ្គល ប៉ុន្តែជាភាពជឿទុកចិត្ត
នៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងពិធីប្រកាសដាក់ឱ្យអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីការអភិវឌ្ឍសហគ្រាសធុនមីក្រូ តូច និងមធ្យម ឆ្នាំ២០២៦–២០៣០ សម្តេចបវរធិបតីបានពន្យល់ពីមូលហេតុដែលសម្តេចនៅតែបន្តអញ្ជើញលោក អ៊ុំ សំអាន មកផ្ទៀងផ្ទាត់ការចោទប្រកាន់។

សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា អ្វីដែលលោកចង់បានអ្វី គឺការបង្ហាញប្រជាជននូវ credibility ភាពជឿទុកចិត្ត មិនមែនចង់ផ្តល់តម្លៃដល់បុគ្គលណាម្នាក់ទេ៖
«គាត់វាយតម្លៃខុស។ វាយតម្លៃថាខ្ញុំចង់បានគាត់។ អត់ទេ…ខ្ញុំចង់បានអ្វីដែលគាត់មាន (ដើម្បី)បង្ហាញប្រជាជន… គឺ credibility គឺភាពជឿទុកចិត្តនេះ។ តើពីណាពិតប្រាកដ?… គាត់អត់ដឹង…ហើយទីបំផុតគិតថា គាត់នឹងឡើងថ្លៃ ចុះឡើងៗ។ តែចេញមក អត់អីសោះ។

សូម្បីតែគ្នាយើងមួយចំនួន លើកយោបល់ខ្ញុំក៏អត់ដឹងថា ខ្ញុំចង់បានអីផង។ ដែលហៅមកនេះ គឺដើម្បីបញ្ជាក់ជូនប្រជាជន បង្ហាញភាពជឿជាក់ យកបេះដូងការទុកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋឲ្យច្បាស់។ យកកន្លែង ៥២, ៥៩ ហ្នឹងជាគោលដៅធ្វើតេស្តតែម្ដងទៅ ប្រឡងទៅ ហើយដាក់មក ព្រោះកន្លែងហ្នឹងគាត់កំពុងបង្កើតមន្ទិលសង្ស័យ។ អញ្ចឹងលោកកំពុងតែ…ដូចគេពេលថា «និយាយច្រើនភរច្រើន តែងច្រើនចាញ់អាត្មា។»

ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺការកំណត់ឱ្យកិច្ចពិភាក្សាជាមួយលោក អ៊ុំ សំអាន ផ្តោតតែលើបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២–៥៩ ដែលជាប្រធានបទនៃការចោទប្រកាន់ដើម ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យពង្រីកទៅបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃទាំងមូល។

សម្តេចបានពន្យល់ថា ព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃមានប្រវែងជាង៨០០គីឡូម៉ែត្រ ខណៈចន្លោះបង្គោលលេខ៥២–៥៩ មានប្រវែងប្រមាណ៨គីឡូម៉ែត្រជាងប៉ុណ្ណោះ។ សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា ភាគីទាំងពីរបានឯកភាពលើទីតាំងបង្គោលដើម និងការបោះបង្គោលតម្រុយនៅតំបន់នេះរួចរាល់ មុនពេលមានការប្រយុទ្ធគ្នា។

ហេតុនេះ នៅពេលលោក អ៊ុំ សំអាន ចោទប្រកាន់ថារាជរដ្ឋាភិបាលបានបោះបង្គោលចូលក្នុងដីខ្មែរ ធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីទៅថៃ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រូវចាប់ផ្តើមពីទីតាំងដែលលោកបានចោទប្រកាន់នោះជាមុន។

តាមទ្រឹស្តីការចរចា ការកំណត់ប្រធានបទឱ្យច្បាស់លាស់ គឺជាវិធីសាស្ត្រសំខាន់មួយ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបង្វែរកិច្ចពិភាក្សាពីបញ្ហាបច្ចេកទេសជាក់លាក់ ទៅជាការជជែកនយោបាយទូលំទូលាយដែលពិបាករកចម្លើយ។

ប្រសិនបើលោក អ៊ុំ សំអាន មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីនៅទីតាំងនេះ ភស្តុតាងនោះត្រូវតែទទួលបានការពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើការចោទប្រកាន់មិនមានមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ក៏អាចជួយបញ្ចប់មន្ទិលសង្ស័យរបស់ប្រជាពលរដ្ឋបានដែរ។

ដូច្នេះ សំណួរសំខាន់មិនមែនថា ហេតុអ្វីមិនពិភាក្សាព្រំដែនទាំងមូលនោះទេ ប៉ុន្តែថា តើអ្នកដែលចោទប្រកាន់ថាបាត់បង់ទឹកដីនៅបង្គោលលេខ៥២–៥៩ មានភស្តុតាងអ្វីមកបញ្ជាក់ការអះអាងរបស់ខ្លួន?

*ហេតុអ្វីបើកឱ្យខ្មែរផ្ទៀងផ្ទាត់ ប៉ុន្តែមិនបញ្ចេញព័ត៌មានចរចាទាំងអស់?
ក្នុងការចរចាអន្តរជាតិ ព័ត៌មានអាចជាធនធានយុទ្ធសាស្ត្រ។ ភាគីចរចាមួយ មិនចាំបាច់បង្ហាញជាសាធារណៈនូវអំណះអំណាង ជម្រើស និងឯកសាររសើបទាំងអស់ មុនពេលការចរចាបញ្ចប់ឡើយ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានលើកហេតុផលថា ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានលម្អិតនៃការចរចាព្រំដែន អាចធ្វើឱ្យភាគីថៃទទួលបានព័ត៌មានដែលកម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់ក្នុងការការពារជំហររបស់ខ្លួន។

នេះជាមូលហេតុដែលសម្តេចស្នើឱ្យមានការជជែកផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយផ្ទាល់ ដោយអាចមានអ្នកជំនាញ អ្នកសារព័ត៌មាន បញ្ញវន្ត និងតំណាងសាធារណជនចូលរួមសង្កេតការណ៍ ប៉ុន្តែមិនផ្សាយផ្ទាល់នូវព័ត៌មានរសើបឡើយ។

តាមការវិភាគ ការរៀបចំបែបនេះមានគោលបំណងស្វែងរកតុល្យភាពរវាងការទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ និងការការពារព័ត៌មានចរចា។

តម្លាភាពមិនចាំបាច់មានន័យថាបើកសន្លឹកបៀរទាំងអស់ទេ។ ប៉ុន្តែការរក្សាការសម្ងាត់ក៏មិនគួរមានន័យថាប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចត្រួតពិនិត្យការពិតបានដែរ៖
«ដូចខ្ញុំនិយាយសន្លឹកបៀរ វាមានរឿងរសើបច្រើនណាស់។ គ្រាន់តែ 52 59 វាមានរឿងរសើបច្រើនទៀត ដែលមិនទាន់ចប់។ រឿងបោះប្រគោលតម្រុយអី វាត្រឹមត្រូវហើយ ប៉ុន្តែវាមាននីតិវិធីគន្លាក់ៗវាដទៃទៀត។ ហើយបើយើងនាំគ្នាជជែកតាម Page, ពីណាអ្នកមើល មិនមែនតែខ្មែរយើងអ្នកមើលឯណាលោក។ សន្លឹកបៀរ គូបដិបក្ខ ក៏គេមើលដែរ។ ហើយខ្ញុំនិយាយតាំងពីដើម យើងលេង«កាតេ» តែបង្ហាញគេ និងពេលគេឃើញសន្លឹកបៀហើយ អាត់បីក៏ទីវដែរ។អ្នកដែលចេះលេងបៀរ…អ្នកលេងការតេ…ខ្ញុំនិយាយលេងសើចទេ…ប៉ុន្តែអាត់បីក៏ទីវដែរ…មានពីណាធ្លាប់កាន់អាត់បីទីវ ចាំបោកចុងក្រោយទេ…ខុសតែមួយសន្លឹកទេ ទីវ»។

*តើការអញ្ជើញនេះ អាចក្លាយជាឱកាសកេងចំណេញនយោបាយដែរឬទេ?
នេះជាសំណួរដែលកើតឡើងនៅពេលលោក អ៊ុំ សំអាន បានព្យាយាមភ្ជាប់ការផ្ទៀងផ្ទាត់បញ្ហាព្រំដែនជាមួយការសន្ទនានយោបាយ និងការផ្សះផ្សាជាតិ។

ក្នុងលិខិតថ្ងៃទី២១ តុលា នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានរិះគន់ថា លោក អ៊ុំ សំអាន បានផ្លាស់ប្តូរជំហរជាបន្តបន្ទាប់ ទាំងបញ្ហាសុវត្ថិភាព ការលើកលែងទោស ការចូលរួមរបស់អ្នកជំនាញបារាំង និងការពង្រីកប្រធានបទទៅព្រំដែនទាំងមូល។

ចំណែកលោក អ៊ុំ សំអាន បានឆ្លើយតបថា លោកនឹងបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមកកម្ពុជា ហើយសង្ឃឹមថាការជួបនេះអាចបង្កើតវប្បធម៌សន្ទនាថ្មី និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ។ ការឆ្លើយតបនេះបង្ហាញថា ភាគីទាំងពីរ មានការកំណត់គោលបំណងនៃការជួបខុសពីគ្នា។

សម្រាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គោលដៅដែលបានប្រកាស គឺការផ្ទៀងផ្ទាត់ការចោទប្រកាន់ជាក់លាក់មួយ។ ចំណែកការឆ្លើយតបរបស់លោក អ៊ុំ សំអាន បានភ្ជាប់បញ្ហានោះទៅនឹងគោលបំណងនយោបាយមួយដែលគ្មានភាពជាក់ស្តែងលើការចោទប្រកាន់ឡើយ។

ការផ្តល់ឱកាសឱ្យមកបកស្រាយ អាចផ្តល់ការចាប់អារម្មណ៍នយោបាយដល់អ្នកត្រូវបានអញ្ជើញក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែវាមិនស្មើនឹងការទទួលស្គាល់ក្រុមនយោបាយណាមួយនោះថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ឡើយ។

លិខិតថ្ងៃទី២១ តុលា បានកំណត់លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់ថា កិច្ចពិភាក្សាត្រូវផ្តោតតែបញ្ហាបច្ចេកទេសព្រំដែនលេខ៥២–៥៩ ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យគណៈប្រតិភូប្រើដំណើរទស្សនកិច្ចនោះធ្វើសកម្មភាពនយោបាយផ្សេងឡើយ។

ក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រ ការកំណត់លក្ខខណ្ឌនេះបង្ហាញពីការព្យាយាមរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងការបើកឱកាសឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិត ប៉ុន្តែបិទឱកាសមិនឱ្យការចោទប្រកាន់រឿងទឹកដី ត្រូវបានប្រើជាមធ្យោបាយទាមទារការទទួលស្គាល់ ឬចរចានយោបាយឡើយ។

*ហេតុអ្វី នាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្នើឱ្យខ្មែររក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់?
ក្នុងប្រសាសន៍ថ្ងៃទី២២ តុលា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់និន្នាការនយោបាយ ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ផ្តល់ឱកាសឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលបន្តដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃ។

សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា ការស្នើសុំឱកាសនេះ មិនមែនមានន័យថាប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ត្រូវគាំទ្ររដ្ឋាភិបាល ឬត្រូវជឿលើរាល់វិធីសាស្ត្ររបស់រដ្ឋាភិបាលនោះទេ។

សម្តេចបានពន្យល់ថា ការងារព្រំដែននៅមិនទាន់បញ្ចប់ ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះលទ្ធផលនៅពេលក្រោយ។

នេះជាចំណុចដែលអាចវិភាគតាមទ្រឹស្តី Two-Level Games៖ មានន័យថា អ្នកដឹកនាំត្រូវគ្រប់គ្រងសម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុក ខណៈកំពុងចរចាជាមួយភាគីក្រៅប្រទេស។

ប្រសិនបើការចោទប្រកាន់ក្នុងស្រុក បន្តធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ការចរចារយៈពេលវែង អាចប្រឈមនឹងសម្ពាធបន្ថែម។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលទាមទារឱ្យសាធារណជនរង់ចាំដោយគ្មានការបំភ្លឺគ្រប់គ្រាន់ មន្ទិលសង្ស័យ ក៏អាចបន្តកើនឡើងដូចគ្នា។

ហេតុនេះ ការអញ្ជើញឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាក់លាក់មួយ អាចជាវិធីសាស្ត្រដើម្បីកាត់បន្ថយការខ្វែងគំនិតដែលកំពុងកើតឡើង ដោយមិនបើកការចរចាព្រំដែនទាំងមូលជាសាធារណៈ ឡើយ។

ឯកភាពជាតិមិនមែនមានន័យថា ខ្មែរទាំងអស់ត្រូវមានទស្សនៈនយោបាយដូចគ្នាឡើយ។ ប៉ុន្តែការខ្វែងគំនិតអំពីទឹកដីគួរត្រូវដោះស្រាយដោយភស្តុតាង ជាជាងការចោទប្រកាន់ដែលមិនទាន់បានផ្ទៀងផ្ទាត់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ការសម្រេចចិត្តដែលត្រូវវាស់ដោយលទ្ធផល
ការអញ្ជើញលោក អ៊ុំ សំអាន មកផ្ទៀងផ្ទាត់ការចោទប្រកាន់រឿងទឹកដី បង្ហាញពីការព្យាយាមរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ក្នុងការរក្សាតុល្យភាពរវាង ការបង្កើតទំនុកចិត្តក្នុងស្រុក និងការការពារជំហររបស់កម្ពុជាក្នុងការចរចាជាមួយថៃ។

ការកំណត់ប្រធានបទត្រឹមបង្គោលលេខ៥២–៥៩ ការមិនអនុញ្ញាតឱ្យបង្វែរកិច្ចពិភាក្សាទៅជាសកម្មភាពនយោបាយ និងការរក្សាព័ត៌មានចរចារសើប សុទ្ធតែអាចត្រូវបានមើលឃើញថាជាផ្នែកនៃយុទ្ធសាស្ត្រនេះ។

ប៉ុន្តែ ជោគជ័យពិតប្រាកដមិនស្ថិតលើការអញ្ជើញ ឬការឆ្លើយឆ្លងនយោបាយឡើយ។ វាស្ថិតលើភស្តុតាង លទ្ធផលនៃការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងសមត្ថភាពការពារសិទ្ធិទឹកដីរបស់កម្ពុជា។

នៅទីបញ្ចប់ ការការពារទឹកដីមិនមែនជាការប្រកួតយកឈ្នះចាញ់រវាងខ្មែរនិងខ្មែរទេ ប៉ុន្តែជាការការពារអធិបតេយ្យភាព សិទ្ធិ និងផលប្រយោជន៍របស់ជាតិទាំងមូល៕